Oxfam raporuna göre, dünya genelinde yaklaşık 8 milyon süper zengin, vergiden kaçınmak için offshore sistemlerde 3,5 trilyon doları aşan servet saklıyor. Bu miktar, Türkiye ekonomisinin yaklaşık 2,5 katına denk geliyor ve küresel eşitsizliğin boyutunu ortaya koyuyor.
Rapora göre, dünyanın en zengin yüzde 0,1’lik kesimi tarafından saklanan bu servet, dünya nüfusunun en yoksul yarısının toplam varlığını geride bıraktı. Yaklaşık 8 milyon kişinin serveti, 4 milyar insanın toplam varlığından daha yüksek seviyeye ulaştı. Kuruluş, bu durumun vergi sistemlerindeki adaletsizliği derinleştirdiğini vurguladı.
Offshore sistemler servet saklamada kritik rol oynuyor
Oxfam, süper zenginlerin offshore finans yapıları aracılığıyla servetlerini gizlemeye devam ettiğini belirtti. 2024 itibarıyla yaklaşık 3,55 trilyon doların vergi cennetlerinde ve bildirilmeyen hesaplarda tutulduğu tahmin ediliyor.
Bu tutar, yalnızca Türkiye ekonomisinin 2,5 katına denk gelmekle kalmıyor; aynı zamanda Birleşmiş Milletler verilerine göre dünyanın en az gelişmiş 44 ülkesinin toplam ekonomik büyüklüğünün de iki katını aşıyor.
Vergi kaybı kamu hizmetlerini etkiliyor
Rapora göre gizlenen servetin yüzde 80’i en zengin yüzde 0,1’lik kesime ait. Bunun önemli bir bölümü ise en zengin yüzde 0,01’lik grupta yoğunlaşıyor. Ödenmeyen vergiler; eğitim, sağlık ve iklim koruma gibi alanlarda kamu kaynaklarının azalmasına yol açıyor.
Kuruluş, vergi kaçınmanın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda demokratik sistemler üzerinde de baskı yarattığını belirtti. Bu durumun gelir eşitsizliğini artırdığı ve kamu hizmetlerini zayıflattığı ifade edildi.
Panama Belgeleri’nin etkisi sürüyor
2016’da ortaya çıkan Panama Belgeleri, küresel ölçekte siyasetçi, iş insanı ve ünlü isimlerin offshore sistemler üzerinden yürüttüğü finansal faaliyetleri açığa çıkarmıştı. Panama merkezli Mossack Fonseca şirketinden sızdırılan 11,5 milyon belge, yüz binlerce paravan şirketi ortaya koydu.
Aradan geçen yıllara rağmen raporlar, offshore sistemlerin hâlâ aktif şekilde kullanıldığını ve servet gizleme yöntemlerinin sürdüğünü gösteriyor.
Küresel vergi reformu çağrısı
Oxfam, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi ve şeffaflık mekanizmalarının artırılması gerektiğini belirtti. Kuruluş ayrıca, G20 gündeminde yer alan milyonerler için en az yüzde 2 küresel asgari vergi uygulanması çağrısını yineledi.