HRW Suriye 2026 raporu: İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) yayımladığı Dünya Raporu 2026’ya göre, Suriye’de Beşar Esad sonrası başlatılan geçiş süreci şiddet, kimlik temelli katliamlar ve sistematik hak ihlalleriyle şekillendi. Raporda, özellikle Alevi ve Dürzi sivillere yönelik saldırılarda en az 1400 kişinin hayatını kaybettiği, demokratik denetim mekanizmalarının ise zayıflatıldığı belirtildi.
HRW, Esad rejiminin devrilmesinin ardından kurulan yeni yönetimin bilançosunu ayrıntılı biçimde ele aldı. Raporda, geçiş sürecinin siviller açısından güvenlik ve haklar bakımından ciddi riskler barındırdığı vurgulandı.
Geçiş hükümeti ve yetki yoğunlaşması
Aralık 2024’te Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) öncülüğündeki grupların yönetimi ele geçirmesinin ardından, Mart 2025’te Ahmed el-Şara liderliğinde bir geçiş hükümeti kuruldu. HRW, bu hükümet tarafından yayımlanan anayasal deklarasyonun yargı ve yasama üzerinde yoğun bir yürütme kontrolü yarattığını, bunun da demokratik mekanizmaları işlevsiz hale getirdiğini kaydetti.
Kimlik temelli saldırılar: En az 1400 sivil öldü
Rapora göre, geçiş döneminin en kanlı olayları Mart ve Temmuz 2025’te yaşandı. Lazkiye, Tartus, Hama ve Süveyda’da Alevi ve Dürzi siviller hedef alındı. HRW, bu saldırılarda en az 1400 sivilin öldürüldüğünü, toplu mezarların tespit edildiğini ve çok sayıda köyün yakıldığını belgeledi. Birleşmiş Milletler, söz konusu saldırıların savaş suçu teşkil edebileceği uyarısında bulundu.
Rojava’da ihlaller ve Kobani’de drone saldırısı
Raporda Rojava’daki hak ihlallerine de geniş yer ayrıldı. Keyfi tutuklamalar, kötü muamele ve sivillerin mülklerine el konulmasının sürdüğü belirtilirken, 16 Mart 2025’te Kobani’de bir çiftliğe düzenlenen drone saldırısında 7’si çocuk 10 kişilik bir Kürt ailenin yaşamını yitirdiği aktarıldı. HRW ayrıca, Türkiye’nin bölgedeki askeri varlığının devam ettiğini ve bazı silahlı gruplara maaş ödemeyi sürdürdüğünü kaydetti.
İsrail saldırıları ve insani tablo
Rapora göre İsrail, Aralık 2024 ile Eylül 2025 arasında Suriye’deki askeri altyapıya yönelik 277 hava saldırısı düzenledi. Bu saldırılar sırasında ev yıkımları ve zorla yerinden edilmeler yaşandı.
Siyasi istikrarsızlığa derin bir ekonomik kriz eşlik ediyor. HRW verilerine göre Suriye nüfusunun yüzde 90’ından fazlası yoksulluk sınırının altında yaşıyor, 16,5 milyon kişi ise acil insani yardıma ihtiyaç duyuyor.
Göç ve hesap verebilirlik çağrısı
Esad sonrası yaklaşık 581 bin kişi ülkeye geri dönerken, 4,5 milyondan fazla Suriyeli hâlâ komşu ülkelerde sığınmacı olarak yaşamını sürdürüyor. Ülke içinde yerinden edilmiş kişi sayısı 7 milyonu aşmış durumda. Raporda, Türkiye, Lübnan ve ABD’nin sınır dışı politikalarının sığınmacılar üzerinde ciddi baskı yarattığı ifade edildi.
HRW Orta Doğu Direktör Vekili Adam Coogle, “Suriye’yi haklara saygılı yeni bir döneme taşımak için, Aralık 2024 öncesi ve sonrasındaki tüm suistimallerden tarafsız biçimde hesap sorulmalıdır” dedi. Raporda, kalıcı barışın ancak mağdurların sürece dahil edildiği kapsamlı bir adalet mekanizmasıyla mümkün olacağı vurgulandı.