Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü‘nden (OPEC) ve OPEC+ koalisyonundan ayrılacağını açıkladı. BAE’nin OPEC’ten ayrılması, yaklaşık 60 yıllık üyeliğin ardından gelen tarihi bir karar olarak değerlendiriliyor.
BAE Devlet Haber Ajansı WAM üzerinden duyurulan kararda, ülkenin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonu gerekçe gösterildi. Açıklamada, “Bu karar, BAE’nin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonunu ve dönüşen enerji profilini yansıtıyor” ifadelerine yer verildi. BAE Enerji Bakanı Süheyl Muhammed el Mazravi, bu adımla birlikte örgütün üyelerine belirlediği üretim kotalarına bağlı kalmak zorunda olmayacaklarını duyurdu.
Üretim kapasitesini artırma hedefi
BAE uzun süredir petrol üretim kapasitesini artırmak için büyük yatırımlar yapıyordu. Ekonomistler, ülkenin piyasaya daha fazla petrol sürmek istediğini ve OPEC kotalarının bu hedefin önünde engel oluşturduğunu belirtiyor. BAE’nin OPEC’ten ayrılması ile birlikte ülke, günlük 5 milyon varillik üretim kapasitesine ulaşma hedefini kota sınırlaması olmadan gerçekleştirebilecek.
OPEC’in son verilerine göre BAE 2024 yılında günde 2,9 milyon varil petrol üretti. Kararın ardından ülkenin üretimini yaklaşık yüzde 30 oranında artırmayı planladığı belirtiliyor. Örgütün fiili lideri Suudi Arabistan ise aynı dönemde günde 9 milyon varil petrol piyasaya sürdü.
Uzmanlardan karara ilişkin değerlendirmeler
Crystol Enerji’nin Genel Müdürü ve Arap Enerji Kulübü’nün Genel Sekreteri Dr. Carole Nakhle, BBC’ye yaptığı açıklamada BAE’nin OPEC’ten ayrılması kararının “uzun süredir beklendiğini” söyledi. Nakhle, “Abu Dabi, üretim kapasitesini büyütmek için uğraştı ama sık sık OPEC kotaları nedeniyle kısıtlanmış hissetti, özellikle de bazı üye ülkelerin kotalara çok fazla dikkat etmemesi nedeniyle” dedi.
MST Finans’ın enerji araştırmaları direktörü Saul Kavonic ise kararı OPEC için “sonun başlangıcı” olarak nitelendirdi. Kavonic, “BAE’nin ayrılmasıyla OPEC kapasitesinin yüzde 15’ini ve en uyumlu üyelerinden birini kaybedecek” dedi ve ekledi: “Suudi Arabistan OPEC’in geri kalanını bir arada tutmakta zorlanacak. Bu karar Ortadoğu ve petrol piyasalarının kökten yeniden şekillenmesi anlamına geliyor.”
BAE’nin OPEC’ten ayrılması konusunda Reuters ajansına konuşan emtia araştırmaları şirketi ICIS’in enerji direktörü Ajay Parmar, BAE’nin bir süredir genel OPEC politikasıyla ters düştüğünü hatırlattı: “Bu bir sürpriz değildi fakat uzun vadede etkileri olacak. Bu karar aynı zamanda BAE ile Suudi Arabistan arasındaki tarihi ve güçlü ittifakın zayıflamasının bir göstergesi.”
Petrol fiyatlarına etkisi
BAE’nin kararı, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması nedeniyle petrol fiyatlarının yüzde 53 oranında arttığı bir dönemde geldi. Kararın ardından petrol fiyatlarında hafif bir düşüş kaydedildi.
Enerji danışmanlığı ve araştırma şirketi Rystad’ın analisti Jorge Leon, AFP’ye yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyat yapılamadığı sürece BAE’nin OPEC’ten ayrılmasının petrol piyasalarına etkisinin hemen hissedilmeyebileceğini belirtti. Ancak Leon, BAE’nin artık üretimini artırmakta özgür olacağı için “Suudi Arabistan’ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliği konusunda daha geniş soru işaretleri doğacağını” söyledi.
Capital Economics’ten emtia uzmanı David Oxley ise BAE’nin bloktan çıkmasının uzun vadede petrol fiyatlarını düşürebileceğini ancak önümüzdeki yıllarda piyasadaki oynaklığı da artırabileceğini belirtti. Oxley ayrıca bu ayrılmanın başka üye ülkelerin de OPEC’ten ayrılmak istemesine ya da Rusya ve Suudi Arabistan gibi ülkelerin üretimi artırmasına yol açabileceğini ifade etti.
OPEC için ağır kayıp
BAE, Suudi Arabistan ve Irak’ın ardından örgütün en büyük üçüncü üreticisi konumundaydı. 1967 yılından bu yana OPEC üyesi olan BAE, 1971’de ülke olarak kurulmasının ardından da bu üyeliğini sürdürdü. OPEC’ten daha önce Ekvador, Endonezya, Katar ve Angola ayrılmıştı. OPEC+ ise 2016 yılında OPEC üyelerine petrol üreticisi 10 ülkenin daha katılımıyla oluşturulmuştu.
BAE’nin ayrılışı, Körfez ülkeleri arasındaki diplomatik birlik ve OPEC’in küresel fiyat belirleme gücü açısından ağır bir darbe olarak nitelendiriliyor. Kıbrıs merkezli Ortadoğu Ekonomik Araştırması’nın yöneticisi Jamie Ingram, Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre BAE’nin ayrılmasıyla birlikte OPEC’in üretim kapasitesinde yüzde 13’lük bir kayıp yaşanacağını belirtti.
