2025 küresel savaş riski, savaş muhabirliği kariyeri 40 yılı aşan BBC Dış Haberler Editörü John Simpson’a göre Soğuk Savaş’tan bu yana en kaygı verici düzeye ulaşmış durumda. Simpson, BBC için kaleme aldığı analizinde, aynı anda süren çatışmaların yanı sıra büyük güçler arasındaki gerilimin dünya çapında yeni bir kırılma eşiğine işaret ettiğini vurguluyor.
Gazeteci John Simpson, bugüne dek 40’tan fazla savaşı sahada izlediğini hatırlatarak, “2025 kadar kaygı verici bir yılla daha önce karşılaşmadım” değerlendirmesini yapıyor. Ona göre risk yalnızca savaşların sayısından değil, bu çatışmaların küresel dengeleri sarsabilecek bir noktaya ilerlemesinden kaynaklanıyor.
Ukrayna savaşı: Küresel etkisi en yüksek cephe
Simpson’un analizinde Ukrayna savaşı, 2025 küresel savaş riskinin merkezinde yer alıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin savaşın bir dünya savaşına evrilebileceği yönündeki uyarısına atıfta bulunan Simpson, bu ihtimali küçümsemediğini belirtiyor.
NATO başkentlerinde, Rusya’nın deniz altı haberleşme kablolarına yönelik faaliyetleri ve İHA’larla hava savunma sistemlerini test ettiği yönündeki iddialar alarm seviyesini yükseltiyor. Simpson’a göre Batılı ülkeler, Rus siber saldırıları ve muhaliflere yönelik suikast iddialarını da bu geniş gerilim tablosunun parçaları olarak değerlendiriyor.
Gazze ve Sudan: Savaşlar sürüyor, çözüm ufku belirsiz
John Simpson, 2025’e üç büyük savaşın damgasını vurduğunu belirtiyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre Ukrayna’da on binlerce sivilin öldüğü çatışma sürerken, Gazze’de İsrail saldırılarında hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısı 70 bini aştı. Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre ölenler arasında 30 binden fazla kadın ve çocuk bulunuyor.
Sudan’daki iç savaşta ise son yıllarda yaklaşık 150 bin kişinin öldüğü, 12 milyona yakın insanın yerinden edildiği belirtiliyor. Simpson’a göre bu savaşlardan herhangi biri tek başına yaşansaydı, uluslararası toplumun daha güçlü bir müdahalesi mümkün olabilirdi.
ABD, Rusya ve Avrupa: Kırılgan denge
Simpson, 2025 küresel savaş riskinin artmasında ABD’nin değişen dış politikasının belirleyici olduğuna dikkat çekiyor. Donald Trump yönetiminin Avrupa’ya mesafeli tutumunun Moskova tarafından dikkatle izlendiğini vurgulayan Simpson, Rusya’nın önümüzdeki dönemde daha iddialı hamlelere yönelebileceği değerlendirmesini aktarıyor.
Putin’in Avrupa’ya karşı “şu anda hazır oldukları” yönündeki açıklamalarını da hatırlatan Simpson, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmiş olmasının zaten başlı başına küresel güvenlik için ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını ifade ediyor.
Çin ve Tayvan gerilimi
Analizde Çin’in rolü de önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Tayvan’a yönelik tehditlerine değinen Simpson, Pekin yönetiminin iç istikrar ve muhalefet konularında son derece hassas olduğunu belirtiyor. Simpson’a göre Çin liderliği, geçmişte yaşanan Tiananmen deneyiminin etkisiyle toplumsal muhalefeti sert biçimde bastırmayı sürdürüyor.
“Üçüncü Dünya Savaşı” uyarısı
John Simpson, olası bir küresel savaşın klasik bir nükleer çatışma şeklinde yaşanmayabileceğini savunuyor. Ona göre risk, diplomatik manevralar, askeri baskılar ve bölgesel savaşların iç içe geçtiği, uzun soluklu ve yıpratıcı bir süreçte yatıyor.
Simpson, Batı ittifakının zayıflaması ve otoriter yönetimlerin güçlenmesi ihtimalinin artık teorik bir senaryo olmadığını, sürecin şimdiden başladığını belirtiyor.
Rojnameya Newroz