Avrupa yanıyor. Kıta genelinde etkili olan aşırı sıcak hava dalgası, Fransa, İngiltere, İspanya, İtalya, Almanya ve Belçika’da hayatı felç etti. Fransa’da serinlemek için suya giren en az 48 kişi boğularak hayatını kaybetti, İngiltere’de binlerce okul kapandı, İtalya’da açık havada çalışma yasaklandı. Sıcaklıklar 45 dereceyi bulurken uzmanlar, bu felaketin yalnızca “aşırı hava” değil, iklim krizinin doğrudan sonucu olduğunu söylüyor. Avrupa, yeni iklim gerçekliğine hazır olmadığını acı biçimde gösteriyor.
Avrupa Yanıyor | Fransa’da tarihin en sıcak günü: 44 derece
Fransa’da termometreler tarihi bir eşiği aştı. Météo-France verilerine göre 24 Haziran’da ölçülen ulusal ortalama sıcaklık 29,8 dereceye ulaştı. Bu, 1947’den bu yana kaydedilen en sıcak gün oldu . Ülkenin batısındaki Pissos’ta sıcaklık 44,3 dereceye fırlarken, Paris’te termometreler 40,9 dereceyi gösterdi .
Paris’in simge yapıları da bu kavurucu sıcaktan nasibini aldı. Eyfel Kulesi, beklenen aşırı sıcaklar nedeniyle salı günü saat 16.00’da kapatıldı. Dünyanın en çok ziyaret edilen müzesi Louvre ise çarşambadan cumartesiye kapanış saatini 18.00’den 16.00’ya çekti. Müze yönetimi, tarihi binanın iklim değişikliğine uyum sağlayamayacak kadar kırılgan olduğunu açıkladı .
Sıcaklık dalgası can kayıplarına yol açtı
Felaketin en acı boyutu can kayıpları oldu. Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, aşırı sıcaklarla bağlantılı olarak 40’tan fazla kişinin boğularak hayatını kaybettiğini açıkladı . Sıcaktan bunalan insanlar serinlemek için nehir, kanal ve gözetimsiz yüzme alanlarına yöneldi. Ancak bu, özellikle yüzme bilmeyenler için ölümcül sonuçlar doğurdu. Hayatını kaybedenler arasında altı ve iki yaşında araçta unutulan çocuklar da var .
İspanya’da Sağlık Enstitüsü Carlos III’ün verilerine göre, 20 Haziran’dan bu yana sıcak hava dalgası nedeniyle 327 kişi yaşamını yitirdi . Almanya’da ise geçtiğimiz haftadan bu yana 20’yi aşkın insan suda boğulma vakalarında öldü .
İngiltere ve İspanya’da rekorlar kırıldı
İngiltere, haziran ayı için tüm zamanların en yüksek sıcaklığını Gosport’ta 36,1 dereceyle kaydetti . Meteoroloji uzmanları sıcaklığın 38 dereceye kadar çıkabileceğini belirtirken, ülkenin güney ve orta kesimleri ile Galler’in bazı bölgeleri için kırmızı alarm verildi .
İspanya’da ise durum daha da vahim. Ülkenin meteoroloji kurumu AEMET, 23 ve 24 Haziran’da ölçülen günlük ortalama sıcaklıkların haziran ayı için tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını bildirdi . Endülüs bölgesindeki Cordoba’da sıcaklık 45 dereceye kadar çıktı . Ülkenin kuzeyindeki bazı bölgelerde üç gece üst üste sıcaklığın 30 derecenin altına düşmediği bildirildi .
Nükleer santraller ve ulaşım etkilendi
Aşırı sıcaklar, enerji altyapısını da vurdu. Fransa’nın güneybatısındaki Golfech Nükleer Santrali, Garonne Nehri’ndeki su sıcaklığının 28 dereceye ulaşması nedeniyle kapatılmak zorunda kaldı . Fransız yasalarına göre santrali soğutmak için kullanılan su bu sıcaklık seviyesini aşamıyor.
Ulaşımda da büyük aksamalar yaşandı. Belçika Demir Yolları, aşırı sıcaklar nedeniyle çarşamba ile cuma günleri arasında günde yaklaşık 100 tren seferini iptal etti . Fransa’da demiryolu raylarının 50 derecenin üzerindeki sıcaklıklara dayanamayacağı belirtilerek toplu taşımada ciddi aksaklıklar yaşanabileceği uyarısı yapıldı .
