Rusya’nın Yekaterinburg kentinde görülen davada, “Sovyetleri yeniden kurma” iddiası ülke gündeminin merkezine oturdu. Merkez Bölge Askerî Mahkemesi, Başkurdistan Cumhuriyeti’nden beş sosyalisti hükümeti devirmeye teşebbüs etmekle suçladı ve sanıklar hakkında 16 ila 22 yıl arasında değişen hapis cezaları verdi.
Yekaterinburg’daki askerî mahkeme kararı
Üç hâkimden oluşan Merkez Bölge Askerî Mahkemesi heyeti, Aralık 2023’te başlayan yargılamaların ardından kararını açıkladı. Mahkeme, sanıkların Rusya Federasyonu’nun anayasal düzenini şiddet yoluyla ortadan kaldırmayı hedeflediğine hükmetti.
Yetkililer, sanıkların faaliyetlerini şu sözlerle tanımladı:
“Sanıkların, hükümeti şiddet yoluyla devirmeyi ve Sovyet iktidarını yeniden kurmayı planladıkları tespit edilmiştir” (https://bianet.org/haber/rusyada-sovyetleri-yeniden-kurma-iddiasiyla-bes-kisiye-16-22-yil-hapis-314618)
Sanıkların savunması: “Teorik tartışmalar yaptık”
Sanıklar ise suçlamaları reddetti. Mahkemeye verdikleri ifadelerde, herhangi bir silahlı örgütlenme ya da şiddet planı içinde olmadıklarını savundular.
Savunmalarda şu vurgu öne çıktı: “Bizler yalnızca devrim teorisi ve Marksist literatür üzerine tartışmalar yürüttük; herhangi bir şiddet çağrısı yapmadık” (https://bianet.org/haber/rusyada-sovyetleri-yeniden-kurma-iddiasiyla-bes-kisiye-16-22-yil-hapis-314618)
Kararın okunması sırasında sanıkların mahkeme salonunda “faşistler” sloganı atması, davanın ideolojik boyutunu daha da görünür hale getirdi.
Bağımsız Rus kaynakları ne diyor?
Bağımsız Rus yayın organları ve sürgündeki gazeteciler, davayı sert biçimde eleştirdi. Novaya Gazeta Europe, iddianamenin içeriğine dikkat çekerek sanıkların fiili bir eylemle ilişkilendirilmediğini yazdı. Haberde şu ifadeler yer aldı: “İddianame, sanıkların toplantılarını ve teorik sohbetlerini ‘zorla iktidar ele geçirme planı’ olarak sunuyor” (https://novayagazeta.eu/articles/2025/12/16/five-russian-marxists-handed-long-prison-sentences-for-plotting-to-overthrow-the-regime-en-news)
The Moscow Times ise davayı Rusya’da sol muhalefete yönelik artan baskının bir parçası olarak değerlendirdi: “Yetkililer, savaş sonrası dönemde ideolojik muhalefeti giderek daha sert yöntemlerle bastırıyor” (https://www.themoscowtimes.com/2025/12/16/yekaterinburg-court-jails-5-leftist-activists-over-alleged-coup-attempt-a91456)
İnsan hakları örgütlerinden uyarı
Uluslararası insan hakları kuruluşları, bu tür davaların ifade özgürlüğü açısından ciddi riskler taşıdığına dikkat çekiyor. Human Rights Watch, Rusya’da terör yasalarının muhalifleri susturmak için yaygın biçimde kullanıldığını belirtiyor: “Geniş ve muğlak terör yasaları, barışçıl siyasi faaliyetleri suç haline getirmek için kullanılmaktadır” (https://www.hrw.org/report/2024/08/07/russias-legislative-minefield/tripwires-civil-society-2020)
Rojnameya Newroz