İran ordusu, İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik saldırıları nedeniyle Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyururken, ABD-İran görüşmeleri başlıyor ve iki ülke heyetleri İsviçre’de kalıcı barış için masaya oturuyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsviçre’ye hareketinden önce yaptığı açıklamada nükleer mesele ve Lübnan’daki ateşkes konusunda ilerleme umduğunu belirtti. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlığındaki heyet ise Cumartesi günü geç saatlerde İsviçre’ye ulaştı.
Washington ile Tahran arasında geçen hafta imzalanan çerçeve anlaşması, Lübnan dahil olmak üzere bölgedeki tüm cephelerde savaşın durdurulmasını ve önümüzdeki 60 gün içinde nihai bir barış anlaşmasına varılmasını öngörüyor. Ancak İsrail’in ateşkes ilanından saatler sonra Lübnan’ın güneyine yeniden düzenlediği hava saldırıları, müzakereleri gergin bir atmosfere taşıdı.
ABD-İran görüşmeleri başlıyor: İsviçre’de müzakere masası
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pazar sabahı erken saatlerde İsviçre Hava Kuvvetleri’ne ait Emmen Hava Üssü’ne indi. Vance’e ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner eşlik ediyor. İsviçre Dışişleri Bakanlığı, heyetlerin müzakerelere başlamak üzere Nidwalden kantonundaki Bürgenstock’a hareket ettiğini açıkladı.
İran tarafını İsviçre’de Meclis Başkanı Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Arakçi temsil ediyor. Görüşmelere ABD ve İranlı yetkililerin yanı sıra Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif ve ülkenin silahlı kuvvetleri komutanı Mareşal Asim Münir de katılacak. Pakistan, savaş boyunca arabulucu rolünü üstlendi ve daha önceki müzakere turlarına ev sahipliği yaptı.
Vance, Maryland’deki Joint Base Andrews’te gazetecilere yaptığı açıklamada görüşmeler için “sabırsızlandığını” ifade ederek, “Nükleer meselede ilerleme kaydetmeyi, Lübnan’daki ateşkes konusunda da mesafe almayı umuyoruz, odaklanacağımız iki büyük başlık bunlar” dedi.
Hürmüz Boğazı gerilimi
İran ordusu Cumartesi günü yaptığı açıklamada, İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarına yanıt olarak Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurdu. İran Devrim Muhafızları, gemilerin boğaza yaklaşmamaları, aksi halde güvenliklerinin tehlikede olacağı uyarısında bulundu. Devlet televizyonunda yayımlanan bildiride, bu kararın “Amerika’nın kötü niyeti ve savaşı sonlandıran mutabakat zaptının birinci maddesini açıkça ihlali ile Siyonist rejimin Lübnan’ın güneyindeki ateşkesi amansız ve kesintisiz biçimde ihlal etmesine” yanıt olarak alındığı belirtildi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açık kalmaya devam ettiğini bildirdi. CENTCOM açıklamasında, “Uluslararası suyolundan güvenli geçiş bugün de sürdü; 55 ticari gemi büyük miktarda kargo ve 17 milyon varilden fazla petrolü küresel piyasalara taşıyarak boğazdan geçti” denildi.
Çerçeve anlaşması tehlikede
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, tüm maddelerin uygulanmaması durumunda çerçeve anlaşmasının “tehlikede” olacağını vurguladı. İran, ABD ile yapılan anlaşmanın Lübnan’daki çatışmaların durdurulmasını da sağlamasını talep ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı, ülkesinin “karşı tarafın taahhütlerini yerine getirmesini talep edeceğini” açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta İsrail’i Lübnan’da Hizbullah’a saldırırken orantısız güç kullanarak sivillerin ölümüne yol açmakla eleştirdi. BBC’nin ABD Dışişleri Bakanlığı muhabiri Tom Bateman’a göre Trump, İsrail’i kendisinden önceki tüm ABD başkanlarından daha fazla eleştirmiş oldu.
Lübnan’daki son durum
İsrail ile İran destekli Hizbullah örgütü Cuma günü yeni bir ateşkeste uzlaşmıştı ancak ateşkesten saatler sonra İsrail, Hizbullah’ın saldırılarına yanıt verdiğini söyleyerek Lübnan’ın güneyini yeniden vurdu. Lübnan resmi basını, İsrail’in yaklaşık 20 noktaya hava saldırıları düzenlediğini bildirdi.
Lübnan sivil savunma teşkilatına göre, Güney Lübnan’daki Nebatiye bölgesine Cumartesi günü düzenlenen saldırılarda 16 kişi hayatını kaybederken, 12 kişi yaralandı. Lübnan Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, ABD-İsrail’in İran’a saldırılarının başlamasından bu yana Lübnan’da 3 bin 900’den fazla kişi hayatını kaybetti. İsrail yetkilileri ise aynı dönemde en az 30 asker ve dört sivilin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Hizbullah milletvekili Hasan Fadlallah, Cumartesi günü yaptığı açıklamada İsrail’in ateşkese uyması gerektiğini, aksi takdirde karşılık verileceği uyarısında bulundu. İsrail ordusu, Cuma gecesi Lübnan’ın güneyinde 50’den fazla Hizbullah roketinin hedefi olduğunu iddia ederek saldırıları gerçekleştirdiğini açıkladı.
Pakistan Dışişleri Bakanlığı, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada, “Pakistan, İran ile ABD arasındaki mutabakatların uygulanmasını desteklemeye devam edecek” dedi. Taraflar arasındaki görüşmelerde Katar temsilcileri de arabuluculuk yapıyor.
Kaynaklar: BBC Türkçe, DW Türkçe, Euronews Türkçe
