ABD yönetimi, Suriye’ye yönelik uzun yıllardır uygulanan Sezar yaptırımlarının kaldırılması yönünde kritik bir karar aldı. Beyaz Saray, ABD Hazine Bakanlığı ve Kongre tarafından kademeli biçimde atılan adımlar sonucunda, Suriye rejimini hedef alan en sert ekonomik yaptırım mekanizmalarından biri yürürlükten çıkarıldı. Karar, Amerikan yönetiminin “Suriye halkına ekonomik nefes alma alanı açma” gerekçesiyle savunulurken, insan hakları örgütleri ve bazı Kongre üyeleri bu adımın siyasi sonuçlarına dikkat çekti.
ABD yönetimi Sezar yaptırımlarını nasıl kaldırdı?
ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 23 Mayıs 2025’te yayımladığı Genel Lisans 25 (GL-25) ile Suriye’ye yönelik belirli finansal ve ticari işlemleri serbest bıraktı. OFAC açıklamasında, söz konusu düzenlemenin insani yardım faaliyetlerini, altyapı projelerini ve temel ekonomik işlemleri kolaylaştırmayı amaçladığı belirtildi. Hazine Bakanlığı, yaptırımların Suriye halkını hedef almadığını savunsa da uygulamada bankacılık ve yatırım kanallarının büyük ölçüde kilitlendiğini kabul etti.
Bu adımı 30 Haziran 2025’te Beyaz Saray’ın aldığı yürütme kararı izledi. Başkanlık kararıyla, Suriye’ye yönelik yaptırımlara dayanak oluşturan bazı önceki yürütme emirleri yürürlükten kaldırıldı. Sürecin en kritik aşaması ise Aralık 2025’te ABD Kongresi’nde tamamlandı. Reuters’ın aktardığına göre, Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında Caesar Syria Civilian Protection Act’in zorunlu yaptırım hükümleri yürürlükten çıkarıldı ve Sezar yaptırımları yasal düzeyde sona erdirildi.
Washington’un gerekçesi ve yükselen eleştiriler
Beyaz Saray ve ABD Dışişleri Bakanlığı, Sezar yaptırımlarının kaldırılmasını savunurken ekonomik toparlanma ve insani yardım gerekçelerini öne çıkardı. ABD’li yetkililer, yaptırımların yıllar içinde Suriye’deki sivillerin yaşam koşullarını ağırlaştırdığını, bankacılık sistemini felç ettiğini ve uluslararası yardım mekanizmalarını işlevsiz hâle getirdiğini belirtti. Washington’a göre yeni dönemde Suriye’ye yönelik sınırlı yatırım ve ticaret kanalları yeniden açılabilecek.
Ancak karar, ABD içinde ve müttefik ülkelerde sert tepkilere yol açtı. Bazı Kongre üyeleri, yaptırımların kaldırılmasının Suriye yönetimine “cezasızlık” mesajı vereceğini savundu. İnsan hakları örgütleri ise Sezar yaptırımlarının savaş suçları ve ağır hak ihlalleri nedeniyle uygulamaya konulduğunu hatırlatarak, Washington’un bu dosyada geri adım attığını dile getirdi. Amerikan basını, özellikle İsrail ve bazı bölgesel aktörlerin, kararın İran ve Rusya’nın Suriye’deki etkisini artırabileceği yönünde endişe taşıdığını aktardı.
Kararın Suriye ve bölgeye olası etkileri
ABD yönetimi, tüm yaptırımların kaldırılmadığını özellikle vurguluyor. OFAC’a göre insan hakları ihlallerinden sorumlu tutulan kişi ve kurumlara yönelik hedefli yaptırımlar ile İran ve Rusya bağlantılı bazı kısıtlamalar yürürlükte kalmaya devam ediyor. Buna rağmen Sezar yaptırımlarının kaldırılması, ABD’nin Suriye politikasında belirgin bir yön değişikliğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre karar, kısa vadede Suriye ekonomisinde sınırlı bir hareketlilik yaratabilir. Uzun vadede ise bölgesel normalleşme süreçlerini ve diplomatik temasları hızlandırma potansiyeli taşıyor. Ancak insan hakları, güvenlik ve siyasi çözüm başlıklarında somut ilerleme sağlanmadan atılan bu adımın, yeni tartışmaları da beraberinde getireceği belirtiliyor.