ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ilhak etme yönündeki çıkışları yeni bir aşamaya taşındı. Beyaz Saray, Trump’ın Trump Grönland ilhakı kapsamında “askeri güç dâhil çeşitli seçenekleri değerlendirdiğini” açıkladı. Açıklama, adanın kontrolünü “ulusal güvenlik önceliği” olarak tanımladı.
BBC’ye yapılan değerlendirmede, Trump ve ekibinin bu hedef doğrultusunda farklı senaryolar üzerinde çalıştığı, bunlar arasında ABD ordusunun kullanılması ihtimalinin de yer aldığı ifade edildi. Beyaz Saray, söz konusu yaklaşımı, Arktik’te artan jeopolitik rekabet ve güvenlik başlıklarıyla gerekçelendirdi.
Trump, daha önce yaptığı açıklamalarda Grönland’ın “çok stratejik” bir konumda olduğunu savunmuş, ada üzerindeki ABD kontrolünün “ulusal güvenlik açısından gerekli” olduğunu belirtmişti. Bu açıklamalar, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’ya yönelik operasyon sonrasında yeniden gündeme gelmişti.
Avrupa’dan ortak tepki
Trump’ın çıkışlarının ardından Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, İspanya ve Polonya, Danimarka ile birlikte ortak bir açıklama yayımladı. Metinde, “Grönland, kendi halkına aittir” vurgusu yapıldı. Yedi liderin imzasını taşıyan açıklamada, egemenlik, toprak bütünlüğü ve sınırların dokunulmazlığının vazgeçilmez evrensel ilkeler olduğu ifade edildi. Grönland’ın NATO toprağı olduğunun altı da çizildi.
Açıklamada, Grönland’ın dış ilişkileriyle ilgili kararların yalnızca Danimarka ve Grönland tarafından alınabileceği belirtildi. Avrupa başkentleri, ilhak tartışmalarının kabul edilemez olduğunu net biçimde ortaya koydu.
Kopenhag ve Nuuk’tan sert yanıt
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD’ye seslenerek “Tehdidi bırakın” dedi. Danimarka’nın ve dolayısıyla Grönland’ın NATO üyesi olduğunu hatırlatan Frederiksen, ittifakın güvenlik garantilerinin geçerli olduğuna işaret etti. Danimarka ile ABD arasında Grönland’a erişim tanıyan bir savunma anlaşmasının bulunduğunu ve Kuzey Kutbu’ndaki güvenlik yatırımlarını artırdıklarını da vurguladı.
Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen ise ilhak söylemlerini kesin bir dille reddetti. Nielsen, “Artık yeter” diyerek, baskı ve ima yoluyla yapılan çağrıları kabul etmeyeceklerini belirtti; diyaloğun ancak uluslararası hukuka saygı çerçevesinde mümkün olacağını ifade etti.
Kamuoyu ABD’ye mesafeli
Adada bağımsızlık fikrine destek artarken, kamuoyu yoklamaları Grönland halkının ezici çoğunluğunun ABD’ye katılmaya karşı olduğunu gösteriyor. Trump’ın Rusya ve Çin gemilerinin bölgedeki varlığına atıf yaparak kontrol iddiasını güçlendirme çabası ise hem Avrupa’da hem Arktik’te gerilimi yükseltiyor.