Bişarê Çeto: İnkâr edilen kahramanlık | Eyüp Yalur yazdı
Yüzlerce Kürt tarihte çok büyük kahramanlıklar göstermelerine rağmen resmi yalancı tarih yazıcıları bilinçli olarak bu tarihi gerçekleri inkâr ederek, yok sayarak tarih sayfalarında yer vermezler.
İnkarcılar ne kadar yok saysalar, inkâr etseler de bu gerçek halk kahramanlarını halkın zihninden silemezler bunlar halkın gönlünde taht kurmuşlardır. Bu kahramanlar halkın tarihi hafızasıdırlar.
Selahaddin Eyyubi, Eyyubi Devleti’nin kurucusu ve Kudüs Fatih’i olarak bilinen büyük bir İslâm hükümdarı ve askeri komutan olarak kabul edilir. Tarihi gerçekliklere rağmen Kürt bir komutan olduğunu kabul etmezler.
“Tarih, milletlerin tarlasıdır. Her toplum, geçmişte ne ekmişse, gelecekte onu biçer” diyor, Voltair.
Tarihe yalan eken, yokluk biçer.
Kürt halkına üstenci bir bakış açısı ile bakılıyor.
Bu hastalıklı, despot, üstenci bakış açısı yüzyıldır devam etmektedir.
Bu hastalıklı bakış, zavallılığını hakaret ettiği yok saydığı halklar ve değerleri üzerinden gidermeye çalışır.
Irkçı, üstenci anlayışa göre “Odundan maşa Kürt’ten paşa olmaz”.
Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Orgeneral Cevat Çobanlı Paşa, İsmet İnönü, Cemal Gürsel gibi Kürt paşaları nasıl inkâr edeceksiniz.
Tarih boyunca tarih, edebiyat, felsefe, siyaset, bilim,felsefe, astronomi, din, kültür ve askeri alanlarda iz bırakmış tarihî Kürt şahsiyetler ve liderler öne çıkmışlardır.
İşte bu kahramanlardan biride Bişarê Çeto’dur.
Bu kahramanın, kahramanlıklarını anlatmak bir kitaba sığmaz.
Bişarê Çeto’nun cesareti ve mücadelesi Kürt sözlü edebiyatında, dengbejlik geleneğinde de derin izler bırakmıştır. Adını taşıyan ağıtlar, destanlar, klamlar günümüze kadar ulaşmıştır.
Bişarê Çeto, beş Kürt aşiretinden oluşan konfederasyonun yürekli, cesur, saygın bir Kürt lideriydi.
Devlete boyun eğmemiş, kendi aşiretini kendisi yönetmek istemiştir. Bunun için devletle hep çatışmıştır.
Devletin ısrarlı takibatına rağmen yakalanmaları çok kolay olmayan Bişarê Çeto ve altı adamı 1889 yılında yakalanarak tutuklanmış ve mahkemeye sevk edilmişlerdir.
Gasp ve cinayet suçundan yargılanan Bişarê Çeto ve adamları, yapılan yargılama neticesinde on sene kürek cezasına çarptırılmışlardır. Yerel mahkemenin vermiş olduğu bu ceza temyiz mahkemesi tarafından bozulmuş ve dava Van vilayet mahkemesine verilmiştir. Van vilayet mahkemesi, ilginç bir şekilde Bişarê Çeto ve adamlarının beratine karar vererek tahliye etmiştir.
1913 – 1914 yıllarında Van ve Bitlis’te konsolosluk yapan Britanyalı Arshak Sofrastian’nın yazdığı kitabın Türkçe çevirisinde Bişarê Çeto ve ailesinin dağlık ve kayalık bir yerde yaşadıklarını ve orada ziyaret ettiğinde Bişarê Çeto’nun ne kadar heybetli, cesaretli ve mert bir insan olduğuna şahit oldum, diyecek ve….
Binlerce savaşçı adamları, binlerce insanı besleyebilecek sığır sürüleri ve her zaman haklıdan yana olan kişiliği beni çok etkiledi, diye tarihe not düşecektir.
Bişare Çeto aynı zamanda büyük bir canlı hayvan tüccarıydı. Halep ve Şam’dan gelen tüccarlara koyun, keçi, at ve inek satardı.
Rus Çarı, 1914 yılında Ak Denize sıcak denizlere inme hayallerini gerçekleştirmek için büyük bir orduyla Kars ve Erzurum’u alarak Bitlise kadar ilerledi.
Bişarê Çeto, devlete karşı silah bırakıp binlerce aşiret savaşçısıyla cepheye gönüllü giderek Ruslarla savaşmıştır.
Rus ordusu burada Bışarê Çeto önderliğindeki binlerce savaşçıyla karşılaşınca neye uğradıklarını şaşırdılar.
Bişarê Çeto ve savaşçıları Rus ordusunu Bitlis’te durdurmayı başarmışlardı.
Bişarê Çeto’nun ısrarla Rus askerlerinin üzerine gitmesi sonucu Rus keskin nişancıları tarafından şehit edilir.
Bişarê Çeto Kürdistan’da yiğitliği, cesareti ile hafızalara kazındı.
Otto von Bismarck’ın dediği gibi “Önemli olan tarih yapmak, yazmak değil”.
