Yeni Parti kuruldu ve Türk siyasi tarihinin en kapsamlı kopuşlarından biri resmen gerçekleşti. CHP Genel Başkanlığı görevinden mahkeme kararıyla uzaklaştırılan Özgür Özel, 91 milletvekili ile birlikte Cumhuriyet Halk Partisi’nden istifa ederek Yeni Parti’nin kuruluş evraklarını imzaladı. Kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı’na teslim edilirken, Yeni Parti TBMM’de 92 sandalyeyle ana muhalefet partisi konumuna yükseldi.
Özgür Özel, CHP üyeliğinden ayrıldığı anı gösteren videoda “Vatana millete hayırlı olsun” ifadelerini kullandı. Sosyal medya hesabından yaptığı ilk paylaşımda ise “YENİ Parti‘yi kuran, milletimizdir” mesajını verdi. Özel ile birlikte toplam 91 milletvekili CHP’den istifa ederek Yeni Parti Kurucular Kurulu’na katıldı. Bu gelişmeyle birlikte CHP’nin milletvekili sayısı 44’e düşerken, parti TBMM’de sandalye sayısı bakımından beşinciliğe geriledi.
Kuruluş süreci, sembolik anlamlar taşıyan 24 Temmuz tarihinde tamamlandı. Bu tarih, Lozan Anlaşması’nın imza yıl dönümü olmasının yanı sıra, Özgür Özel ve parti kurucularının cuma namazı için Hacı Bayram Camii’ne gitmesiyle de dikkat çekti. Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılışı öncesinde aynı camide cuma namazı kılmıştı. Cuma namazının ardından Anadolu Kulübü’nde yapılacak toplantıda Özgür Özel, Yeni Parti’nin genel başkanı seçilecek. Partinin TBMM Grup Başkanvekilleri ve yöneticileri de bu toplantıda belirlenecek. Anadolu Kulübü, 1926’da Atatürk’ün talimatıyla kurulmuş ve İsmet İnönü kulübün ilk başkanı olmuştu.
Yeni Parti kuruldu, Meclis aritmetiği değişti
Yeni Parti kuruldu ve TBMM’deki siyasi dengeler kökten değişti. Özgür Özel liderliğindeki 91 milletvekilinin CHP’den ayrılmasıyla, kurulan yeni parti 92 sandalyeyle Meclis’in en büyük muhalefet grubu haline geldi. CHP ise 44 milletvekili ile beşinci parti konumuna düştü. CHP’nin Meclis Başkanvekilliği, Başkanlık Divanı’ndaki temsil oranı ve komisyonlardaki üye sayısında da azalma yaşanacak. Milletvekili sayısı ayrıca yeni partiye tahsis edilecek grup odaları, danışman kadroları ve diğer Meclis imkânlarının belirlenmesinde de etkili olacak.
Parti kaynakları, CHP’de kalan 44 milletvekilinin bir kısmının Kılıçdaroğlu’na karşı olduğunu, bu nedenle CHP içinde bütünlük bulunmadığını belirtiyor. Bu isimlerden bazıları Özel’e destek veren ancak Yargıtay’ın Ekim ayı başında tedbir kararını kaldırması durumunda partiyi yeniden devralmak üzere “CHP’de bekleyen” isimler. CHP’de kalan bazı isimler ise Kılıçdaroğlu’na eleştirel yaklaşan ya da onun ardından genel başkan olmak isteyenler olarak biliniyor. Bu süreçte Kılıçdaroğlu’na tam destek veren milletvekili sayısının 20 civarında olduğu değerlendiriliyor. Yeni Parti’ye geçen milletvekilleri “Biz toplu olarak Yeni Parti’ye geçtik, geride kalan CHP kendi içinde bölünmüş durumda” yorumunu yapıyor.
Edinilen bilgilere göre, Özgür Özel yönetiminin, halen CHP grubuna tahsis edilen genel başkanlık odası ile grup alanlarının kullanılmaya devam edilmesine yönelik hukuki ve siyasi hazırlık yaptığı da ifade ediliyor.
