Petrol Şirketleri Savaş Kârı ile 234 Milyar Dolar Kazanacak
Savaş kârları petrol şirketlerine milyar dolarlar kazandırıyor. Başta Suudi Arabistan ve Rusya’nın büyük petrol şirketleri, İran’daki ABD-İsrail savaşının ilk aylarında saatte 30 milyon dolardan fazla “hak edilmemiş” kâr elde etti. Analizlere göre, bu şirketlerin 2026 sonuna kadar toplamda fazladan 234 milyar dolar kazanması bekleniyor. Özellikle Saudi Aramco, Gazprom ve ExxonMobil, bu kazançlardan en çok yararlanan firmalar arasında yer alıyor.
Yeni bir analizde, dünyanın en büyük 100 petrol ve gaz şirketinin, savaşın ilk ayında yüksek kârlar elde ettiği belirtiliyor. Mart ayında petrol fiyatlarının varil başına ortalama 100 dolara yükselmesi, bu şirketler için yalnızca o ayda yaklaşık 23 milyar dolarlık beklenmedik kâr demekti. Uzmanlara göre, petrol ve gaz arzının eski seviyelere dönmesi aylar alacakken, fiyatların bu seviyelerde kalması halinde, enerji sektörü toplam 234 milyar dolar kâr elde edecek.
Büyük Kârlar Kimlerin Cebinden Çıkıyor?
Bu kârlar, yüksek enerji fiyatları nedeniyle sıradan insanların cebinden çıkıyor. Araç sahipleri, benzin fiyatlarının artışından etkilenirken, işletmeler de artan enerji maliyetleriyle mücadele ediyor. Birçok ülke, tüketicileri korumak için çeşitli önlemler almaya çalışsa da, bu durum genel tesisat ve bakım maliyetlerine yansıyor.
Petrol ve gaz şirketlerinin bu kârlarına yönelik “beklenmedik kâr vergisi” uygulama önerileri de gündemde. Avrupa Komisyonu, Almanya, İspanya, İtalya, Portekiz ve Avusturya maliye bakanlarının önerisini değerlendiriyor. Mektupta, bu tür bir verginin, geçici tüketici destekleri sağlayabileceği ve kamu bütçelerine ek yük getirmeden enflasyonu kontrol altına alabileceği vurgulandı. Savaşın başlangıcından bu yana Avrupa Birliği’nin fosil yakıt faturası 22 milyar euro artmış durumda.
Petrol Devleri Savaşla Kârlarına Kâr Ekliyor
Saudi Aramco’nun petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesinde kalması halinde 2026 yılı itibarıyla 25,5 milyar dolar kâr elde etmesi bekleniyor. Gazprom, Rosneft ve Lukoil gibi Rus şirketlerinin de İran bağlantılı savaş kârlarından 23,9 milyar dolar kazanması öngörülüyor. ExxonMobil ise benzer bir durumda 11 milyar dolarlık kâr elde etmeyi hedefliyor. Şirketlerin piyasa değerleri de savaşın başlangıcıyla birlikte önemli ölçüde artmış bulunuyor.
Birleşmiş Milletler İklim Şefi Simon Stiell, yükselen fosil yakıt fiyatları hakkında uyarıda bulunarak, “Fosil yakıtlara bağımlılık, ulusal güvenliği ve egemenliği zayıflatıyor,” dedi. Bu durum, aynı zamanda artan maliyetlerin sokağa yansıdığı anlamına geliyor.
Bedelini En Çok Sıradan İnsanlar Ödüyor
Savaş kaynaklı elde edilen bu kârlar, petrol sektörünün yıllardır kârlı bir alan olmasının yanında, son yıllarda artan sübvansiyonlardan da yararlanıyor. Global Witness’ten Patrick Galey, bu durumu değerlendirerek, “Küresel kriz anları, petrol devleri için rekor kârlara dönüşüyor,” dedi. Hükümetlerin fosil yakıt bağımlılığını terk etmemesi durumunda, tüketicilerin harcama gücünün güçlü liderlerin insafına kalacağına dikkat çekti.
İlgili analizler ve tahmini kârlar, petrol ve gaz sahalarına ait detaylı verileri bir araya getirerek, sübvansiyonların ve artan maliyetlerin etkisini gözler önüne seriyor. Ancak, Saudi Aramco, Shell ve TotalEnergies gibi şirketlerin konuyla ilgili yorum yapmamayı tercih ettiği belirtildi.
Savaş Kârları ve Tüketici Etkisi
Tahmini savaş kârları, Mart ayında petrolün varil başına ortalama 100 dolar olduğu dönemde serbest nakit akışı ile karşılaştırılarak hesaplanmıştır. Vergiler ve işletme giderleri düşüldüğünde, bu analizler sektördeki kârların ne derece yükseldiğine dair net veriler sunuyor.
Sonuç Ne Olacak?
Özellikle savaş sonunda ne gibi önlemlerin alınacağı ve tüketici üzerindeki etkiler merakla bekleniyor. Önümüzdeki dönemde petrol ve gaz sektöründe yaşanacak değişikliklerin, hem kâr yapısı hem de tüketici fiyatları üzerinde önemli sonuçlar doğurması mümkün.