Daha olgun görünmek için giyinmek, ergenlik döneminin adeta bir geçiş ritüeli; ama bunu yapanlar yalnızca insanlar değil.
Genç palyaço balıklarının, etrafları yaşlı balıklarla çevriliyken fazladan beyaz dikey şeritlerini daha küçük yaşta kaybettikleri ortaya çıktı.
Okinawa Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nden (OIST) yeni bir çalışma, genç domates anemon balıklarının katı hiyerarşik bir dünyada sosyal etkilere nasıl tepki verdiğini ortaya koyuyor.
Palyaço balıklarındaki şeritler hiyerarşi göstergesi
Ev sahibi anemonların içinde, bu tür genellikle yalnızca bir adet üreyen çifte izin veriyor; daha genç ve itaatkâr balıklar ise boyutlarından ve bir ya da iki fazladan beyaz şeritlerinden kolayca ayırt edilebiliyor.
“Anemon balıklarının, birbirlerini tanımak için üzerlerindeki şeritleri saydığını daha önce göstermiştik. Dolayısıyla palyaço balıklarına özgü beyaz dikey şeritlerin, yani bu çubukların, iletişim için hayati önem taşıdığını biliyoruz” diye açıklıyor, çalışmanın birinci yazarı ve bulguları PLOS Biology (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan Dr Laurie Mitchell.
Anemon balığı türlerinin yaklaşık üçte birinde, erginliğe geçiş sırasında bu şeritler kayboluyor. Bu durum özellikle daha küçük gruplar hâlinde yaşayan türlerde görülüyor; muhtemelen hiyerarşi içindeki belirgin boy farkları kavgaları daha tehlikeli hale getirdiği için, statünün görsel işaretlerinin hayatta kalma açısından önem kazanmasıyla ilgili.
Bu değişimin nasıl ve neden gerçekleştiğini anlamak için araştırmacılar, genç balıkları, yetişkinlerin bulunduğu anemonlarda ve bunlara karşılık boş, sahte ya da hiç anemonun olmadığı ortamlarda kameralarla gözlemledi.
Ek şeritlerin daha alt bir rütbeye işaret etmesine rağmen, yetişkinlerin bulunduğu durumlarda şerit kaybının hızlandığını görmek onları şaşırttı.
“Bu, ilk bakışta fazlasıyla sezgiye aykırıydı; çünkü fazladan şeritlerin, balıkların daha aşağı konumda olduklarını göstermek için kullanıldığını biliyoruz” diyor Dr Mitchell.
Palyaço balıkları neden şeritlerini kaybediyor?
Yumurtadan çıktıktan sonra anemon balıkları kısa bir süreyi açık denizde geçirir, ardından kendilerine yuva edinecekleri bir anemon bulurlar. Araştırmacıların teorisine göre, “bebek şeritleri” onların tehditkâr görünmemesine yardımcı olup anemonu çoktan sahiplenmiş yetişkin balıklarla çatışmadan kaçınmalarını sağlayabilir.
Ancak yeni rakipler ortaya çıkmadan önce, yeni toplumlarındaki konumlarını pekiştirme telaşında da olabilirler. Araştırmacılar, şeritlerini erkenden kaybetmelerinin ardında yatan nedenin bu olabileceğini öne sürüyor.
Buna karşılık, üzerinde balık yaşamayan anemonlarda, balıkların fazladan şeritlerini daha uzun süre korudukları görüldü; muhtemelen bu da anemonu ele geçirmeye gelen yetişkinler tarafından kovulmaya karşı bir tür “sigorta poliçesi” işlevi görüyor.
“Bu araştırma, hayvanlardaki renk desenlerinin, öngörülemeyen çevresel koşullara uyum sağlayacak biçimde gelişimsel açıdan esnek olacak şekilde nasıl evrimleştiğini daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor” diyor Dr Mitchell.
“Tek bir ömür içinde balıkların renk desenlerinin nasıl ve neden oluşup değişebildiğine dair anlayışımıza yeni bir boyut katıyor.”
Palyaço balıkları şeritlerini nasıl kaybediyor?
Palyaço balıklarının beyaz şeritleri, iridofor adı verilen, ışığı yansıtan özel hücrelerden oluşuyor.
Bu hücreleri mikroskop altında inceleyen araştırmacılar, toplu hücre ölümü gözlemledi: “Hücreler büzüşüyor, zarları buruşuyor ve çekirdekleri parçalanıyor” diye anlatıyor Dr Mitchell.
Ardından beyaz şeritlerin yerini, türün karakteristik turuncu derisi alıyor.
“Bu beyaz şeritler gibi pigment özellikleri çoğu zaman basit görsel işaretler olarak ele alınıyor, oysa gerçekte zengin bir biyolojik anlam taşıyorlar” diyor çalışmanın ortak yazarı Profesör Vincent Laudet.
“Bu çalışma, ekoloji, evrim, genomik ve gelişim biyolojisini bir araya getirerek, renk desenlerini yalnızca tasvir etmenin ötesine geçip onların gerçekte ne işe yaradığını anlayabileceğimizi gösteriyor.”
Kaynak: Euronews