İsrail’i boykot dalgası büyüyor: Avrupa Birliği (AB) dışişleri bakanları bugün Lüksemburg’da toplanarak İsrail’le Ortaklık Anlaşması’nın akıbetini masaya yatırırken, dünya çapında binden fazla sanatçı da İsrail’in Eurovision’a katılımını protesto etmek için boykot çağrısı yaptı. BBC Türkçe’den Güven Özalp ile EuroNews’ten David Mouriquand‘ın haberlerine göre, İsrail’in Gazze’deki saldırılarına karşı diplomatik ve kültürel cephede eş zamanlı iki önemli gelişme yaşanıyor ve uluslararası baskı giderek somutlaşıyor.
İspanya’dan sert çıkış: “Uluslararası hukuku ihlal eden bir hükümet ortağımız olamaz”
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, 19 Nisan’da yaptığı açıklamada, AB’nin İsrail’le Ortaklık Anlaşması’nı feshetme zamanının geldiğini söyledi. Sanchez, “İsrail halkına karşı bir tavrımız yok. Ancak uluslararası hukuku ve dolayısıyla AB’nin ilke ve değerlerini ihlal eden bir hükümet bizim ortağımız olamaz” dedi. İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares de 20 Nisan’da yaptığı açıklamada, mevkidaşlarından cesur olmalarını isteyerek, “Hiçbir AB ülkesi bu düzeyde bir insan hakları ihlalini kabul edemez” diye konuştu.
Bu durum, AB içinde İsrail’e yönelik en sert tavrı sergileyen ülke olarak İspanya’nın pozisyonunu net biçimde ortaya koyuyor. Ancak bir AB diplomatı, anlaşmanın feshi için gereken oybirliğinin sağlanmasının şu aşamada mümkün olmadığını belirtti. Diplomat, “Bu değişiklik oybirliği sağlamaya yetecek düzeyde mi?” sorusuna “Hayır” yanıtını verdi.
AB içinde bölünmüşlük sürüyor: Almanya ve Macaristan engeli
AB üyesi 27 ülkenin geneli İsrail’le ilişkilerin yeniden değerlendirilmesi fikrine destek verse de, somut adım atılması konusunda birlik sağlanmış değil. Almanya, Çek Cumhuriyeti, Bulgaristan, Macaristan ve Avusturya, İsrail’e karşı somut adım atılmasını engelleyen ülkelerin başında geliyor. İtalya’nın yaklaşımında ise kısmi değişiklikler var; İtalya, İsrail’le savunma mutabakatını askıya aldı ancak AB düzeyinde daha ileri bir adıma henüz sıcak bakmıyor.
İrlanda ve Slovenya ise İspanya gibi, AB’nin acilen sert adım atması gerektiğini savunuyor. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, “Üye devletler, ortak tutum gerektiren Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması konusunu masaya getirdi. Bazıları nitelikli çoğunluk gerektiren önlemler zaten masada” dedi.
Bu durum, AB’nin İsrail karşısında ortak bir tavır geliştirme kapasitesinin sınırlarını bir kez daha gösteriyor. Nitelikli çoğunluk için 27 ülkeden 15’inin onayı ve bu ülkelerin AB nüfusunun yüzde 65’ini temsil etmesi gerekiyor. Şu aşamada bu eşiğin aşılması beklenmiyor.
İsrail’i boykot dalgası büyüyor: “Bu tarafsızlık değil, tercih”
Dünyaca tanınan sanatçıların katılımıyla İsrail’i boykot dalgası büyüyor. No Music For Genocide ve Palestinian Campaign for the Academic & Cultural Boycott of Israel adlı kampanya grupları, bu yıl yoğun biçimde kutuplaşan Eurovision Şarkı Yarışması’nın boykot edilmesi çağrısında bulunuyor. Aralarında Massive Attack, Kneecap, Brian Eno, Sigur Rós, Nadine Shah, Mogwai ve Hot Chip’in bulunduğu binden fazla sanatçı, İsrail’in katılımını protesto etmek için 2026 Eurovision’unun boykot edilmesini isteyen bir açık mektuba imza attı.
Mektup, Avrupa Yayın Birliği’ni (EBU), İsrail Kamu Yayın Kuruluşu KAN’ı yaklaşan yarışmadan men etmeye çağırıyor. Mektupta, “Üst üste üçüncü yıl” denilerek, Gazze’de sürmekte olan soykırıma rağmen İsrail’in sahnede kutlanacağı, buna karşın Rusya’nın Ukrayna’yı yasa dışı işgali nedeniyle hâlâ yasaklı olduğu vurgulanıyor.
Mektupta şu ifadeler de yer alıyor: “İsrail’in soykırıma dayalı şiddeti Filistinlilerin yaşamlarını hem fon müziğine dönüştürüp hem de sustururken sessiz kalmayı reddediyoruz. İsrail hapishanelerindeki çocuklar, mırıldandıkları bir melodi yüzünden dayak yerken; Gazze’de neredeyse tüm sahnelerden, stüdyolardan, kitabevlerinden ve üniversitelerden geriye moloz yığınlarından başka bir şey kalmamışken.”
Kneecap’ten EBU’ya sert eleştiri
İrlandalı hip-hop grubu Kneecap, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Rusya 2022’de Eurovision’dan men edildi. İsrail ise üst üste üçüncü yıl sahneye geri kabul ediliyor. Bu tarafsızlık değil, bir tercih” ifadelerini kullandı. Organizatörler, İspanya, İrlanda, Slovenya, Hollanda ve İzlanda olmak üzere beş ülkenin bu yılki yarışmadan çekilmesini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.
No Music For Genocide sözcüsü yaptığı açıklamada, “Dünyanın dört bir yanındaki vicdan sahibi insanlar, özgür bir Filistin ve daha özgür bir dünya için her sektörde suça ortak olmaya karşı mücadele ediyor” dedi.
Avrupa Yayın Birliği (EBU), İsrail’in Eurovision’a katılmasına izin verme kararını savunmaya devam ediyor. Ancak BM’nin Eylül 2025’te yürüttüğü bir soruşturma, İsrail’in Gazze’de soykırım işlediği sonucuna varmıştı. Eurovision, geçen yıl 166 milyon izleyiciyle dünyanın en büyük müzik etkinliği konumunda. Bu yılki 70. yarışma, 16 Mayıs 2026’da Avusturya’nın Viyana kentinde yapılacak.
Sivil toplumdan ve eski diplomatlardan çifte baskı
AB kurumları içindeki diplomatik tartışmalar sürerken, sivil toplumdan da İsrail’e yönelik baskı büyüyor. Avrupa Vatandaş Girişimi (ECI) mekanizması aracılığıyla, Ortaklık Anlaşması’nın tamamen askıya alınması talebiyle bir milyonu aşkın imza toplandı. Eski AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, eski İsveç Dışişleri Bakanı Hans Blix ve eski Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Margot Wallström’ün de aralarında bulunduğu 350’den fazla isim, ortak bir bildiriyle anlaşmanın kısmen ya da tamamen askıya alınmasını talep etti.
Sembolik adım ihtimali artıyor: Yerleşimcilere yaptırım
AB düzeyinde Ortaklık Anlaşması’nın tamamen veya kısmen askıya alınması şu aşamada beklenmese de, Macaristan’ın uzun süredir bloke ettiği İsrailli yerleşimcilere yaptırım uygulanması konusunda adım atılması ihtimali giderek artıyor. Bunun için Macaristan’da 12 Nisan’daki seçimleri kazanan Peter Magyar’ın kuracağı yeni hükümetin göreve başlaması bekleniyor.