İnsan Hakları Derneği (İHD), 2025 yılında yaşanan insan hakları ihlallerine dikkat çekerek, 2026’nın barış ve özgürlük yılı olması çağrısında bulundu. Dernek, yayımladığı kapsamlı değerlendirmede yargı pratiğinden ifade özgürlüğüne, cezaevlerinden yerel yönetimlere kadar pek çok başlıkta süregelen hak ihlallerini sıraladı ve somut taleplerini kamuoyuyla paylaştı.
İHD açıklamasında, 2025 yılının hukuk devleti ilkelerinden uzaklaşma, artan otoriterleşme ve keyfi uygulamalarla geçtiği vurgulandı. Kürt meselesinde demokratik ve adil bir çözüme henüz ulaşılamadığı belirtilirken, barışın yeniden konuşulmasının 2026’ya dair umutları canlı tuttuğu ifade edildi.
Yargı pratiği ve cezaevleri
Dernek, mahpuslara yönelik işkence ve kötü muamele iddialarının 2025 boyunca gündemde kaldığını, keyfi infaz uzatmaları ve AİHM ile AYM kararlarına rağmen tahliyelerin engellendiğini hatırlattı. Özellikle “kuyu tipi” olarak adlandırılan cezaevlerinin insan onuruna aykırı koşullar yarattığı belirtildi. İHD, umut hakkının ulusal mevzuatta açık biçimde düzenlenmesi, Cezaevi İdari Gözlem Kurulları’nın kaldırılması ve ikili infaz rejimine son verilmesi çağrısında bulundu.
Seçilmişlere yönelik operasyonlar ve kayyum uygulamaları
Açıklamada, yargının siyasal bir araç haline getirildiği değerlendirmesi yapıldı. Ana muhalefet partisi CHP’li belediyelere yönelik operasyonlar örnek gösterilirken, çok sayıda belediye başkanı ve çalışanın tutuklandığı, bazı belediyelere ise kayyum atandığı hatırlatıldı. Dernek, kayyum uygulamasına son verilmesini ve görevden alınan seçilmişlerin derhal iade edilmesini talep etti.
İfade özgürlüğü ve medya üzerindeki baskılar
Gazeteciler ve medya kuruluşlarına yönelik baskıların 2025’te arttığı belirtilen açıklamada; gözaltılar, tutuklamalar, yayın durdurma cezaları ve medya organlarına kayyum atanmasının ifade özgürlüğünü ciddi biçimde tehdit ettiği vurgulandı.
Cumhurbaşkanına hakaret, halkı kin ve düşmanlığa tahrik gibi suçlamaların muhaliflere karşı yaygın biçimde kullanıldığına dikkat çekildi.
Kadınlar, çocuklar ve LGBTİ+’lar için koruma çağrısı
İHD, kadınlara yönelik şiddet ve kadın cinayetleri, iş cinayetleri, çocuk işçiliği ve çocuk istismarının 2025’te artarak devam ettiğini kaydetti. LGBTİ+’lara yönelik nefret suçları ve ayrımcı politikaların da derinleştiği belirtildi. Dernek, bu gruplar için güçlü ve uygulanabilir koruyucu mekanizmaların hayata geçirilmesini istedi.
2026 için demokratikleşme vurgusu
İHD, yargının yürütmeden bağımsız hale getirilmesi, HSK’nin yapısının uluslararası standartlara uygun biçimde değiştirilmesi ve AYM ile AİHM kararlarının eksiksiz uygulanması gerektiğini vurguladı. Tüm bu adımların ardından sivil, demokratik ve katılımcı bir anayasa sürecinin başlatılması çağrısı yapıldı.
Dernek açıklamasını, “2026 yılının tüm halklara barış, huzur, eşitlik ve özgürlük getirmesi” temennisiyle sonlandırdı.
Rojnameya Newroz