Van turizm krizi: İran savaşı esnafı vurdu. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın ardından ilan edilen iki haftalık ateşkes, Van’da özellikle turizm ve hizmet sektöründe oluşan ekonomik tahribatı ortadan kaldırmadı. BBC Türkçe’den Hatice Kamer’in haberine göre, İranlı turist sayısındaki sert düşüş kent ekonomisini doğrudan etkiledi; esnaf, otel işletmecileri ve sınır ticaretiyle geçinen binlerce kişi ciddi gelir kaybı yaşadı.
Van’da Türkiye-İran sınırının 295 kilometrelik bölümü bulunuyor. Bu nedenle savaşın etkisi en yoğun hissedilen kentlerden biri Van oldu. Kapıköy Sınır Kapısı’nda özellikle savaş sürecinde İran’dan Türkiye’ye girişlerde dalgalanma yaşanırken, Newroz döneminde beklenen turist hareketliliği büyük ölçüde gerçekleşmedi.
İranlı turistler Van ekonomisinin ana dayanağı
Van ekonomisinin yüzde 63’ü büyük ölçüde hizmet sektörüne, özellikle de turizme dayanıyor. İranlı turistler; konaklama, ulaşım, yeme içme, tekstil, eğlence ve güzellik sektörlerinde kente yıllık 350 milyon doları aşan katkı sağlıyor.
Kentte tabelaların Türkçe ve Farsça hazırlanması, bu ekonomik ilişkinin boyutunu ortaya koyuyor.
Turizm işletmecisi Murat Beyaz, İranlı ziyaretçilerin yıl boyunca kent esnafı için temel gelir kaynağı olduğunu belirterek savaşın bu döngüyü kırdığını söyledi. Özellikle 21 Mart Newroz döneminde beklenen yoğunluk bu yıl yaşanmadı.
Esnaf, Newroz dönemindeki İranlı turist sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 90 azaldığını ifade ediyor.
Kapıköy Gümrük Kapısı verilerine göre 2025’te Van’a gelen İranlı turist sayısı 777 bin 914’e yükselmişti. 2026 yılı için hedef bir milyon ziyaretçiydi. Ancak savaş bu hedefi belirsizliğe sürükledi.
Oteller, tekstil ve gece hayatı da etkilendi
İranlı turistlerin en yoğun harcama yaptığı alanlardan biri tekstil sektörü oldu. Kentteki mağaza sahipleri satışların keskin biçimde düştüğünü, personel azaltımına gittiklerini aktarıyor.
Van’da son 10 yılda otel sayısında dikkat çekici artış yaşandı. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü verilerine göre kentte 100’ü aşkın otel ve yaklaşık 15 bin yatak kapasitesi bulunuyor.
Otel işletmecileri, doluluk oranlarının savaş sonrası ciddi biçimde gerilediğini belirtiyor.
Kentte özellikle İranlı turistlere yönelik gelişen gece hayatı ve eğlence sektörü de durgunluk yaşıyor. Savaş öncesi yüzlerce kişinin dolduğu gece kulüplerinin çoğunda artık sınırlı müşteri bulunuyor.
Güzellik merkezleri ve estetik salonları da benzer şekilde müşteri kaybı yaşadı.
Sınır ticareti ve esnaf için zarar büyüyor
Van Ticaret ve Sanayi Odası Genel Sekreteri Cengiz Aras, savaşın sadece turizmi değil bavul ticareti ve sınır ticaretiyle geçinen on binlerce kişiyi etkilediğini söyledi.
TEPAV verilerine göre her İranlı turist ortalama 1000 dolar harcıyor. Savaşın yeniden başlaması halinde yıl sonuna kadar kent esnafının zararının 300 milyon dolara ulaşabileceği değerlendiriliyor.
Esnaf, merkezi hükümetten vergi ve SGK primlerinde erteleme dahil acil destek paketi talep ediyor.
Arka plan
Van, uzun yıllardır İranlı turistlerin Türkiye’ye girişte en önemli geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Özellikle Newroz döneminde kent ekonomisinin büyük bölümü İran’dan gelen ziyaretçi hareketliliğine göre şekilleniyor.
Bu haber, BBC Türkçe’den Hatice Kamer’in saha haberini referans alarak hazırlanmıştır.