Birleşmiş Milletler’in “Kadın Genital Mutilasyonuna Karşı Mücadele Günü” kapsamında paylaşılan veriler, 84 ülkede yasak olmasına rağmen kadın sünnetinin dünya genelinde sürdüğünü ortaya koyuyor. Jinha’nın yaptığı habere göre, bugün en az 200 milyon kadın ve kız çocuğu bu uygulamaya maruz kalmış durumda.
Kadın genital mutilasyonu (FGM), halk arasında “kadın sünneti” olarak bilinen ve kadınların cinsel organlarının kısmen ya da tamamen çıkarılmasıyla gerçekleştirilen bir şiddet biçimi olarak tanımlanıyor. Uygulama, çoğunlukla 5-9 yaş arası kız çocuklarını hedef alıyor ve ciddi fiziksel ile psikolojik sonuçlara yol açıyor.
Antik çağlardan günümüze uzanan bir pratik
FGM’nin geçmişi yaklaşık 2 bin yıl öncesine uzanıyor. Bazı Mısır mumyalarında bulunan izler, uygulamanın Antik Mısır’da başladığını düşündürüyor. Zamanla Afrika’dan Asya’ya, Orta Doğu’dan Latin Amerika’ya kadar farklı coğrafyalarda geleneksel bir pratik haline geldi.
Bazı toplumlarda kadın sünneti, genç kızların cinsel davranışlarını kontrol etmenin ya da “tam kadınlığa geçişin” bir yolu olarak görülüyor. Ancak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve uluslararası sağlık kuruluşları, uygulamanın hiçbir tıbbi faydası olmadığını ve insan onurunu ihlal ettiğini vurguluyor.
Sağlık ve psikolojik riskler
FGM, kısa vadede aşırı ağrı, yoğun kanama, enfeksiyon, idrar yapmada zorluk ve ölüm riskini beraberinde getiriyor. Uzun vadede ise stres bozukluğu, kaygı ve depresyon gibi ciddi psikolojik sorunlara yol açabiliyor.
Uygulama bazı bölgelerde doğumdan birkaç gün sonra, bazı yerlerde ise evlilik ya da ilk gebelik sırasında gerçekleştiriliyor. Uzmanlar, FGM’nin temelinde toplumsal baskı, kültürel kabuller ve yanlış dini inanışların bulunduğunu belirtiyor.
Küresel yayılım ve Kürdistan örneği
Birleşmiş Milletler verilerine göre FGM, bugün 92 ülkede belgelenmiş durumda. Orta Doğu, Afrika ve Güneydoğu Asya başta olmak üzere Avrupa ve Amerika kıtasında da vakalar kaydediliyor.
Irak Federe Kürdistan Bölgesi’nde faaliyet yürüten Alman Vadisi Örgütü’nün verilerine göre, 2022 yılında Ranya ve Erbil’de 200’ün üzerinde vaka tespit edildi. 2024 yılı istatistiklerinde ise tamamı 18 yaş altı kız çocuklarını kapsayan 100 yeni vaka kayıtlara geçti.
Yasalar var, uygulama sürüyor
Dünya genelinde 84 ülkede kadın sünnetini yasaklayan veya cezalandıran yasal düzenlemeler bulunuyor. Ancak uygulamanın gizli biçimde sürmesi, yasal önlemlerin tek başına yeterli olmadığını gösteriyor.
Uzmanlar, FGM’nin ortadan kaldırılabilmesi için hukuki yaptırımların yanı sıra toplumsal farkındalık, eğitim ve kadın örgütlerinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.