Trump’tan İran’a boğazı açın ültimatomu. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nı açması için bir ültimatom daha verdiği Tahran, bu tehdide sert açıklamalarla yanıt verdi.
İran’da yayın yapan Press TV’nin haberine göre, ülkenin ruhanî lideri Mücteba Hamaney’in dış politika danışmanı Ali Ekber Velayeti, ABD ve İsrail’in saldırılarını tırmandırması halinde, Hürmüz Boğazı’nın ötesinde, küresel enerji piyasası için önemli deniz yollarının da tehlikeye girebileceği uyarısında bulundu.
Siyasi gözlemcilere göre İran bu açıklaması ile Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden işleyen deniz trafiğine vurgu yapıyor. Tahran tarafından desteklenen Yemen’deki Husiler, Gazze Savaşı sırasında Babülmendep Boğazı ile Kızıldeniz’de seyreden bazı ticari gemilere saldırılar düzenlemişti.
Trump’ın hakaret içeren tehdidi
Trump daha önce Tahran yönetimine, Salı akşamı saat 20.00’a kadar (TSİ Çarşamba sabahı 02.00) geri adım atmazsa, elektrik santrallerine ve köprülere saldıracağı tehdidinde bulunmuş ve Pazar günü sosyal medya hesabından, “O lanet Boğazı (Hürmüz) açın, sizi çılgın p…ler, yoksa cehennemi boylarsınız” ifadesini kullanmıştı.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise X hesabından verdiği yanıtta “savaş suçlarıyla hiçbir şey elde edilemeyeceğini” ve tek çözümün “İran halkının haklarına saygı göstermek ve bu tehlikeli oyunu sona erdirmek” olduğunu belirtti. Kalibaf ayrıca, “düşüncesiz hamlelerin” tüm bölgeyi yangın yerine çevirebileceği konusunda uyardı.
Daha önce İran’a verdiği ültimatomu iki kez erteleyen Trump’ın, Pazar günkü mesajı ile bu ertelemeyi üçüncü ve muhtemelen son kez yaptığı düşünülüyor.
Axios: Ateşkes için son girişim
ABD haber sitesi Axios’un Amerikalı, İsrailli ve bölgesel kaynaklara dayandırdığı haberine göre Washington, İran ve bölgesel arabulucular olası bir 45 günlük ateşkesin koşullarını müzakere etmek için “son bir girişimde” bulunuyor. Haberde bu girişim, savaşın çok daha vahim bir hal almasını önlemek için son şans olarak değerlendiriliyor.
ABD’nin İran’ın sivil altyapısına yönelik yoğun saldırıları, Körfez ülkelerindeki enerji ve tuzdan arındırma tesislerine karşı İran tarafından yapılacak misilleme saldırılara yol açabilir. Ancak Axios’un alıntıladığı kaynaklara göre, önümüzdeki 48 saat içinde kısmi bir anlaşma şansı düşük görülüyor.
Trump, Wall Street Journal’a verdiği demeçte, “Salı akşamına kadar bir şey yapmazlarsa, hiçbir elektrik santrali ve köprü ayakta kalmayacak” derken; İran’ın Birleşmiş Milletler Misyonu, X hesabından, Trump’ın yeniden “açıkça İran’daki sivil nüfusun hayatta kalması için hayati önem taşıyan altyapıyı yok etmekle tehdit ettiğini” ifade etti. Mesajda, “Uluslararası topluluk ve tüm devletler, bu tür zalim savaş suçlarını önlemekle yükümlüdür. Şimdi harekete geçmeliler. Yarın çok geç olacak” ifadesi yer aldı.
Petrol fiyatları yükselmeye devam ediyor
Trump’ın son tehditlerinin ardından petrol fiyatları hafta başında daha da arttı. Haziran teslimatlı Kuzey Denizi Brent ham petrolünün fiyatı varil (159 litre) başına 111 ABD dolarının üzerine çıktı. Bu da petrol fiyatının, savaş öncesine göre yaklaşık 40 dolar artmış olması anlamına geliyor. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. 28 Şubat’ta başlayan savaşla beraber, küresel ticaret açısından çok büyük bir öneme sahip olan Boğaz’dan yapılan deniz trafiği neredeyse durma noktasına gelmiş durumda.
İran devlet medyasında çıkan haberlere göre, İran Devrim Muhafızları’nın deniz komutanlığı, Hürmüz Boğazı’nın “özellikle ABD ve İsrail için asla eski haline dönmeyeceğini” dile getirdi.
İran ve İsrail’de yeniden can kayıpları
Bu arada ABD ve İsrail, İran’a yönelik yoğun hava saldırılarını sürdürdü. İran haber ajansı Mehr’in aktardığı bilgiye göre, başkent Tahran’da bir yerleşim bölgesine düzenlenen saldırıda en az dört kişi hayatını kaybetti. Fars haber ajansına da, Tahran’ın güneybatısındaki iki binanın saldırılara hedef olması sonucu en az 13 kişinin öldüğünü bildirdi.
Ülkenin merkezindeki Kum kentinde bir konuta düzenlenen hava saldırısında ise en az beş kişinin öldürüldüğü bildirildi. Burada yürütülen kurtarma çalışmalarının sabahın erken saatlerinde devam ettiği aktarıldı.
Times of Israel’in sabahın erken saatlerinde verdiği habere göre ise İsrail’in Hayfa kentinde kurtarma ekipleri, İran füzesi ile vurulan bir binanın enkazından iki ceset çıkardı. İki kişinin ise kayıp olduğu belirtiliyor.
Trump uzun süredir, Tahran Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine açmazsa veya bir anlaşmayı kabul etmezse, İran’ın elektrik santrallerine ve ülkenin altyapısına da saldıracağı tehdidinde bulunuyor. ABD Başkanı, yaklaşık bir buçuk hafta önce İran ile çok iyi ve verimli görüşmelerden bahsetmiş ve bu nedenle ültimatomu bir kez daha ertelediğini duyurmuştu. Ancak son günlerde sert mesajlar veren Trump, ulusa sesleniş konuşmasında İran’ı “Taş Devri’ne” göndermekle tehdit etmişti.
dpa / ET,JD
Kaynak: DW-WORLD´s Turkish Homepage