Çözüm süreci çerçeve yasada Öcalan düzenlemesi yok. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, “çözüm süreci” doğrultusunda hazırlanan çerçeve yasa için siyasi parti ziyaretlerini tamamlarken, yasa taslağında PKK lideri Abdullah Öcalan’a ilişkin özel bir düzenlemenin yer almadığı öğrenildi. DEM Parti ise Öcalan’ın statüsü ve iletişim koşullarının iyileştirilmesi talebini yineledi. Kurtulmuş, yasanın genel af niteliği taşımayacağını ve örgütün silahları bıraktığının tespitinin merkezde olacağını vurguladı.
Çözüm süreci çerçeve yasa çalışmalarında sona yaklaşıldı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 21-22 Temmuz tarihlerinde MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, DEM Parti Eş Genel Başkanları Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları, Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ve AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ile bir araya geldi.
Görüşmelerin ardından TBMM’de basın açıklaması yapan Kurtulmuş, hazırlanan yasal düzenlemenin ayrıntılarına ilişkin önemli bilgiler paylaştı. Kurtulmuş, geçen yıl 5 Ağustos’ta kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun 21 toplantı sonunda hazırladığı raporun sürece rehberlik ettiğini belirtti. Komisyonda tüm siyasi partilerin mutabakatıyla oluşturulan raporun, çözüm süreci için bir yol haritası niteliği taşıdığını ifade eden Kurtulmuş, PKK’nin 27 Nisan’da silah bırakma iradesini açıklamasının ardından yeni bir aşamaya girildiğini söyledi.
Çerçeve yasada Öcalan’a özel düzenleme yer almıyor
Çözüm süreci çerçeve yasa taslağında Abdullah Öcalan’a ilişkin özel bir düzenlemenin bulunmadığı öğrenildi. DW Türkçe‘nin ulaştığı bilgilere göre, taslak metinde Öcalan’ın statüsüne, cezasının infazına veya özgürlüğüne ilişkin herhangi bir hüküm yer almıyor. Ancak TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ile DEM Parti heyeti arasındaki görüşmenin ardından yapılan açıklamada, parti yetkilileri Öcalan’ın statüsüne ilişkin taleplerini kamuoyuna duyurdu.
DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğlulları ve Tuncer Bakırhan, görüşme sonrası yaptıkları yazılı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
“Çerçeve yasada Sayın Abdullah Öcalan’ın statüsü ile özgür çalışma ve iletişim koşullarının sağlanmasının hayati önemini bir kez daha belirttik. Çerçeve yasanın kapsayıcı karakteriyle, Kürt meselesinin çözümünü çatışma ve şiddet zemininden hukuki ve siyasi zemine çekecek katkıyı sağlaması gerektiğini vurguladık. Geçmişin tekrarlarını ve ezberlerini yeniden üretebilecek bir düzenlemenin bu sürece cevap olamayacağına dikkat çektik.”
Parti kaynakları, iktidarın Öcalan’ın çalışma ve iletişim koşullarının iyileştirilmesi, gazetecilerin, siyasetçilerin ve akademisyenlerin kendisiyle görüşebilmesine olanak sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasına olumlu yaklaştığını ancak Öcalan’ın statüsünün resmi ve hukuki bir zemine bağlanması konusuna mesafeli durduğunu aktardı.
Yasanın merkezinde silah bırakmanın tespiti var
Kurtulmuş, çerçeve yasa taslağının önümüzdeki hafta TBMM Başkanlığı’na sunulabileceğini ve ardından komisyona havale edileceğini açıkladı. Yasanın Meclis tatile girmeden yasalaşmasını hedeflediklerini belirten Kurtulmuş, “Ümit ve arzu ederiz ki Meclis tatile girmeden bu yasa yasalaşmış olur ve Türkiye için yeni bir dönemin kapıları ardına kadar açılır” dedi.
