Diyarbakır Barosu Engelli Hakları Komisyonu, Diyarbakır Bedensel Engelliler Derneği, Engelliler Federasyonu ve Türkiye Sağırlar Konfederasyonu işbirliğiyle, “Diyarbakır Adliyeleri Erişilebilirlik Raporu”nu ilk kez kamuoyuna sundu. Baroda gerçekleşen toplantıda rapor hakkında bilgi veren Evindar Çakıl, “Adalet, herkes için erişilebilir değilse, gerçek bir adalet anlayışından söz edilemez” ifadesini kullandı.
MA’nın haberine göre Çakıl, engellilerin adliyelere giriş yapamadığını, duruşma salonlarına ulaşmada güçlük çektiğini, işlemler için destek almadıklarını ve yargı süreçlerine aktif katılımlarının engellendiğini söyledi. Bu durumun, hukuk devleti ilkelerini ihlal ettiğini belirtti.
Çakıl, Diyarbakır Adliyesi’nde görme engellilere yönelik yönlendirmelerin eksik olduğunu, bedensel engelliler için bina girişleri, turnikeler, asansörler ve duruşma salonlarının ulaşım açısından yetersiz olduğunu belirtti. Ayrıca işitme engelliler için adliyelerde işaret dili tercümanının bulunmadığını ifade etti.
Çakıl, engelli tuvaletlerinin ya hiç mevcut olmadığını ya da kapalı tutulduğunu dile getirerek, “Bu durum, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ve diğer yasaların ihlalidir. Erişilebilirliğin sağlanamaması sadece bir idari sorun değil, aynı zamanda bir hak ihlalidir” dedi.
Engelli bireyler için adliyelerde sağlıklı bir erişimin sağlanmasının sadece iyi niyetle ya da geçici çözümlerle gerçekleşemeyeceğine değinen Çakıl, bu durumun Adalet Bakanlığı ve Adalet Komisyonları’nın sorumluluğunda olduğunu söyledi. Bakanlığı, tüm adliye binalarında kapsamlı erişilebilirlik düzenlemeleri yapmaya çağırdı.
Çakıl, gerekli başvuruları yapacaklarını ve sonuç alınamazsa yargısal ve uluslararası düzeyde adımlar atmayı planladıklarını ekledi.
Raporda, Diyarbakır Adliyesi’nin ana hizmet binası, ek binalar, duruşma salonları ve diğer ortak kullanım alanlarında yapılan incelemelere yer verildi. Engelli bireyler için çeşitli eksiklikler tespit edildi.
Ortak sorunlarla ilgili raporda, erişilebilirlik konusunun “yardım” ya da “kişisel inisiyatif” olarak ele alınması, personelin yetersiz eğitimi ve engelli avukatlar için özel düzenlemelerin bulunmaması gibi unsurlar sıralandı.
Sonuç ve öneriler kısmında, erişilebilirliğin bir hak olarak görülmesi gerektiği vurgulandı. Adliyelerde erişilebilirlik uygulamalarının kişisel inisiyatiflere bırakılmaması gerektiği ifade edildi. Denetimlerin engelli örgütleri ve barolarla birlikte yapılması önerildi.
Ayrıca, geçici çözümlerin derhal kaldırılması, engelli avukatlar için özel düzenlemelerin getirilmesi gerektiği ifade edildi. Duruşma salonlarındaki, kalemlerdeki ve diğer alanlardaki erişimin artırılması gerektiği belirtildi. Tüm bina girişlerinin ve iç alanların erişilebilir hale getirilmesi için gerekli çalışmaların yapılması önerildi.
Adliye personeline, engelliler hakkında eğitim verilmesi ve erişilebilirlik izleme mekanizmasının oluşturulması gerektiği belirtildi. Engelli vatandaşların ihtiyaçlarını bildirebileceği bir sistemin kurulması gerektiği de vurgulandı.