AİHM Türkiye başvuruları: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 2025 bilançosuna göre, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler arasında en fazla hak ihlali başvurusu Türkiye’den yapıldı. Mahkeme kaynakları, özellikle meslekten ihraçlara ilişkin yeni bir başvuru dalgası beklendiğini açıkladı.
DW Türkçe’den Kayhan Karaca’nın yaptığı habere göre, Strasbourg merkezli AİHM’nin kamuoyuna açıkladığı 2025 verileri, Türkiye’nin üst üste bir yıl daha en fazla başvuru yapılan ülke olduğunu ortaya koydu. Buna göre 2025’te Türkiye’den AİHM’ye 18 bin 464 başvuru yapıldı. Bir önceki yıl bu sayı 21 bin 600 olarak kaydedilmişti.
Başvurular azaldı, Türkiye ilk sırada kaldı
AİHM verilerine göre, mahkemeye yapılan toplam başvuru sayısı da düşüş gösterdi. 2024’te 46 ülkeden 60 bin 350 başvuru alan AİHM’ye, 2025’te toplam 53 bin 450 başvuru yapıldı. Bu düşüşe rağmen Türkiye, en fazla şikâyet edilen ülke olmaya devam etti.
Başvuruların yüzde 80’den fazlasının, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında alınan önlemler kapsamında gerçekleştirilen gözaltı, tutuklama ve yargılamalarla bağlantılı olduğu belirtildi.
Yeni başvuru dalgası: Meslekten ihraçlar
AİHM kaynakları, 2025 yılının başından bu yana Türkiye’ye karşı yaklaşık 650 yeni başvurunun daha kayda geçtiğini ve toplam dosya sayısının 19 bin 110’a ulaştığını bildirdi. Özellikle meslekten ihraç edilenlere ilişkin başvuruların arttığı, Anayasa Mahkemesi’nin bu konuda verdiği son kararların ardından yıl sonuna kadar 30 bin civarında yeni başvurunun gündeme gelebileceği ifade edildi.
Darbe girişiminin ardından Türkiye’den AİHM’ye üç dalga halinde yaklaşık 125 bin başvuru yapılmış, mahkeme bu dosyaların büyük bölümünü “iç hukuk yolları tüketilmediği” gerekçesiyle reddetmişti. Bunun üzerine kurulan OHAL Komisyonu aracılığıyla binlerce dosya iç hukukta sonuçlandırılmıştı.
Spor kulüplerinden artan başvurular
Türkiye’den AİHM’ye yapılan başvurular arasında spor kulüplerinin açtığı davalarda da artış gözlemlendi. Mahkemenin gündeminde, Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığına ilişkin yaklaşık 60 başvuru bulunuyor. Bu başvurular arasında Fenerbahçe ve Galatasaray’ın açtığı davalar da yer alıyor. AİHM, bu ay başında verdiği bir kararda Tahkim Kurulu’nun yeterince bağımsız olmadığına hükmetmişti.
Türkiye’yi izleyen ülkeler
AİHM gündemindeki başvuru sayısında Türkiye’yi, Avrupa Konseyi’nden çıkarılan Rusya, Ukrayna, Polonya, İtalya, Yunanistan, Romanya ve Azerbaycan izliyor. Nüfusa oranla başvuru sayısında Türkiye, 10 bin kişide 0,79 başvuru oranıyla Avrupa ortalamasının üzerinde yer alıyor.
İhlal kararlarında adil yargılanma hakkı öne çıkıyor
AİHM, geçen yıl sonuçlandırdığı başvuruların yüzde 74’ünü “kabul edilemez” bularak reddetti. Karara bağlanan davalarda ise en fazla ihlal kararı, adil yargılanma hakkını düzenleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6’ncı maddesi temelinde verildi.
Mahkeme 2025’te Türkiye hakkında toplam 74 davada karar açıkladı. Bu davaların 66’sında en az bir hak ihlali tespit edilirken, 6 davada ihlal bulunmadı.