Kurtulmuş, yasanın geçici ve müstakil bir düzenleme olacağını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Bu yasa kritik bir eşik tanımlayacak. Örgütün silahlarını bıraktığının tespit ve teyidi bu yasanın içinde olmalıdır. Bu asla bir genel af ya da şahsa ait af niteliğinde olmamalıdır. Büyük olan mesele, özellikle bu yaz aylarında örgüt mensuplarının silah bırakarak ülkeye gelmesini sağlamak ya da örgütsel faaliyetlerinin sonlandığını sağlamak için bu yasanın yol açıcı ve kapsayıcı bir şekilde gündeme getirilmesidir.”
TBMM Başkanı, bütün siyasi partilerle yaptıkları görüşmelerde ana çerçeve itibarıyla bir anlayış birliğinin oluştuğunu belirtti. Yasa metninin kısa ve net olacağını, düzenlemede nelerin yer alacağı, nelerin kapsam dışında tutulacağı, denetim mekanizmasının nasıl işleyeceği ve süresinin açık biçimde belirleneceğini söyledi.
Silah bırakma süreci ve denetimli serbestlik detayları
Çözüm süreci çerçeve yasa taslağında PKK’nın silah bırakma sürecinin izlenmesi, koordinasyonu ve örgüt üyelerinin topluma kazandırılması amacıyla özel bir komisyon kurulması öngörülüyor. Edinilen bilgilere göre, komisyonun başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanacak, üyeleri ise ilgili bakanlıklar tarafından belirlenecek.
Örgütün silahları bıraktığı ve varlığına son verdiği bir Cumhurbaşkanlığı kararı ile kayıt altına alınacak. Ayrıca, yasanın uygulanması sürecinde görev alanlara hukuki kalkan getirilirken, “terör” mağdurlarının tazminat talep etme hakları da korunacak.
Çerçeve yasada denetimli serbestliğin nasıl uygulanacağına dair detaylar da belirlendi. Silah ve şiddet eylemlerini bıraktığını beyan eden örgüt mensuplarının Ankara’da ağır ceza mahkemelerinde yargılanacağı ve bu kişilere denetimli serbestlik uygulanacağı hüküm altına alınacak. “Kasten öldürme” ve “işkence” gibi ağır suçlar kapsam dışı olacak.
“Terör örgütü üyesi olma” ve “propaganda” gibi suçlar denetimli serbestlik kapsamında yer alacak. Cezası 10 yıldan az olan suçlar için 4 yıl, 10 yılı geçen suçlar için 6 veya 7 yıl süreyle denetimli serbestlik hükümleri uygulanacak. Bu sürede yeniden suç işlemeyen örgüt mensuplarının geçmiş suçları infaz edilmiş sayılacak. Denetimli serbestlik süresinde suç işleyenler ise her iki suçtan da hapis cezasını çekecek. Tüm bu kararlara itiraz edilebilecek.
Partiler arası mutabakat arayışı ve DEM Parti’nin çekinceleri
DEM Parti kaynakları, Meclis Başkanı ile yapılan görüşmede çerçeve yasanın kapsamına ilişkin çekincelerini bir kez daha dile getirdiklerini, ancak henüz AK Parti tarafından hazırlanmış resmi bir taslağın kendileriyle paylaşılmadığını söyledi. Parti yöneticileri, “Meclis Başkanı uzlaşma zeminini önemsediğini ifade etti. CHP dahil bütün partilerin mutabakat içinde olmasının önemine vurgu yaptı. Ancak yasa taslağının içeriğine ilişkin somut bilgi verilmedi” değerlendirmesinde bulundu.
DEM Parti kaynakları, kamuoyunda tartışılan “etkin pişmanlık” ya da “suça karışan-karışmayan ayrımına” ilişkin düzenlemelerin mevcut hazırlıkta yer alacağı yönünde kendilerine herhangi bir bilgi verilmediğini, mevcut çalışmada etkin pişmanlık düzenlemesinin yer almayacağı yönünde izlenim edindiklerini ifade etti.