Ankara Milletvekili Murat Emir, İçişleri Bakanlığı önünde yaptığı açıklamada, “Bugün Lozan’ın 103. yıl dönümünde, milli mücadele verildikten sonra savaş meydanlarında şehit kanıyla kazanılmış zaferin, Lozan’da tescillendiği ve Türkiye Cumhuriyeti’nin tapusunun alındığı gündeyiz” dedi. Emir, “Ve bugün milletimizle birlikte işçilerimizle, umudu kırılan gençlerimizle, iş bulamayanlarımızla, tarlasına küsen üretimden kopmuş çiftçilerimizle, 23 bin 552 lira emekli maaşına mahkum edilen emeklilerimizle, açlık sınırının çok altında bir gelirle çalışmak zorunda kalan asgari ücretlilerimizle, yok sayılanlarımızla, gençlerimizle, kadınlarımızla, büyük umut dolu kutlu bir yolculuğa çıkıyoruz” ifadelerini kullandı.
“YENİ Parti’mizi kurduk, kuruyoruz” diyen Emir, “Biraz önce İçişleri Bakanlığı’mızdan kuruluşla ilgili belgelerimiz aldık. Artık umuyoruz ki saatler içerisinde diğer prosedürler tamamlanacak ve gün bitmeden partimiz hukuken kurulmuş olacak ve Türk siyasi yaşamına çok önemli hizmetler yapacak. Ülkemize, devletimize, milletimize hayırlı olsun” ifadelerini kullandı.
İçişleri Bakanlığı Genel Sekreteri Harun Ersin Polat imzasıyla Yeni Parti’nin kuruluşu için “Alındı Belgesi” düzenlendi. Belgede, “Yeni Parti adıyla bir siyasi parti kurmak isteyen kurucuların, kuruluş bildirisi ve eklerini Bakanlığımıza vermesi üzerine 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu uyarınca işbu alındı belgesi düzenlenmiştir” ifadelerine yer verildi.
Yeni Parti’nin kuruluş sürecinde son gün
Kuruluş dilekçesi, son kurucu milletvekilinin imzası tamamlanıncaya kadar İçişleri Bakanlığı’na verilmedi. Kurucu genel başkan Özgür Özel’in, birkaç gündür milletvekilleri ve parti kurullarıyla yapılan toplantılarda, “Bir arkadaşımız bile ‘bekleyin’ diyorsa sonuna kadar bekleyeceğiz. Gerekirse partiyi bir iki gün geç kuracağız ama kimseyi dışarıda bırakmayacağız” mesajını verdiği ifade edildi. Özel, 23 Temmuz Perşembe gün boyunca kararsız milletvekilleriyle son görüşmelerini yaptı.
Sürecin bugüne yetiştirilebilmesi için dün gece yarısına kadar imza ve evrak işleri devam etti. Bir milletvekilinin yüzlerce sayfadan oluşan kuruluş belgelerini imzalaması yaklaşık 50 dakika sürdü. Milletvekilleri istifa etmelerinin ardından sosyal medya hesaplarından CHP logolarını kaldırdı.
Özel’e yakın kaynaklar, kurucuların tamamının milletvekili olmasını iki temel gerekçeye dayandırıyor. İlk gerekçe, partinin kuruluş sürecinin idari bir engelle karşılaşmasını önlemek. Parti kaynaklarına göre, tanınmayan ya da milletvekili olmayan kurucular söz konusu olduğunda İçişleri Bakanlığı’nın “inceleme” gerekçesiyle kuruluş sürecini geciktirme ihtimaline karşı bu yöntem tercih edildi. Milletvekilleri hakkında ayrıca inceleme, araştırma ya da güvenlik soruşturması gibi bir prosedüre gerek bulunmaması nedeniyle, olası gecikmelerin önüne geçilmesinin amaçlandığı ifade ediliyor. İkinci ve en önemli gerekçe ise partinin “ana muhalefet partisi” olarak güçlü temsille Meclis’teki yerini almasının sağlanması.
