İhsan Nuri Paşa’ya ait el yazması, Kürt tarihine ilişkin yürütülen arşiv çalışmaları kapsamında gün yüzüne çıktı. Rudaw’ın haberine göre, belge 2 Ağustos’ta ele geçirildi ve metin üzerinde akademik inceleme süreci başlatıldı. Gelişme, daha önce yayımlanan İhsan Nuri Paşa dosyası kapsamında da gündeme gelen tarihsel belgeler zincirinin son halkası olarak aktarıldı.
Rudaw’da yer alan bilgilere göre, söz konusu belge bir beyanname niteliği taşıyor. El yazmasının dili, hitap biçimi ve içeriği üzerinden dönemin siyasal ve toplumsal koşullarına ilişkin değerlendirmeler yapıldığı belirtiliyor. Belgenin, Ağrı bölgesindeki gelişmelerle ve Xoybûn yapılanmasıyla bağlantılı olduğu ifade ediliyor.
El Yazmasının Niteliği ve İnceleme Süreci
Haberde, İhsan Nuri Paşa’ya ait el yazması olarak değerlendirilen belgenin, ele geçirildiği tarih ve bulunduğu koşullar itibarıyla dönemin güvenlik ve istihbarat yapısına da ışık tuttuğu aktarılıyor. Metnin, o dönem bölgede kurulan istihbarat ağının işleyişine dair dolaylı veriler içerdiği belirtiliyor.
Gelişme, Kürt tarihine ve erken dönem siyasi figürlere dair arşiv çalışmalarının yoğunlaştığı bir sürecin parçası olarak değerlendiriliyor. Son yıllarda farklı arşivlerden çıkarılan belgelerin kamuoyuna yansımasıyla birlikte, benzer nitelikteki yazılı materyaller daha sık gündeme geliyor.
Rudaw, el yazmasına ilişkin akademik incelemelerin sürdüğünü ve belgenin tarihsel bağlamının netleştirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini bildirdi.
İhsan Nuri Paşa’ya Atfedilen Beyannamede Yer Alan Metin
(Rudaw’da yayımlanan içerikten)
(Rudaw’da yayımlanan içerikten)
Beyanname Ağrı (11 Temmuz) … Xoybûn…
Ciwata Welatê Kurda
Hewêrge 1
Muhterem ahali! Asker evlatlarımız,
Din-i mübin İslam’ı ortadan kaldıran, namusumuzu paymal eden Ankara Cumhuriyeti, kendi zevk ve sefası, kendi şahsi menfaatleri için oğlu babaya, İslam’ı İslam’a kırdırıyor. Mustafa Kemal’in zulmü ve (…) arşa dayandı.
Her taraftan kahraman mücahitlerimiz muvaffakiyet ile ilerliyor. Kalbinde imanı olan namuskâr asker, huruc huruc mücahitlerimize teslim oluyor. Tüfeklerini din ve namus düşmanı olan hükümete çeviriyor.
Maksadımız, beş seneden beri devam eden iğdişaşı faideli neticeye ihsal etmek ve Allah’ın inayeti ile memlekette huzur ve refahı temin etmek, halkın mal, can, din ve namusunu muhafaza ettirmektir.
Korkmayın ve teslim ettirin. Kanun-u şeriata itimat ve emr-i teşkilata inkiyadınız halinde her türlü hukukunuz muhafaza olunacaktır.
Muhterem din-i İslam umum ahali,
Xoybûn cemiyetinin beyannamesini gönderiyorum. Biz hepimiz din kardeşiyiz. Size peygamberin bahsini veriyorum (…), kimse dokunmayacaktır.
Mal, can, ırz ve namusunuzun muhafazası için kat’i emirler verilmiştir. Müsterih olarak hanenizde oturunuz. İnşallah din ve namusunuz kurtulacaktır.
Her türlü müracaatınızı müdüriyete bildiriniz.
Mühür
(Muduriyeta Nahiyeya Axorik)