ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’de yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında İran’a yönelik olası bir askeri saldırının gerekçelerini sıraladı. Trump, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına izin vermeyeceğini söyledi. Konuşma, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri yığınağının arttığı bir dönemde geldi.
Reuters’tan Patricia Zengerle – David Brunnstrom’un yaptığı habere göre Trump, İran’ı “dünyanın en büyük terör sponsoru” olarak nitelendirdi ve Tahran yönetiminin nükleer programını yeniden başlattığını, ABD’yi vurabilecek füze kapasitesine yaklaştığını iddia etti. Trump ayrıca İran’ı, ABD askerlerine yönelik yol kenarı bombalı saldırılardan ve bölgedeki silahlı gruplara destek vermekten sorumlu tuttu.
Askeri yığınak ve kamuoyu tartışması
Trump yönetimi, Orta Doğu’da askeri varlığını artırırken, Beyaz Saray olası bir müdahalenin kapsamı ve süresi konusunda kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadı. İran ile nükleer program konusunda aylardır süren müzakerelerde somut bir anlaşma sağlanamadı.
Trump konuşmasında, İranlı yetkililerin “Asla nükleer silah sahibi olmayacağız” ifadesini açık biçimde dile getirmediğini savundu. Tahran yönetimi ise nükleer çalışmalarının sivil enerji üretimine yönelik olduğunu belirtiyor.
Trump ayrıca İran hükümetini son protestolarda binlerce kişinin ölümünden sorumlu tuttu. Ancak dile getirdiği 32 bin rakamı, kamuoyuna yansıyan tahminlerin oldukça üzerinde yer alıyor.
Muhalefetten “gizli savaş” uyarısı
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, konuşma öncesi Kongre’nin istihbarat liderlerinden oluşan “Sekizler Çetesi”ne İran konusunda kapalı oturumda brifing verdi. Senato Demokrat Lideri Chuck Schumer, olası bir askeri operasyonun kamuoyuna açık biçimde tartışılması gerektiğini söyledi. Schumer, gizli yürütülen askeri adımların uzun savaşlara, yüksek maliyetlere ve hatalara yol açabileceğini ifade etti.
Kamuoyu yoklamaları ABD toplumunun yeni bir dış müdahaleye temkinli yaklaştığını gösteriyor. Ocak ayında yayımlanan bir Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların yüzde 69’u, ABD ordusunun yalnızca doğrudan ve yakın bir tehdit durumunda kullanılmasını destekliyor.
Arka Plan
ABD ile İran arasındaki gerilim, 1979 İran Devrimi’nden bu yana devam ediyor. Trump yönetimi daha önce İran’a yönelik hava saldırıları düzenlediğini açıklamış ve nükleer tesislerin “etkisiz hale getirildiğini” savunmuştu. İran tarafı ise ABD’nin nükleer program, balistik füze kapasitesi ve protestolardaki can kaybına ilişkin iddialarını “asılsız” olarak nitelendiriyor.
Trump’ın konuşması, “sonsuz savaşları bitirme” vaadiyle iktidara gelen bir siyasi çizginin, Orta Doğu’da yeni bir askeri sürece kapı aralayıp aralamayacağı tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.