Verilere göre, İran’daki savaşın başlamasından bu yana Rusya’nın petrol gelirinde belirgin bir artış gözlemleniyor. Süregelen çatışmalar neticesinde Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatları durma noktasına gelirken, bu durum küresel enerji fiyatlarını da yükseltti.
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’nin (CREA) açıkladığı rakamlar, Orta Doğu’daki gerilimin etkisiyle Rusya’nın petrol ve diğer fosil yakıtlardan elde ettiği kazancın iki haftada önemli ölçüde arttığını gösteriyor. Mart ayının ilk yarısında Moskova, günlük ortalama 372 milyon euro petrol ihracatı geliri elde ederek, şubat ayındaki ortalamanın yaklaşık %14 üzerindeydi.
1-15 Mart tarihleri arasında Rusya, fosil yakıt ihracatından toplamda 7,7 milyar euro gelir sağladı. Şubat ayında bu rakam günlük yaklaşık 472 milyon euro civarındayken, Mart’taki ortalama ise 513 milyon euroya yükseldi. Brent ham petrolü gibi küresel enerji fiyatları, 28 Şubat’taki ABD-İsrail ortak saldırısından sonra hızla artış gösterdi. Perşembe günü Brent petrolü, her iki tarafın saldırıları sürerken varil başına 119 dolara (yaklaşık 103 euro) kadar yükseldi.
Bu fiyat değişiklikleri, Rusya gibi büyük petrol ihracatçıları için daha yüksek gelirler anlamına gelebiliyor. Öte yandan, ABD Hazine Bakanlığı geçtiğimiz hafta denizde bulunan Rus petrolü alımına 30 günlük bir muafiyet tanıdı. Avrupa’daki liderler ise bu muafiyetin Moskova’nın savaş gelirlerini artırma riski taşıdığı gerekçesiyle karşı çıktı.
ABD hükümeti, Hindistan’ı Rus petrolü alımını durdurması konusunda uyarırken, sonra yaptırımları geçici olarak hafifleterek Hindistan’ın Rus petrolü ve ürünlerini ithal etmesine izin verdi. Hazine Bakanı Scott Bessent, bu önlemin geçici ve sınırlı olduğunu vurgulayarak, küresel enerji piyasasında istikrarı sağlamak amacıyla gerekli bir adım olduğunu belirtti.
Ancak analistler, yüksek petrol fiyatlarının ve Hindistan gibi alıcıların talebinin devam etmesi durumunda Moskova’nın gelirlerinin artabileceğini düşünüyor. Bu durum, petrol ithalatçılarının 2022’deki kapsamlı yaptırımlardan kaçınmasına olanak tanıyor. CREA’nın verileri, Hindistan ve Çin’in Rusya’nın petrol gelirlerinin neredeyse %75’ini oluşturduğunu ortaya koyuyor. Özellikle Hindistan, 1-15 Mart tarihleri arasında, şubattaki 60 milyon eurodan 89 milyon euroya tekabül eden yaklaşık 1,3 milyar euro değerinde Rus fosil yakıtı satın aldı.
ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlardan geri adım atması Atlantik’in iki yakasında bir bölünmeyi tetiklerken, Avrupa liderleri enerji krizine yol açabilecek yüksek fiyatlara rağmen Rusya’ya yönelik yaptırımların sürdürülmesi gerektiğini savunuyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Moskova’ya karşı sert yaptırımların devam ettirilmesini destekliyor.
Macaristan Başbakanı Viktor Orban ise, yüksek enerji maliyetlerini gerekçe göstererek AB’yi Rus enerji ithalatına yönelik yaptırımları askıya almaya çağırdı. Avrupa, 2022 yılından bu yana Rus petrol, gaz ve kömürüne olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. CREA’nın analizine göre, AB hâlâ günde yaklaşık 50 milyon euro değerinde Rus fosil yakıtı almakta; bu miktarın büyük bölümü yaptırımlardan muaf olan boru hatlarıyla gelen gazdan oluşuyor. Ancak bu rakam, Rusya’nın 2021 yılında AB’ye gazının %45’ini ve petrolünün %27’sini sağladığı dönemle kıyaslandığında önemli bir azalma göstermektedir.