Partinin adı ve logosu belli oldu
Yeni Parti’nin adı ve görsel kimliği kamuoyuna duyuruldu. “Özgür Özel İletişim” hesabından yapılan paylaşımda, partinin adının “YENİ Parti” olduğu açıklandı. Paylaşımda, “Liderimiz Özgür Özel, ‘YENİ Parti’mizin kuruluş evraklarını imzalayarak Cumhuriyet Halk Partisi’nden istifa etti. 91 milletvekilimiz YENİ Parti Kurucular Kurulu’na katıldı. Başlıyoruz!” ifadelerine yer verildi.
“Yeni Parti” ve alternatif isimlerin tamamı için ayrı logo çalışmaları yapıldı, tüm tasarımlarda “Türkiye İttifakı” vurgusunu simgeleyen kırmızı-beyaz renkleri tercih edildi. Yeni Parti’nin logosunda herhangi bir sembole yer verilmemesi de dikkat çekti.
Yeni Parti’nin görselinde kırmızı ve beyaz renklerin ağırlıklı olarak kullanıldığı görüldü. Logoda “Yeni” kelimesi büyük harflerle, “Parti” ifadesi ise altında daha küçük harflerle konumlandırıldı. Özel’in sosyal medya hesabında kullandığı kapak görselinde, kırmızı harflerle yazılan “Yeni Parti” ifadesinin yanında Özgür Özel’in adı yer aldı. Görselde ayrıca Mustafa Kemal Atatürk’ün silüeti ile “Köylü milletin efendisidir” sözüne yer verildi.
Kapak fotoğrafındaki traktör konvoyunun, Özgür Özel’in CHP Genel Başkanı olduğu dönemde Yozgat’ta gerçekleştirdiği miting öncesinde çekildiği belirtildi. Söz konusu ziyarette çiftçiler, kentin girişinde Özel’in yolunu kesmiş ve traktörlerden oluşan konvoy eşliğinde şehir merkezine kadar eşlik etmişti. Özel de daha sonra bu görüntüyü CHP logosunun bulunduğu bir tasarımla sosyal medya hesaplarında kullanmıştı. Yeni Parti’nin kuruluş süreciyle birlikte aynı fotoğraf yeniden düzenlendi. Önceki tasarımda bulunan CHP logosunun yerine Yeni Parti’nin adı ve logosu eklendi.
Tasarımda Atatürk, çiftçiler ve traktör konvoyunun birlikte kullanılması, yeni partinin kuruluş anlatısında Cumhuriyet değerleri ile tarım ve üretim politikalarının öne çıkarılacağı şeklinde değerlendirildi.
Yeni Parti’nin tüzük, program ve siyasi çizgisi
BBC Türkçe’ye konuşan kaynakların verdiği bilgiye göre, Yeni Parti’nin tüzük ve programının temelini CHP’de Özgür Özel yönetimi döneminde uygulanan tüzük ve program oluşturacak. Ancak kuruluş aşamasında dar kapsamlı bir tüzük ve programla yola çıkılacak. Asıl kapsamlı program ve tüzük, partinin siyasi kuruluşunun ilan edileceği, ağustos ya da eylül ayında yapılması planlanan ilk olağan büyük kurultayda oylanarak hayata geçirilecek.
Özgür Özel ve kurmaylarının hazırlıkları, yeni partinin CHP’nin temel ilkelerinden kopmasını değil, bunları yeni bir siyasi anlayışla sürdürmeyi hedefliyor. Parti programında Atatürk ilke ve devrimleri, laiklik, hukuk devleti, parlamenter demokrasi ve sosyal demokrat değerlerin korunacağı ifade ediliyor.
Yeni oluşumun en önemli siyasi söylemlerinden birini ise Özel’in son iki yıldır sıkça dile getirdiği “Türkiye İttifakı” yaklaşımının oluşturması bekleniyor. Bu çerçevede Özel’in “Türkiye İttifakı”nı oluşturduğunu belirttiği “sosyal demokratlar, muhafazakâr demokratlar, milliyetçi demokratlar, Kürt demokratlar, sosyalist demokratlar ve liberal demokratları” da içine alan bir siyasi çizgi izleyeceği ifade ediliyor.
