ABD-İran gerilimi: ABD ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin ikinci turunun ardından Washington’da askeri seçenekler yeniden gündeme geldi. ABD medyasında çıkan haberlere göre Amerikan ordusu olası bir İran saldırısı için hazırlıklarını tamamladı; ancak nihai kararın ABD Başkanı Donald Trump tarafından verileceği belirtiliyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran’a karşı bir saldırı için “birçok neden ve argüman” olduğunu söyledi. Leavitt, Trump’ın önceliğinin diplomasi olduğunu ancak Tahran’ın bir anlaşma imzalamasının “akıllıca” olacağını ifade etti. Trump da nükleer program konusunda anlaşma sağlanamaması halinde askeri seçeneğin masada olduğunu açıkladı.
ABD basın kuruluşları CNN ve CBS News, ordunun önümüzdeki günlerde saldırı için hazır olduğu yönünde iddialar yayımladı. The Wall Street Journal ise Trump’ın askeri seçenekler hakkında bilgilendirildiğini yazdı. Haberde, seçeneklerin İran’a ağır zarar verecek nitelikte olduğu öne sürüldü.
Diego Garcia ve Fairford gündemde
Trump, olası bir askeri senaryoda Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia üssünün kullanılabileceğini belirtti. Diego Garcia, İngiltere kontrolünde bulunan ve ABD’nin stratejik askeri varlık konuşlandırdığı bir üs olarak öne çıkıyor. İngiltere’nin 2025’te adayı Morityus’a devretmesi planlanıyor; ancak askeri üs için uzun süreli kira sözleşmesi bulunuyor.
Trump’ın işaret ettiği bir diğer üs ise İngiltere’nin güneybatısındaki RAF Fairford. Bu üs ABD tarafından da aktif biçimde kullanılıyor.
Müzakerelerde kapsam anlaşmazlığı
ABD ve İran heyetleri, Umman’ın arabuluculuğunda Cenevre’de ikinci tur görüşmeleri gerçekleştirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakereler için çerçeve hazırlanacağını açıkladı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ülkesinin savaş istemediğini, ancak dayatmaları kabul etmeyeceklerini söyledi.
Tahran, görüşmelerin yalnızca nükleer program ve yaptırımların kaldırılmasıyla sınırlı kalmasını istiyor. Washington ise İran’ın füze programı ve bölgedeki silahlı yapılara verdiği desteğin de müzakere kapsamına alınmasını talep ediyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun İsrail’de Başbakan Benjamin Netanyahu ile görüşmesinin beklendiği bildirildi.
ABD askeri yığınağını artırıyor
Uydu görüntüleri, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirdiğini gösteriyor. USS Abraham Lincoln uçak gemisinin Umman açıklarında bulunduğu doğrulandı. Dünyanın en büyük savaş gemilerinden USS Gerald R. Ford’un da Orta Doğu’ya sevk edildiği bildirildi.
Bunun yanı sıra destroyerler, savaş uçakları ve destek unsurlarının bölgeye konuşlandırıldığı aktarıldı. İran ise Hürmüz Boğazı’nda tatbikat başlattı. Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından stratejik önem taşıyor.
Arka plan
ABD ile İran arasında nükleer anlaşma 2018’de Washington’un çekilmesiyle krize girdi. Taraflar uzun süredir dolaylı müzakereler yürütüyor. Son haftalarda karşılıklı askeri açıklamalar ve sevkiyatlar, diplomasi ile askeri seçenek arasındaki gerilimi artırdı.