Parti kaynakları, Öcalan’ın yaklaşımının ise “bütün eksikliklerine rağmen sürecin ilerlemesini sağlayacak yasal adımların atılması” yönünde olduğunu aktardı. Parti yöneticileri, tek bir yasanın demokratikleşme sorunlarını çözmeyeceğini ancak önemli bir eşik oluşturacağını savunarak, “Hiç adım atmamaktansa eksik de olsa bir adım atılması daha değerli görülüyor. Bu düzenleme önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor” görüşünü dile getirdi.
DEM Parti, hazırlanacak metnin beklentilerini karşılaması ve Öcalan’ın da uygun bulması halinde yasa teklifine imza koymaya açık olduklarını ifade ederken, sürecin bundan sonraki aşamalarında yeni demokratikleşme düzenlemelerinin gelmesi gerektiğini savunuyor.
Sürecin koordinasyonu için kurul hazırlığı
Çözüm süreci çerçeve yasanın koordinasyonu için iktidarın yeni bir mekanizma oluşturmayı planladığı öğrenildi. Edinilen bilgilere göre Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a bağlı çalışacak bir koordinasyon kurulu oluşturulacak. Adalet, İçişleri, Aile ve Sosyal Hizmetler başta olmak üzere ilgili bakanlıklardan temsilciler kurulda yer alacak. Kurulun, silah bırakma sürecinin takibi, Türkiye’ye dönüşlerde uygulanacak idari ve hukuki işlemler ile toplumsal uyum ve entegrasyon çalışmalarını koordine etmesi öngörülüyor.
DEM Parti ise yürütme bünyesinde kurulacak koordinasyon mekanizmasının tek başına yeterli olmayacağı görüşünde. Parti kaynaklarına göre, oluşturulacak kurulun yanı sıra TBMM çatısı altında, muhalefet partilerinin de temsil edileceği, süreci izleyecek, gerektiğinde taraflarla temas kurabilecek ve siyasi denetim işlevi üstlenecek ayrı bir komisyonun oluşturulması gerekiyor. DEM Parti yetkililerinin bu talebi hem AK Parti’ye hem de TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a ilettiği öğrenildi.
İmralı heyetinin ziyareti ve Öcalan’ın mesajı
Çözüm süreci çerçeve yasa çalışmaları devam ederken, DEM Parti İmralı Heyeti 20 Temmuz’da PKK lideri Abdullah Öcalan ile bir araya geldi. Ziyaretin ardından DEM Parti’den yapılan açıklamada, Öcalan’ın “Karşılıklı hassasiyetlerin gözetildiği yasal bir zeminin oluşturulmasının vakti gelmiştir” mesajı paylaşıldı.
Heyet üyeleri Pervin Buldan ve Mithat Sancar, geçen hafta AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile de bir araya gelmişti. Bu temasların ardından yürütülen müzakerelerde, çerçeve yasanın kapsamına ilişkin taraflar arasında görüş alışverişi sürdü.
Kurtulmuş’un siyasi parti ziyaretlerinin ardından, AK Parti’nin hazırladığı çerçeve yasa taslağının siyasi partilerle paylaşılması ve ardından TBMM komisyonunda görüşülmesi bekleniyor. Kulislere yansıyan bilgilere göre, 12 maddeden oluşacak taslağın temmuz ayı sonu ya da ağustos ayının ilk günlerinde Meclis gündemine gelmesi planlanıyor. Ancak yasa metninin içeriğine ilişkin müzakerelerin henüz tamamlanmadığı ifade ediliyor.
İçtüzük gereği 1 Temmuz’da tatile girmesi gereken Meclis’in çalışma süresi, Genel Kurul kararıyla uzatılmıştı. Meclis’te yeni yasama yılı 1 Ekim’de başlayacak. Kurtulmuş, yasanın Meclis tatile girmeden yasalaşması yönündeki kararlılığı yinelerken, “Ümit ediyorum önümüzdeki hafta bunu Meclis müzakere ederek bitirir. Tabi ki ortak bir metin olması gerekir” ifadelerini kullandı.
