İran savaşı 24. gün: İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD-İsrail ile İran arasında süren savaşın uzun vadeli bir aşamaya girebileceğini belirterek ülkesinin askeri hazırlıklarını artırdığını açıkladı. Savaşın 24. gününde sahada çatışmalar sürerken, diplomasi ve askeri söylemler arasında derin çelişkiler dikkat çekiyor.
Starmer, 23 Mart’ta yaptığı açıklamada hükümetinin Körfez bölgesindeki ortakları korumak için hava savunma sistemleri konuşlandırdığını ve bu adımların genişletileceğini duyurdu. İngiltere’nin Bahreyn’e kısa menzilli savunma sistemleri gönderdiği, benzer planların Kuveyt ve Suudi Arabistan için de hazırlandığı belirtildi.
Diplomasi iddiaları ve karşılıklı yalanlamalar
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la “verimli görüşmeler” yürütüldüğünü ve enerji altyapısına yönelik saldırıların 5 gün süreyle durdurulduğunu açıkladı. Trump ayrıca İran’da “rejim değişikliği” ihtimalinin masada olduğunu ve yeni liderlik seçeneklerinin değerlendirildiğini söyledi.
Trump, ABD ile İran arasında 15 maddelik bir uzlaşı sağlandığını iddia etti ve görüşmelerin sürdüğünü belirtti. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı ve üst düzey yetkililer bu iddiaları reddetti. Tahran yönetimi, herhangi bir müzakere yürütülmediğini ve savaş hedeflerinden geri adım atılmayacağını açıkladı.
Rusya da taraflardan gelen açıklamaların “çelişkili” olduğunu belirterek gelişmeleri yakından izlediğini duyurdu.
Sahada çatışmalar ve bölgesel yayılma
Savaşın 24. gününde çatışmalar geniş bir coğrafyaya yayıldı. İran’ın Urmiye kentine düzenlenen saldırıda en az 5 kişi hayatını kaybetti. Körfez bölgesinde Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri yeni füze ve İHA saldırıları bildirdi.
İran, ABD’nin olası bir saldırısına karşılık Basra Körfezi’ne deniz mayınları döşeyebileceği uyarısında bulundu. Aynı süreçte İran yönetimi ülke içinde “casusluk” suçlamasıyla onlarca kişiyi gözaltına aldı.
İsrail ise savaşın “haftalarca sürebileceğini” açıklayarak Hizbullah’a yönelik kara ve hava operasyonlarını genişletme planını duyurdu.
Ekonomi ve ticaret hatları sarsılıyor
Savaşın etkisi küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. Petrol fiyatları sert hareketler gösterirken, borsalarda hızlı düşüş ve toparlanmalar yaşandı.
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, küresel ticaret rotalarını da değiştirdi. Körfez hattının riskli hale gelmesiyle birlikte Türkiye üzerinden Kürdistan Bölgesi ve Irak’a uzanan kara yolu hattı öne çıktı.
Mersin Limanı’ndan yüklenen tırlar, Habur-İbrahim Halil Sınır Kapısı üzerinden Erbil ve Bağdat’a yönelirken, nakliye maliyetlerinde yüzde 35’e varan artış yaşandı.
Savaş derinleşiyor
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’ın askeri ve nükleer tesislerine yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar, dördüncü haftasında bölgesel bir savaşa dönüştü.
G7 ülkeleri İran’ın bölgedeki saldırılarını kınarken, Kürdistan Bölgesi’ndeki diplomatik ve enerji tesislerinin hedef alınmasına dikkat çekti. NATO ise güvenlik gerekçesiyle Irak’taki personelini tamamen çekti.
Uzmanlar, savaşın sadece askeri değil enerji, ticaret ve bölgesel dengeler üzerinde de uzun vadeli etkiler yaratacağını belirtiyor.