Çin Çip Teknolojisi: ABD kısıtlamaları Çin çip teknolojisini nasıl değiştirdi? ABD’nin çip kısıtlamaları, Çin’i kendi yarı iletken sistemini geliştirmeye zorladı. Çin ileri teknolojide hâlâ geriden gelse de çip teknolojisi, dünya ekonomisinin motoru haline geldi.
ABD gelişmiş çiplerin ihracatına dört yıl önce kısıtlama getirdi. Bu yarı iletkenler yapay zeka uygulamalarında, veri merkezlerinde ve ulusal savunmada kullanılıyor. Biden yönetimi, Pekin’in askerî ve mali gücünü artırabilecek teknolojiler geliştirme kapasitesini sınırlamayı hedefliyordu.
Çin çip teknolojisi: Çin kendine yeterlilik çabalarını hızlandırdı
Bu kısıtlamalar, Pekin’i çip teknolojisinde kendine yeterlilik çabalarını hızlandırmaya itti. Bu hedef, yıllar önce “Made in China 2025” planında ortaya konmuştu. Çin hükümeti, yerli yarı iletken üretimini geliştirmek için yüz milyarlarca dolar yatırım yaptı.
Pekin, yerel rakipleri desteklemek amacıyla büyük sübvansiyonlar, vergi kolaylıkları ve başka teşvikler sağladı. Bu hamle özellikle ABD şirketi NVIDIA’ya ve Tayvanlı TSMC’ye karşı yöneldi.
SMIC rekor ciro elde etti
Çin’in kendine yeterlilik planının bel kemiği olan SMIC, geçen yıl 9,3 milyar dolar ile rekor ciro elde etti. Çin ana karasının ikinci büyük çip fabrikası HuaHong ise yüksek talep nedeniyle yüzde 106 kapasiteyle çalışıyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi’nden Ryu Yongwook, bu ilerlemenin çoğu zaman abartıldığını düşünüyor. ABD-Çin teknoloji rekabeti uzmanı Ryu, DW’ye yaptığı açıklamada, “Pekin çipte kendine yeterliliğe ulaşmak istiyor ancak şu anda bundan hâlâ çok uzak” dedi. Ryu, ülkenin araştırma, geliştirme ve inovasyonda ABD’nin gerisinde kaldığını, üretimde de Tayvan ve Güney Kore’nin arkasında olduğunu vurguladı.
Geleneksel çiplerde yüzde 30 pazar payı
Çin, son yıllarda önemli atılımlar yaptı. Çin odaklı düşünce kuruluşu Rhodium Group’a göre ülke, geleneksel çiplerde küresel pazarın yaklaşık yüzde 30’una ulaştı. Bu yarı iletkenler, en hızlı ya da en gelişmiş modeller arasında yer almasa da araçlar, sanayi tesisleri ve tüketici elektroniği için vazgeçilmez önemde.
Berlin merkezli araştırma şirketi East-West Futures’ın Direktörü John Lee, “Çin’deki üretim artışı dünya genelinde çip fiyatlarını düşürecek ve Çin dışındaki üreticiler üzerinde baskı yaratacak” öngörüsünde bulundu.
Üst düzey çiplerde gerilik sürüyor
Çin daha gelişmiş çiplerde de ilerleme kaydetti ve Huawei’nin yeni akıllı telefonlarında kullanılan 7 nanometre işlemcileri başarıyla üretti. Ancak Çin, 3 nanometre ve 5 nanometre çiplerde hız, enerji verimliliği ve üretim maliyetleri açısından hâlâ geride bulunuyor.
DW’ye konuşan Avrupa Birliği Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nün kıdemli Çin analisti Tim Rühlig, “ABD’nin en gelişmiş çip setlerine erişim olmadan imkânlar sınırlı. Çin’in bu farkı kapatması yaklaşık 10 yıl sürebilir” dedi.
Çin yapay zekada farklı bir strateji izliyor
Komünist Parti’nin yeni beş yıllık planı, çipte mutlak üstünlük hedeflerini görece geri plana itiyor. Çin bunun yerine daha az işlem gücü gerektiren sektörlere yönelik, görev odaklı ve pratik yapay zekaya yöneliyor. Bu alanlar yerli çiplerle rahatlıkla karşılanabiliyor.
Araştırma şirketi Trendforce’a göre DeepSeek, Alibaba’nın Qwen modeli ve diğer Çinli yapay zeka platformlarının 2025 sonuna kadar küresel yapay zeka model pazarının yaklaşık yüzde 15’ini ele geçirmesi bekleniyor. Goldman Sachs’a göre bu durum, ABD teknoloji devlerinin küresel hâkimiyeti açısından uzun vadeli tehdit oluşturuyor.
Ucuz enerji Çin’in avantajı
ICIS, Ocak ayında yaptığı uyarıda, yüksek seviye yapay zeka çiplerine bağımlı ABD veri merkezlerinin, ülkenin aşırı yük altındaki elektrik şebekesi nedeniyle sınırlanabileceğini belirtti. Buna karşılık Çin’in hızla büyüyen enerji sektörü, ülkeye ek avantaj sağlıyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi’nden Ryu Yongwook, “Ucuz enerji çok önemli bir faktör. Çin’deki ucuz enerji, çiplerin görece verimsizliğini kısmen telafi ediyor” saptamasını yaptı.
Kaynak: DW Türkçe’den Nik Martin