AFP’nin sahadan aktardığı gözlemlere göre, son aylarda İran sokaklarında başörtüsüz kadınlar giderek daha sık görülüyor. Tahran başta olmak üzere ülkenin büyük kentlerinde kadınlar saçlarını açık bırakıp başörtüsüz kamusal alanda dolaşırken, AFP muhabirleri bu görünür değişimin gündelik hayata yayılan bir norm haline geldiğini bildiriyor. Geçmişte düşünülemeyecek bu değişimin hem kadınlar hem de güvenlik güçleri üzerinde etkileri olduğu dikkat çekiyor.
AFP muhabirleri, alışveriş merkezlerinden caddelere, kafelerden üniversite çevrelerine kadar uzanan geniş bir alanda, başörtüsü kurallarına fiilen uyulmayan bir gündelik hayat pratiğinin oluştuğuna dikkat çekiyor.
Değişim Sessiz Ama Yaygın
AFP’nin aktardığına göre, söz konusu değişim ani bir kırılma şeklinde değil, sessiz ve kademeli bir yayılma biçiminde ilerliyor. Kadınlar çoğu zaman başörtüsünü tamamen çıkarmadan, arkaya atarak ya da gevşek biçimde kullanarak kamusal alanda bulunuyor. Ancak AFP, son dönemde özellikle genç kadınlar arasında başörtüsüz dolaşmanın da daha görünür hâle geldiğini vurguluyor.
AFP’ye konuşan gözlemciler, bu tutumun açık bir politik slogan eşliğinde yapılmadığını, daha çok gündelik hayatın olağan bir parçası gibi sürdürüldüğünü aktarıyor. Ajans, bu durumun güvenlik güçleri açısından da yeni bir tablo yarattığına işaret ediyor.
Tahran’la Sınırlı Değil: Büyük Kentlerde Benzer Manzara
AFP’nin saha haberlerine göre değişim yalnızca Tahran’da gözlenmiyor. İran sokaklarında başörtüsüz kadınlar İsfahan, Şiraz, Tebriz ve Meşhed gibi büyük kentlerde de kamusal alanda benzer biçimde artıyor. Ajans, bu kentlerde alışveriş merkezleri ve genç nüfusun yoğun olduğu bölgelerde başörtüsüz ya da kurallara uymayan giyim tarzlarının daha sık görülmeye başlandığını bildiriyor.
AFP, özellikle büyük kentlerde yaşayan genç kuşağın, zorunlu başörtüsü uygulamasına karşı gündelik pratikler üzerinden bir mesafe koyduğunu aktarıyor.
Güvenlik Güçlerinin Tutumu Değişken
AFP’nin haberinde dikkat çekilen bir diğer unsur ise güvenlik güçlerinin yaklaşımındaki dalgalı tablo. Ajans, bazı bölgelerde kadınlara yönelik doğrudan müdahalenin azaldığını, bazı dönemlerde ise denetimlerin yeniden sıkılaştırıldığını belirtiyor.
AFP’ye göre bu durum, merkezi yönetimin net ve istikrarlı bir uygulama çizgisi oluşturmakta zorlandığını gösteriyor. Sahadaki uygulamaların, dönemsel talimatlara ve politik atmosfere göre değişebildiği aktarılıyor.
Mahsa Amini Sonrası Toplumsal Zemin
AFP, bugünkü tabloyu değerlendirirken, 2022 yılında Mahsa Amini’nin ölümüyle başlayan protestoların İran toplumunda kalıcı izler bıraktığını vurguluyor. Ajansa göre, kitlesel eylemler bastırılmış olsa bile, kadınların kamusal alandaki görünümü üzerinden yürüyen itiraz biçimi tamamen ortadan kalkmış değil.
AFP’nin analizinde, başörtüsü meselesinin artık yalnızca bir kıyafet tartışması olmaktan çıktığı; otorite, bireysel özgürlük ve kamusal alan ilişkisini yansıtan sembolik bir alana dönüştüğü ifade ediliyor.
Gündelik Hayat Üzerinden Süren Bir Gerilim
AFP, İran sokaklarında ortaya çıkan bu yeni görüntünün, doğrudan bir siyasi kopuş anlamına gelmediğini, ancak gündelik hayat üzerinden süren düşük yoğunluklu bir gerilimi yansıttığını aktarıyor. Ajans, kadınların tercihleriyle devletin resmi kuralları arasındaki mesafenin giderek daha görünür hâle geldiğine dikkat çekiyor.
AFP’ye göre bu süreç, İran toplumunda değişimin ani sıçramalarla değil, zaman içinde biriken küçük ama kalıcı adımlarla ilerlediğini gösteriyor.
Rojnameya Newroz