Yeni partinin yalnızca CHP’nin devamı değil, daha geniş bir siyasi zemini temsil etmesi hedefleniyor. Bu kapsamda sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri ve farklı toplumsal kesimlerin parti örgütlerinde yer alması sağlanacak. Parti kaynakları, CHP’dekinden daha fazla kurul oluşturulacağını ve farklı kesimlerin karar alma mekanizmalarına doğrudan katılımını sağlayacak yeni bir örgütlenme modeli üzerinde çalıştıklarını ifade etti.
Yeni Parti kuruldu, Hazine yardımı alamayacak
Yeni Parti kuruldu ancak mevcut düzenlemeler gereği Hazine yardımı alamayacak. Siyasi Partiler Kanunu’na göre, partilere yapılan Hazine yardımı, son milletvekili genel seçiminde aldıkları oy oranına göre hesaplanıyor. Yeni Parti, 2023 seçimlerine katılmadığı için herhangi bir oy oranına sahip olmadığından devlet yardımı alamayacak.
Partinin gelirleri; üyelik aidatları, milletvekili aidatları, bağışlar, parti yayınları ve etkinlik gelirleri ile Siyasi Partiler Kanunu’nda sayılan diğer yasal gelirlerden oluşacak. Ancak iktidarın baskısı düşünülerek bağış kampanyasının çok şeffaf şekilde yürütülmesine özen gösterilecek. Siyasi Partiler Yasası’na göre, herhangi bir siyasi partiye bir Türk vatandaşı bir yıl içinde en fazla 634 bin TL bağış yapabiliyor. Bu miktar 2026 yılı için belirlenen rakam.
Devlet yardımından yararlanabilmesi, katılacağı ilk milletvekili genel seçiminde en az yüzde 3 oy almasına bağlı olacak.
Yeni Parti seçime girebilecek mi?
Siyasi Partiler Kanunu’nda, seçime girme yeterliliği için bazı kriterler aranıyor. Geçmişte bir siyasi partinin genel seçime katılabilmesi için TBMM’de grup kurması yeterli olurken, 2022 yılında yapılan yasa değişikliğiyle siyasi partilerin seçime katılabilmesi için en az 41 ilde teşkilatlanması ve seçimden en az altı ay önce büyük kongresini yapmış olması şartı getirildi.
Kuruluş sürecini hızla tamamlamayı hedefleyen yeni partinin, kulislere göre hem teşkilatlanma çalışmalarını hem de Meclis’teki grup yapılanmasını eş zamanlı yürütmesi planlanıyor. Özel ekibi, olası bir baskın seçime katılımın hukuki yollarla engellenmesi ihtimaline karşı, seçime girme yeterliliğine sahip bir siyasi partiyi de yedekte tutmayı planlıyor.
Parti kaynakları, TBMM’nin ekim ayında başlayacak yeni yasama yılına kadar büyük kurultayını yapmış, seçime girme yeterliliğini kazanmış bir ana muhalefet partisi olarak Meclis’te yer almayı hedeflediklerini ifade ediyor.
Yeni Parti’nin olası bir baskın seçime karşı hızla “seçime girme yeterliliği”ni kazanabilmesi için örgütlenme çalışmalarının ve olağan büyük kurultayın hızla tamamlanması planlanıyor. Özel, partinin şu anda “teknik” olarak kuruluşunu tamamlayacağını, siyasi kuruluşunun ise ağustos veya eylül ayında gerçekleştirileceğini söyledi. Bu çerçevede, 10 günde 41 ilde örgütlenme hedefi belirlendi.
Bu arada genel merkez için Ankara’da Mustafa Kemal Mahallesi’nde Gelecek Partisi’nin eski binasının kiralandığı öğrenildi.
