Ortadoğu’da ABD ve İsrail ile İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş 19. gününde askeri, ekonomik ve siyasi boyutlarıyla derinleşti. Kürdistan Bölgesi’ne yönelik yüzlerce saldırı kaydedilirken, Irak petrol ihracatını yeniden düzenledi, İran’da üst düzey isimlerin öldürüldüğü doğrulandı ve enerji altyapılarına yönelik saldırılar küresel piyasaları etkiledi.
Savaşın sahadaki en ağır sonuçlarından biri Kürdistan Bölgesi’nde ortaya çıktı. 28 Şubat’tan 18 Mart’a kadar Erbil, Süleymaniye, Duhok ve Halepçe toplam 355 füze ve İHA saldırısının hedefi oldu. Saldırılarda 8 kişi hayatını kaybetti, 48 kişi yaralandı. Erbil en yoğun hedef alınan kent oldu. Sivil yerleşimler ve mülteci kampları da saldırıların hedefleri arasında yer aldı. Son olarak Erbil ve Süleymaniye’de Peşmerge karargahlarına düzenlenen saldırılarda 3 güvenlik görevlisi yaralandı.
Petrol rotaları değişiyor
Savaşın etkisi enerji hatlarında belirgin şekilde hissedildi. Hürmüz Boğazı’ndaki riskler nedeniyle Irak petrol ihracatında alternatif güzergâhlara yöneldi. Kerkük petrolü, Kürdistan Bölgesi üzerinden Türkiye’deki Ceyhan Limanı’na yeniden akmaya başladı. Günlük ihracatın 170 bin varilden 250 bin varile çıkarılması hedefleniyor.
Irak Milli Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) ise Basra petrolünü Suriye ve Ürdün üzerinden Akdeniz’e ulaştırmak için yeni planlar devreye aldı. Basra petrolünün Banyas Limanı üzerinden sevk edilmesi gündeme geldi. Petrol fiyatlarının 103–108 dolar bandına yükselmesi, gelir kaybını kısmen dengeledi.
Enerji altyapıları hedefte
İran’ın en büyük enerji üretim merkezlerinden Güney Pars doğalgaz sahası saldırıya uğradı. Assaluyeh bölgesindeki tesislerde üretim durdu. İran yönetimi ABD ve İsrail’i sorumlu tutarak “emsalsiz ve sarsıcı” bir misilleme tehdidinde bulundu.
Körfez ülkelerinde de alarm seviyesi yükseldi. İran’a yakın kaynaklar, bölgedeki bazı enerji tesislerinin hedef alınabileceği uyarısında bulundu. Katar yönetimi ise enerji altyapılarına yönelik saldırıların küresel enerji güvenliği için tehdit oluşturduğunu açıkladı.
Üst düzey suikastlar ve cenazeler
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İstihbarat Bakanı İsmail Hatip’in suikast sonucu öldüğünü resmen doğruladı. Açıklamada Ali Laricani ve Aziz Nesirzade’nin de saldırılarda yaşamını yitirdiği belirtildi.
Tahran’da binlerce kişinin katıldığı cenaze törenlerinde üst düzey askeri ve siyasi isimler için anma düzenlendi. İran yönetimi, bu saldırıların ardından misilleme söylemini sertleştirdi.
Bölgesel savaş genişliyor
Irak’ın Suriye sınırındaki Kaim ilçesinde Heşdi Şabi karargahları hava saldırılarıyla hedef alındı. Saldırılarda 3 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı.
Lübnan’ın başkenti Beyrut’a yönelik saldırılarda en az 10 kişi öldü. İsrail ve İran arasında karşılıklı füze saldırıları sürerken, Körfez ülkeleri hava savunma sistemlerini devreye aldı.
Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da çok sayıda ülkenin katılımıyla diplomatik temaslar başladı. Toplantılarda savaşın yayılmasının önlenmesi ve müzakere yollarının açık tutulması gündeme geldi.