AB Konseyi, iltica başvurularının daha hızlı bir şekilde reddedilmesini sağlamayı hedefleyen “güvenli menşe ülkeler listesi” ve “güvenli üçüncü ülke” uygulamasıyla ilgili düzenlemeleri resmen onayladı. 2 Haziran’da yürürlüğe girecek bu düzenlemeler, insan hakları savunucuları tarafından eleştirilmiş durumdaydı.
Son dönemde Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde artan göçmen karşıtı politikalar çerçevesinde önemli bir adım daha atıldı. İnsan hakları örgütleri, bu düzenlemelerin iltica başvurularının tarafsız bir şekilde değerlendirilmesini zorlaştırabileceğini ve korunma ihtiyacı olan bireylerin geri gönderilme riskiyle karşılaşacağını öne sürüyor. AB Konseyi, bu noktada değişiklikleri onaylamış durumda; yasalar 2 Haziran 2026’da yürürlüğe girecek.
Yeni düzenlemeler, iltica başvurularının daha hızlı bir biçimde değerlendirilmesini öngörüyor ve “güvenli menşe ülkeler listesi” ile birlikte “güvenli üçüncü ülke” uygulaması getirilmiştir. Avrupa Parlamentosu, 10 Şubat’ta bu düzenlemeleri oyladı; 408 milletvekili kabul oyu verirken, 184 karşı oy kullandı ve 60 milletvekili çekimser kaldı.
Eleştiriler, “güvenli menşe ülke” ve “güvenli üçüncü ülke” uygulamalarının bireysel başvuruların adil incelemesini zorlaştırma potansiyelinden kaynaklanıyor. Ayrıca, söz konusu listede yer alması planlanan bazı ülkelerdeki insan hakları ihlalleri de tartışmalara yol açmış durumda.
Yeni belirlenen “güvenli menşe ülkeler listesi” aracılığıyla, üye ülkeler bu ülkelerin vatandaşları tarafından yapılan uluslararası koruma taleplerini daha hızlı ve etkin bir şekilde inceleyecek. Bu kapsamda Bangladeş, Kolombiya, Mısır, Hindistan, Kosova, Fas ve Tunus, AB düzeyinde “güvenli menşe ülkeler” olarak belirlendi.
Dar koşullar altında AB’ye aday ülkeler de “güvenli menşe ülke” olarak kabul edilebilecek. Bu şartlar arasında, söz konusu ülkede uluslararası ya da iç çatışmaların bulunmaması ve AB’nin temel haklar ile özgürlükler konusunda yaptırım uyguladığı durumlar yer alıyor. Üye ülkeler ayrıca, kendi içlerinde ek güvenli ülkeler belirlemeye devam edebilecek.
“Güvenli üçüncü ülke” düzenlemesi, üye ülkelere iltica başvurularını reddetme konusunda ek esneklik sağlayacak. Eğer iltica başvurusu sahibi, AB dışında güvenli bir ülkede koruma talebinde bulunabiliyorsa, başvuru kabul edilmeyebilir. Bu durumda, başvurunun reddi için üç gerekçe sunulabilir: başvuru sahibi ile güvenli ülke arasında bir bağlantı bulunması, başvuru sahibinin güvenli ülkeden geçiş yapması ya da güvenli ülke ile yapılan bir anlaşmanın varlığı.