Mücteba Hamaney’in bilinci kapalı. İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta düzenlediği ortak hava saldırısında ağır yaralandı. The Times‘ın ulaştığı diplomatik nota göre, 56 yaşındaki liderin bilinci kapalı ve Kum kentinde tedavi görüyor. Aynı saldırıda babası Ali Hamaney, annesi, eşi ve bir oğlu da hayatını kaybetti. Liderin bir aydır kamuoyuna çıkmaması ve kararlarının başkaları tarafından okunması, İran’da fiili olarak Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) yönetime el koyduğu yorumlarını güçlendiriyor.
Diplomatik not: “Durumu ağır, karar alma süreçlerine katılamıyor”
The Times’ın incelediği ve ABD ile İsrail istihbaratının değerlendirmelerine dayanan diplomatik nota, Körfez müttefikleriyle de paylaşıldı . Notta, “Mücteba Hamaney, durumu ağır olacak şekilde Kum’da tedavi görüyor ve rejimin herhangi bir karar alma sürecine dahil olamıyor” ifadeleri yer alıyor .
Mücteba Hamaney’in bu durumu, onun sadece fiziksel olarak değil, idari olarak da ülkeyi yönetemez halde olduğunu gösteriyor. Notta ayrıca, Ali Hamaney’in cenazesinin de Kum’da defnedilmeye hazırlandığı ve kentte “birden fazla mezar için büyük bir türbe inşasına başlandığı” belirtiliyor . Bu durum, Mücteba Hamaney’in de aynı yere defnedilme ihtimalini güçlendiriyor.
28 Şubat saldırısı: Aileden 4 kişi öldü
Savaşın ilk gününde (28 Şubat) Tahran’daki “Beyt-i Rahberi” (Dini Lider Ofisi) kompleksini vuran saldırıda, dönemin dini lideri Ali Hamaney, eşi, kızı ve birkaç koruması hayatını kaybetmişti . The Times’ın haberine göre, aynı saldırıda Mücteba Hamaney de ağır yaralandı .
Olayın tanıklarına göre, Mücteba Hamaney, binaya ikinci füze isabet ettiği sırada dışarıda olduğu ve içeri girmeye çalıştığı için ölümden kurtuldu . Mazaher Hosseini adlı bir yetkili, sızdırılan bir ses kaydında “Tanrı’nın iradesi, Mojtaba’nın bir şey için dışarı çıkması ve geri dönmesi gerektiği yönündeydi. Dışarıdaydı ve yukarı çıkarken binaya füze isabet etti. Eşi, Sayın Haddad, anında şehit oldu” demişti .
Bir aydır kayıp: Liderden ne ses ne de görüntü var
Mücteba Hamaney, babasının ölümünden sonra 8 Mart’ta dini lider olarak atanmasına rağmen, bir aydır kamuoyuna çıkmadı . Kendisine atfedilen iki yazılı açıklama, devlet televizyonunda sunucular tarafından okundu . 6 Nisan’da devlet kanalında yayınlanan ve liderin savaş odasına girerek harita incelediğini gösteren video görüntüsünün ise yapay zeka ile oluşturulduğu ortaya çıktı .
Bu “kayıp lider” tablosu, yetkililerin Mücteba Hamaney’in iyi olduğu yönündeki açıklamalarını da geçersiz kılıyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi daha önce liderin “mükemmel sağlıkta” olduğunu iddia etmişti . Ancak bir aydır hiçbir kanıt sunulamamış olması, bu iddiaların ciddiyetini yitirmesine neden oldu.
İran’da fiilen askeri yönetim mi var?
Uzmanlar, Mücteba Hamaney’in bu durumunun İran’da bir güç boşluğu yarattığını ve ülkenin fiilen Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından yönetildiğini belirtiyor . The Times’ın daha önceki bir analizinde, Ali Hamaney’in kurduğu “Beyt-i Rahberi” sisteminin ülkedeki tüm önemli kurumları kontrol eden bir “paralel hükümet” işlevi gördüğü, ancak bu sistemin Mücteba’nın yokluğunda nasıl işleyeceğinin belirsiz olduğu vurgulanmıştı .
Bu durum, ABD ile olası bir anlaşma yapılmasını da zorlaştırıyor. Zira nihai karar mercii olan dini liderin bilincinin kapalı olması, herhangi bir siyasi süreci tıkıyor. Uzmanlar, bu tablonun İran’da önümüzdeki günlerde bir halefiyet krizine veya IRGC içinde bir iktidar mücadelesine yol açabileceğini belirtiyor.
Önceki çelişkili raporlar
Mücteba Hamaney’in sağlık durumuyla ilgili daha önce de çelişkili raporlar gündeme gelmişti. Mart ortasında bazı medya kuruluşları, ağır yaralanan liderin tedavi için gizlice Moskova’ya götürüldüğünü ve Putin’in özel kliniğinde ameliyat edildiğini iddia etmişti . ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth de 15 Mart’ta yaptığı açıklamada, “Yeni sözde, pek de yüce olmayan liderin yaralı olduğunu ve muhtemelen yüzünün şeklinin bozulduğunu biliyoruz” demişti .
Ancak The Times’ın 6 Nisan’da yayınladığı bu son diplomatik not, liderin hala İran’da olduğunu ve durumunun kritikliğini ilk kez bu kadar net bir şekilde ortaya koyuyor.