İş cinayetlerinde korkutan tablo
İş cinayetleri, gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması, denetim eksikliği, kâr hırsı veya ihmal sonucu çalışırken meydana gelen ve işçilerin ölümüyle sonuçlanan, önlenebilir olaylardır, diye tanımlanır. İş kazaları gerekli güvenlik önlemleri alındığında önlenebilir ve bu iş cinayetlerinin önüne geçilebilir.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre iş kazalarının yüzde 50’si önlenebilir ve yüzde 48’i sistemli bir çalışma sonucunda önlenebilir. Öngörülemez kazalar olarak tanımlananların oranı sadece yüzde 2 olarak ifade edilir. İş cinayetleri kader değildir, işçinin fıtratında ölmek yoktur. İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması için devlet ve işveren yükümlülüklerini yerine getirmelidir.
Her 4 saatte bir işçi hayatını kaybediyor
Türkiye’de işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmaması veya yetersiz olması nedeniyle her yıl binlerce emekçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetmektedir. Özellikle inşaat, tersane, madencilik, tarım, nakliye ve taşımacılık sektörleri en fazla işçi ölümlerinin yaşandığı iş kollarıdır.
Tehlikeli iş yoktur, işçinin can güvenliğinden sorumlu olanların, işçinin çalıştığı ortamda güvenli iş koşulları oluşturamama sorunu vardır.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verilerine göre:
- 2025 yılında en az 2105 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Bu, her 4 saatte bir işçinin çalışırken yaşamını yitirdiğini gösterir.
- 2025 yılında en az 94 çocuk işçi hayatını kaybetti.
- 2026 Ocak ayında en az 146 işçi hayatını kaybetti.
- 2026 Şubat ayında en az 126 işçi hayatını kaybetti.
- 2013-2025 yılları arasında maden iş kolunda 1267 işçi hayatını kaybetti.
- 6 Şubat 2023 – 6 Şubat 2026 arasında ki üç yılda deprem şehirlerindeki inşaatlarda en az 296 işçi hayatını kaybetti.
5 Nisan 2026’da Kocaeli’nin Dilovası ilçesindeki çelik ve sac üretimi yapan bir metalürji fabrikasında yaklaşık 20 metre yükseklikten düşen 4 işçiden 3’ü yaşamını yitirdi, 1’inin durumu ise ağırdır. Bu veriler şunu gösteriyor ki “iş kazası yoktur, alınmamış önlemler vardır”. İş cinayetlerinde hayatını kaybeden emekçiler istatistik veriler değildir, olmamalıdırlar.
İş cinayetlerinin sebepleri
- Aşırı kâr hırsı ve güvenlik önlemleri maliyetinden kaçınma
- Çalışma Bakanlığı tarafından yapılması gereken denetim eksiklikleri
- Makine ve ekipmanların çoğunda hâlâ temel emniyet tedbirlerinin olmaması
- Uzun mesai ve eğitim eksikliği
- Makinelerin bakımsızlığı ve iş disiplinsizliği
- Güvenlik ekipmanlarının (emniyet kemeri, baret, yelek gibi) olmaması veya kullanılmaması
- Kişisel hatalar ve ihmal
- İş güvenliği uzmanlarının olmaması veya görevlerini yerine getirmemeleri, yetersiz denetim
Özelleştirme, taşeronlaştırma, sendikasızlaştırma, çalışma saatlerinin uzatılması, çalışma ortamının düzensizliği, gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması gibi sebeplerden dolayı ölümler, sakatlanma, meslek hastalıkları her geçen gün artmaktadır.
Türkiye, 1980’de iş güvenliği mevzuatını Avrupa Birliği normlarına göre yeniledi ve birçok uluslararası sözleşmenin altına imza attı. Ancak uygulama ve denetim organlarının zayıflığı bu mevzuatın kağıt üzerinde kalmasına neden oldu. Türkiye, Avrupa genelinde işçi ölümlerinde birinci sırada, dünya genelinde ise üst sıralarda yer almaktadır.
Bu cinayetlerin önlenebilmesi devletin ve işverenin sorumlu davranması, emekçilerin, sendikaların, meslek örgütlerinin birlikteliği ve örgütlü mücadelesi sonucu önlenebilir.