Belediye başkanları yeni partiye geçecek mi?
İlk aşamada böyle bir plan bulunmuyor. Edinilen bilgilere göre yeni partinin kuruluş sürecinde belediye başkanlarına toplu bir geçiş çağrısı yapılmayacak.
Bunun iki temel gerekçesi bulunuyor: İlki, yeni partiye katılan belediye başkanlarının yeni adli ve idari süreçlerle karşı karşıya kalabileceği endişesi. İkincisi ise belediye meclislerinde yaşanabilecek olası bölünmelerin yerel yönetimlerde yönetim krizine yol açma ihtimali.
Buna karşın, kendi iradesiyle yeni partiye katılmak isteyen belediye başkanlarına kapının kapatılmayacağı, ancak bu geçişlerin bireysel tercihler üzerinden şekilleneceği ifade ediliyor.
Özel’in CHP’ye veda konuşması ve fezlekeli vekillerden mesaj
Özgür Özel, kendisi dahil 83 milletvekilinin bulunduğu grup toplantısında Cumhuriyet Halk Partisi’ne veda konuşması yaptı ve “Yeni partimizi kuruyoruz” dedi. Özel, yeni partinin “açık ara farkla ana muhalefet partisi” olacağını da söyledi.
Özel konuşmasında kürsüye, “Vakti gelmiş bir vedanın hüznüyle çıktığını” kaydetti. “Her son bir başlangıçtır” diyen Özel, “Partinin logosu ve adı değişir ama bu birlikteliği bölemezler” ifadelerini kullandı.
Özgür Özel birçok ismin istifa etmeseler de kendileriyle hareket edeceğini kaydetti: “‘Ben yeni partide yokum. Özgür Özel ile arkadaşlarıyla birlikte değilim’ diye kulağınızla duymadığınız herkes emin olun ki bizimle birliktedir. Kimse şundan şüphe etmesin: Bu iktidar yürüyüşünde, bizler, sizler, biz, hepimiz ne Ekrem İmamoğlu’nu geride bırakırız ne Mansur Yavaş’ı.” Özgür Özel, 74 il başkanının salonda olduğunu açıkladı.
Grup toplantısından hemen sonra İzmir Milletvekili Murat Bakan CHP’den istifa ettiğini duyurdu.
Öte yandan, belediyelere yönelik yolsuzluk iddiaları kapsamında haklarında fezleke hazırlanan bazı milletvekillerinin, yeni partinin tartışma konusu olmaması için Özgür Özel’e, “İsterseniz bana görev vermeyebilirsiniz” yönünde görüşlerini ilettikleri belirtildi.
Yeni Parti’ye geçmeye hazırlanan milletvekilleri, dün Grup Başkanvekili Murat Emir başkanlığında kısa bir toplantı yaptı. Toplantıda CHP TBMM Grubu hesapları ibra edildi. Grup bütçesinde milletvekili aidatlarından oluşan kaynağın milletvekillerine iade edildiği iddiası ise tartışma yarattı. Kemal Kılıçdaroğlu yönetimine destek veren İzmir Milletvekili Sevda Erdan Kılıç, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, milletvekillerinden kesilen aidatların “tasfiye payı” anlayışıyla dağıtılmasını doğru bulmadığını belirterek, kendisine yapılacak herhangi bir iade ödemesini kabul etmeyeceğini açıkladı.
Kapalı grup toplantısında milletvekillerine sürecin hassasiyeti anımsatılarak, “Gizliliğe özen gösterelim” uyarısının yapıldığı öğrenildi.
Kılıçdaroğlu kanadından ilk tepki
Kılıçdaroğlu’nun ekibinde yer alan ve Eylül’de mahkeme kararıyla partinin İstanbul İl Başkanlığı yönetimine atanan Gürsel Tekin, Özel’in “yeni parti” açıklamasına sosyal medya hesabından yanıt verdi. Tekin, “Bazı ayrılıklar kayıp değildir. Bazen sadece yük hafifler. Bugün o günlerden biri…” diye yazdı.
