Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun hazırladığı nihai raporda, PKK Lideri Abdullah Öcalan’ın da yararlanabileceği “umut hakkı”nın doğrudan bir ifade olarak yer almayacağı, bunun yerine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) ilgili kararlarına uyulması yönünde tavsiye sunulacağı öğrenildi. Komisyon içindeki siyasi partiler arasında “umut hakkı” konusunda uzlaşı olup olmadığı ise tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Komisyonun ortak raporu için grubu bulunan partilerin koordinatörlerinden oluşan yazım ekibi, Çarşamba günü TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un başkanlığında bir araya geldi. Toplantı sonrası MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, komisyonda tüm partilerin “umut hakkı” konusunda uzlaştığını öne sürdü. Yıldız, raporun gelecek hafta tamamlanabileceğini belirterek, “Umut hakkı konusunda uzlaştık, bir problem yok. Raporumuzda AİHM kararlarına uyma tavsiye edilecek. Zaten AİHM kararları umut hakkını kapsıyor” dedi.
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise Yıldız’ın açıklamalarına itiraz etti. Emir, tam bir mutabakat bulunmadığını belirterek, “Her konuyu konuşuyoruz, partiler birbirine yaklaşıyor ancak henüz uzlaşma yok” açıklamasını yaptı. Emir, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda da “Umut hakkında uzlaştık” başlığının gerçeği yansıtmadığını ifade etti.
“Umut hakkı” hangi partilerin raporunda yer aldı?
Komisyon çalışmalarında siyasi partiler, ortak raporda yer almasını istedikleri önerileri daha önce yazılı olarak sunmuştu. “Umut hakkı” ifadesi yalnızca DEM Parti ve MHP’nin sunduğu raporlarda yer aldı.
DEM Parti, AİHM kararları doğrultusunda Abdullah Öcalan’a “umut hakkı” tanınmasını talep etti. MHP ise umut hakkını, cezaevinden doğrudan salıverilme değil, infaz koşullarının yeniden değerlendirilmesi olarak tanımladı. AKP, CHP ve Yeni Yol Grubu’nun raporlarında ise “umut hakkı”na ilişkin bir öneri bulunmadı.
AİHM kararları üzerinden formül
Edinilen bilgilere göre, rapor yazım ekibinin son toplantısında “umut hakkı” özel bir başlık olarak ele alınmadı. Konu, infaz rejimi kapsamında gündeme geldi. Nihai raporda, AİHM’in “hükümlünün ölene kadar cezaevinde tutulmasının insan onuruna aykırı olduğu” yönündeki kararlarına atıf yapılarak, bu kararlara uyulmasının tavsiye edilmesi bekleniyor.
Bu çerçevede raporda somut bir yasal düzenleme önerisine yer verilmesi öngörülmezken, “umut hakkı”nın kavramsal olarak tarif edilmesi ve hukuki zemininin işaret edilmesi planlanıyor. MHP’li Yıldız da “Raporumuzda AİHM kararlarına uyma tavsiye edilecek” sözleriyle bu yaklaşımı doğruladı.
Mevcut infaz rejimi ve olası değişiklikler
Türkiye’de idam cezasının kaldırılmasının ardından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çevrilen dosyalarda, hükümlüler koşullu salıverilme hükümlerinden yararlanamıyor. Bu durum, fiilen ömür boyu cezaevinde kalma anlamına geliyor.
Komisyon raporunda AİHM kararlarına uyulması yönünde tavsiye yer alması halinde, “umut hakkı”ndan yararlanılabilmesi için İnfaz Yasası ve Türk Ceza Kanunu’nda değişiklik yapılması gerekecek.
Rapor ne zaman tamamlanacak?
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ve siyasi parti temsilcilerinden oluşan yazım komisyonunun taslak raporu gelecek hafta tamamlaması bekleniyor. TBMM Başkanlığı da rapor yazımı için beşinci toplantının yapıldığını ve önümüzdeki günlerde rapora nihai şeklin verilerek oylanacağını açıkladı.
Komisyon raporu oylandıktan sonra kamuoyuna açıklanacak ve Meclis Genel Kurulu’nun bilgisine sunulacak. Genel Kurul’da raporla ilgili bir görüşme yapılması planlanmıyor. Raporda Türk-Kürt kardeşliği, toplumsal bütünleşme, demokratikleşme ve hukuki düzenlemeler başlıklarının yer alması öngörülüyor.