İran’ın altı haftadır büyük oranda kapalı tuttuğu Hürmüz Boğazı açıldı. Tüm ticari gemilerin geçişi yeniden başladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin duyurusunun ardından küresel petrol fiyatlarında yaklaşık yüzde 10 oranında düşüş yaşanırken, ABD Başkanı Donald Trump bölgedeki deniz ablukasının süreceğini bildirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Lübnan’daki ateşkes süreciyle koordineli olarak Hürmüz Boğazı’ndan tüm ticari gemilerin geçişinin ateşkesin geri kalan süresi boyunca tamamen serbest bırakıldığını duyurdu. Arakçi’nin mesajının ardından dünyanın pek çok ülkesinde petrol fiyatlarında sert düşüş kaydedildi. Brent petrol yüzde 10,42 oranında değer kaybederek 89,03 dolara, WTI ham petrolü ise yüzde 11,11 düşüşle varil başına 84,17 dolara geriledi.
Hürmüz Boğazı açıldı: Petrol fiyatları 120 dolardan 90 doların altına indi
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, 28 Şubat 2026’dan bu yana ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle büyük oranda kapalı durumdaydı. Arz güvenliği endişeleri petrol fiyatlarını 120 dolar seviyelerine kadar tırmandırmıştı. Boğaz’ın açılma haberiyle birlikte fiyatlardaki sert düşüş, küresel enerji maliyetlerinde rahatlama beklentisi yarattı.
İranlı bir üst düzey yetkili Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, ABD gemileri dahil tüm ticari gemilerin boğazdan geçebileceğini ancak bu geçişlerin İran Devrim Muhafızları ile iletişim halinde olması gerektiğini belirtti. Yetkili, boğazın açılmasının İran varlıklarının serbest bırakılması şartıyla gerçekleştiğini vurgularken, askeri gemilerin geçişine izin verilmeyeceğini bildirdi.
Trump: Deniz ablukası devam edecek
Tahran’dan gelen açıklamanın ardından sosyal medya hesabından mesaj yayınlayan ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açıldığını ve herhangi bir kısıtlama olmadan ticari geçişlere hazır olduğunu duyurdu. Ancak Trump, ABD’nin bölgede uyguladığı deniz ablukasının “İran ile anlaşmalar tamamen sonuçlanana dek yürürlükte kalacağını” ifade etti.
Bu durum, İran’ın boğazı açma kararı ile ABD’nin ablukayı sürdürme iradesi arasında potansiyel bir gerilim alanına işaret ediyor. Trump ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların İran tarafından, ABD yardımıyla temizlenmeye başlandığını bildirdi.
Altın ve gümüş fiyatlarında yükseliş
Petrol fiyatlarındaki sert düşüşün ardından altın fiyatlarında yükseliş görüldü. Ons altın 4 bin 846 dolara kadar çıkarak yaklaşık yüzde 1 değer kazandı. Gram altın ise 6 bin 986 TL seviyesine yükselerek yüzde 1’in üzerinde prim yaptı. Gümüş fiyatları da güçlü bir artış kaydetti; gümüş yüzde 4’e yakın yükselişle 118 TL’ye çıkarken, ons gümüş 81,4 dolar seviyesine ulaştı.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, daha önce Avrupa’nın “altı haftalık jet yakıtının kalmış olabileceği” uyarısında bulunmuştu. Birol, “Tedarik engeli aşılmazsa yakında uçuş iptalleri görmeye başlayabiliriz” ifadelerini kullanmıştı. Boğaz’ın açılmasıyla birlikte bu riskin önemli ölçüde azaldığı değerlendiriliyor.
Avrupa’dan İran’a çağrı
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, konuya ilişkin ilk açıklamasında Hürmüz Boğazı’nın “güvenilir” bir biçimde ve “sürekli” açık kalması gerektiğini dile getirdi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise İran’a çağrıda bulunarak, boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti talep etme yönündeki planlarından vazgeçmesini istedi.
Kallas, uluslararası hukuka göre bu tarz boğazlardan geçişlere ücretsiz izin verilmesi gerektiğini belirterek, İran’ın talep ettiği gibi bir ücretlendirme modelinin küresel deniz yolları için emsal teşkil edebileceğini ifade etti. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise birliğin deniz yollarının güvenliğine katkıda bulunabileceğini, bu kapsamda uydu verilerinin paylaşımı ve Kızıldeniz’deki AB deniz misyonu Aspides’in güçlendirilmesinin değerlendirilebileceğini aktardı.
İran ile ABD arasında müzakere trafiği
Bu arada ABD Başkanı Donald Trump, İran’la barış görüşmelerinin ikinci turunun bu hafta yapılabileceğini ve “anlaşmaya çok yakın” olduklarını söyledi. Trump ayrıca İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmeyi kabul ettiğini iddia etti. İran’dan Trump’ın bu iddiasına ilişkin henüz bir yorum gelmedi.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 16 Nisan’daki basın toplantısında İran’ın müzakerelerde bir sonraki adımlarını akıllıca atması gerektiğini söyledi ve “bir düğmeye basarak saldırılara devam edebilecekleri” uyarısında bulundu. Hegseth, şu anda Hürmüz Boğazı ablukası için ABD Donanması’nın toplam kapasitesinin yüzde 10’undan azını kullandıklarını da açıkladı.
Pakistan arabuluculuğunda yürütülen diplomatik çabalar devam ediyor. Pakistan heyeti, 15 Nisan’da Tahran’a giderek görüşmeler gerçekleştirdi. 17-19 Nisan tarihleri arasında düzenlenecek Antalya Diplomasi Forumu’nda Ortadoğu’daki savaş, Hürmüz Boğazı’ndan geçişler ve İran limanlarına yönelik abluka gibi konuların ele alınması bekleniyor.