Suriye’de hükümet ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında yaşanan çatışmalar sırasında SDG kontrolündeki hapishane ve kamplardan kaçan IŞİD mensupları, güvenlik riskini yeniden gündeme taşıdı. Özellikle yönetim devri sürecinde oluşabilecek boşluklara dikkat çeken uzmanlar, kaçışların Suriye ve bölge için ciddi bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulunuyor.
Suriye hükümeti, Irak sınırına yakın Şeddadi’de bulunan hapishaneden 120 IŞİD mensubunun kaçtığını, bunlardan 81’inin yeniden yakalandığını duyurdu. Yetkililer arama çalışmalarının sürdüğünü ve firar edenlerin büyük bölümünün ele geçirildiğini açıkladı. Şeddadi dışındaki hapishanelerde ise benzer bir firar yaşanmadığı bildirildi.
Şeddadi’de yaşanan kaçışın ardından Suriye hükümeti ile SDG birbirini sorumlu tutuyor. Taraflar, hapishanenin güvenliğinden kimin sorumlu olduğu konusunda karşılıklı suçlamalarda bulunurken, kamuoyunda özellikle idari kontrolün devri sürecinin yeterince planlanmadığı eleştirileri öne çıkıyor.
Suriye geçiş hükümetinin ABD öncülüğündeki IŞİD’e karşı uluslararası koalisyona katılmasının ardından, IŞİD’lilerin tutulduğu hapishane ve kampların sorumluluğunun SDG’den merkezi hükümete devredilmesi planlanıyor. Bu süreçte yaşanabilecek güç boşluğunun yeni firarlara yol açabileceği endişesi dile getiriliyor.
El Hol ve Roj kamplarında son durum
Suriye’de IŞİD mensupları ve ailelerinin tutulduğu en büyük kamp, ülkenin kuzeydoğusundaki El Hol olarak biliniyor. İç savaş sırasında SDG tarafından yakalanan binlerce IŞİD mensubu ve aileleri bu kampa yerleştirilmişti.
2019 yılında IŞİD’e karşı askeri zaferin ilan edilmesi sırasında El Hol’de yaklaşık 73 bin kişi bulunuyordu. Zamanla bazı ülkelerin vatandaşlarını geri almasıyla bu sayı azaldı. Güncel verilere göre kampta yaklaşık 24 bin kişi tutuluyor. Bu kişilerin yaklaşık 15 bini Suriye, 3 bine yakını Irak uyruklu. Kampta ayrıca 42 farklı ülkeden yaklaşık 6 bin 300 kadın ve çocuk bulunuyor. En radikal IŞİD destekçilerinin de El Hol’de olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, El Hol’de fanatik ideolojiye sahip kişilerin varlığının, örgütün gelecekteki kadrolarını yetiştirme riski taşıdığına dikkat çekiyor. Kampta, IŞİD’le arasına mesafe koyan kadınlara yönelik saldırılar geçmişte de ciddi endişelere neden olmuştu.
Irak ve Türkiye sınırlarının kesişiminde bulunan Roj kampında ise yaklaşık 2 bin 500 kişinin tutulduğu, burada görece daha esnek bir yaşam alanı bulunduğu ifade ediliyor.
IŞİD’lilerin tutulduğu başlıca hapishaneler
ABD Dışişleri Bakanlığı verilerine göre SDG kontrolündeki hapishanelerde yaklaşık 9 bin IŞİD savaşçısı bulunuyor. En büyük hapishane, Haseke’de bulunan ve şu an Panorama adıyla bilinen Guveyran Hapishanesi. Burada yaklaşık 4 bin 500 IŞİD mensubunun tutulduğu, hapishanenin halen tamamen SDG kontrolünde olduğu bildiriliyor.
Rakka’daki El Aktan Hapishanesi çevresinde ise son günlerde tansiyon yüksek. Rakka, IŞİD’in en güçlü olduğu dönemde fiilî başkent konumundaydı. Hapishanenin çevresinde yaşanan çatışmalara rağmen, yönetimin Suriye hükümetine devri için görüşmelerin sürdüğü aktarılıyor.
Bunların yanı sıra Kamışlı’daki Çerkin ve Irak-Türkiye sınırı yakınındaki Derik hapishaneleri de IŞİD mensuplarının tutulduğu diğer merkezler arasında yer alıyor.
Almanya’dan güvenlik uyarısı
Almanya Polis Sendikası (GdP) Başkanı Jochen Kopelke, Suriye’de tutulan Alman uyruklu bazı IŞİD mensuplarının da çatışmalar sırasında kaçmış olabileceği uyarısında bulundu. Kopelke, Tagesspiegel gazetesine yaptığı açıklamada mevcut durumu “tehlikeli” olarak nitelendirdi.
Kopelke, uzun süredir tutuklu bulunan radikal unsurların serbest kalmaları hâlinde intikam arayışına girebileceğini ifade etti. Son dönemde Kürt güçleri ile Suriye rejim birlikleri arasında yaşanan çatışmalar sırasında firarların meydana geldiğini, ancak kaçanların sayısına dair çelişkili bilgiler bulunduğunu aktardı.
Alman Dışişleri Bakanlığının daha önce paylaştığı verilere göre, Suriye’de az sayıda Alman vatandaşı ve Almanya bağlantılı IŞİD mensubu bulunuyor. Ancak bu kişilerin sayısına dair kesin bir veri açıklanmış değil. Kopelke, artan risk nedeniyle Başbakan Friedrich Merz’e Ulusal Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırdı.