ABD yönetimi, İran savaşı sonrası petrol fiyatlarının hızla yükselmesi üzerine yaptırım altındaki Rus petrolüne 30 günlük satış ve taşınma izni verdi. Washington’un kararı Avrupa Birliği ve bazı G7 ülkelerinde tepkiyle karşılandı.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran savaşı nedeniyle sarsılan küresel enerji piyasalarını dengelemek amacıyla yaptırım altındaki Rus petrolüne geçici muafiyet tanıdı. Karara göre 12 Mart veya öncesinde tankerlerde yüklenmiş Rus petrolü ve petrol ürünleri 11 Nisan’a kadar satılabilecek ve taşınabilecek.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, kararın petrol fiyatlarındaki sert yükselişi frenlemeyi hedeflediğini açıkladı. İran’a yönelik ABD hava saldırılarıyla başlayan çatışma sonrası petrol fiyatları kısa sürede 100 doların üzerine çıktı.
Uluslararası Enerji Ajansı ise Ortadoğu’daki savaşın tarihteki en büyük petrol arz sorunlarından birine yol açabileceği uyarısında bulundu.
Denizde 100 milyon varil Rus petrolü
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ekonomi temsilcilerinden Kirill Dmitriev, muafiyet kapsamında denizde bulunan Rus petrolünün yaklaşık 100 milyon varile ulaştığını açıkladı. Bu miktar neredeyse bir günlük küresel petrol üretimine denk geliyor.
Washington daha önce de Rus petrolü konusunda benzer bir adım atarak Hindistan’a geçici muafiyet tanımıştı. ABD yönetimi, denizde mahsur kalan Rus petrolünün satın alınmasına 30 gün süreyle izin vermişti.
Avrupa ve Ukrayna’dan sert tepki
ABD’nin kararına Avrupa’dan tepki geldi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Rus petrolüne yönelik yaptırımların gevşetilmesini “yanlış bir sinyal” olarak nitelendirdi. Merz, G7 ülkelerinin büyük bölümünün de aynı görüşte olduğunu belirtti.
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yaptırımların gevşetilmesi için uygun bir zaman olmadığını söyledi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise Washington’un kararını “son derece endişe verici” olarak değerlendirdi.
Fransa’da temaslarda bulunan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de yaptırımların gevşetilmesinin Rusya’nın savaş kapasitesini güçlendireceğini savundu. Zelenskiy, bu kararın Moskova’nın savaş kasasına milyarlarca dolar ek gelir sağlayabileceğini ifade etti.
Ara seçimler ve enerji fiyatları etkili
ABD’de Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde akaryakıt fiyatlarının yükselmesi Beyaz Saray’da siyasi risk olarak görülüyor. Washington’un enerji piyasasını dengelemeye yönelik bu adımının iç politika kaygılarıyla da bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.
Trump ile Putin’in 9 Mart’ta yaptığı telefon görüşmesi de, iki ülke arasındaki enerji ve yaptırım politikalarının yeniden tartışıldığı bir döneme işaret ediyor.