Okullar kapandı, eğitime ara verildi
Krizin en görünür olduğu alanlardan biri okullar. Fransa’da 1.800 okulda eğitime ara verilirken, 8.000 okulda da eğitim-öğretim saatlerinde değişikliğe gidildi . İngiltere ve Galler’de ise binden fazla okul kapandı ya da ders saatlerini kısalttı .
Fransa’da öğretmen sendikaları, hükümetin hazırlıksız olduğunu belirterek öğretmenlere tehlikeli koşullarda bireysel grev yapmaları çağrısında bulundu. Sendikalar, öğrencilerin ve personelin sağlığının riske atıldığını, sınav takviminin ve okul binalarının yeni iklim koşullarına göre yeniden düzenlenmesi gerektiğini vurguluyor .
Avrupa sendikalarından “Bu sıcakta çalışılmaz” çağrısı
Avrupa yanıyor ve işyerlerinde tablo daha da çıplak. Avrupa Gıda, Tarım ve Turizm Sendikaları Federasyonu, Avrupa Kamu Emekçileri Sendikaları Federasyonu ve Avrupa İnşaat ve Ağaç İşçileri Federasyonu’nun 25 Haziran’da yayımladığı “Bu Sıcakta Çalışılmaz” çağrısına göre Avrupa’da her yıl 130 milyon işçi sıcak stresiyle karşı karşıya kalıyor .
İtalya’da Genel İşçi Sendikaları Konfederasyonu ve Greenpeace İtalya’nın tahminlerine göre inşaatçılar, tarım işçileri ve kuryeler dahil 1,5 milyon dolayında işçinin sağlığı tehlike altında . İtalya’nın bazı bölgelerinde yerel yönetimler, günün en sıcak saatlerinde açık havada çalışmayı yasakladı.
Fransa’nın birçok bölgesinde, yangın riskini azaltmak için öğleden sonra tarla çalışmaları yasaklandı. Bu önlem, çoğu mevsimlik göçmen olan işçilerin günlük kazançlarını azaltıyor . Sendikalar, işverenlerin iyi niyetine bırakılmış parçalı uygulamalar yerine, AB ölçeğinde bağlayıcı sıcaklıkta çalışma kuralları istiyor.
Krizin ardındaki neden: Isı kubbesi
Meteorologlara göre bu olağanüstü sıcakların arkasında “Omega blokajı” denilen atmosferik bir düzen yatıyor. Bu sistem, Yunan alfabesindeki Omega harfine benzeyen yüksek basınç yapısıyla sıcak havayı geniş bir alana hapsederken serin hava kütlelerini kenarlara itiyor .
Atmosferde meydana gelen bu yüksek basınç sistemi, “ısı kubbesi” olarak da adlandırılıyor. Tıpkı bir tencerenin kapağı gibi davranan bu sistem, yer seviyesindeki sıcak havayı hapsediyor. Yüksek basınç, havayı yukarıdan bastırarak aşağı doğru itiyor ve hava moleküllerinin sıkışmasına yol açarak daha da ısınmasına neden oluyor .
Avrupa’nın hızla ısınmasının temelinde ise iklim değişikliği yatıyor. Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre Avrupa, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınan en hızlı ısınan kıta konumunda. Kıtadaki ortalama sıcaklık, sanayi öncesi döneme kıyasla yaklaşık 2,5 derece artarken, dünya genelindeki artış 1,4 derece olarak ölçüldü .
Sıcaklar Türkiye’ye gelecek mi?
Verilere göre sıcaklık dalgasının Türkiye’ye de gelme ihtimali var. Türkiye’nin mevsim normallerinin üzerinde sıcaklıklar yaşaması bekleniyor, ancak şu anki tahminler Fransa’daki 44-45 derece seviyesindeki rekor sıcaklıkların aynısının Türkiye genelinde görüleceğini göstermiyor .
Isı kubbesinin doğuya ne kadar genişleyeceği belirleyici olacak. Mevcut tahminler, sıcak hava dalgasının önce Orta Avrupa’ya, ardından Doğu Avrupa ve Balkanlar’a doğru ilerlediğini gösteriyor. Türkiye bu sistemin doğu ucunda yer alıyor. Eğer Avrupa üzerindeki Omega blokajı birkaç gün daha yerini korur ve doğuya genişlerse, Trakya ve Marmara’da sıcaklıklar belirgin şekilde artabilir .
