Kışın en uzun gecesi olan Şeva Yelda, bu yıl da Wan, Amed ve çevre illerde kültürel etkinliklerle kutlandı. Mekânlar şiir, müzik, tiyatro ve geleneksel ritüellerle dolup taşarken, Şeva Yelda kutlamaları sadece bir mevsimsel olay olmaktan çıkıp kimlik, kültür ve ortak tarih bilincinin yeniden hatırlandığı bir geceye dönüştü.
Etkinlikler: Şeva Yelda Buluşmaları
Wan: Geleneksel Ritüeller ve Toplumsal Buluşma
Wan’da Eğitim Sen, KURDÎGEH ve Aryen Sanat gibi kurumların ortaklaşa düzenlediği Şeva Yelda etkinliğinde çok sayıda katılımcı yer aldı. Konuklara etkinlik öncesi meyveler ikram edilirken Kürtçe şiirler okundu ve şiir-dans performansları sergilendi. Etkinlik boyunca “Parastina çandê, parastina zimanê Kurdî û jiyana kurdewarî ye” (Kültürü, dili ve Kürt yaşam biçimini korumak) pankartı dikkat çekti.
Amed: Geçmişle Geleceğin Buluşması
Amed’in Peyas (Kayapınlar) Belediyesi’nin düzenlediği gece programında çocuk korosunun seslendirdiği şarkılar ve katılımcıların okuduğu şiirler gecenin duygusunu yükseltti. Yerel yetkililer, bu etkinliğin geçmişin değerlerini geleceğe taşımak için önemli olduğunu vurguladı. Halaylarla sona eren kutlamalar, katılımın yoğunluğu ile de dikkat çekti.
Şeva Yelda’nın Kökeni: Binlerce Yıllık Mitolojik Miras
Şeva Yelda, yalnızca Kürt kültüründe değil İran, Azerbaycan, Süryani, Türkmen gibi Mezopotamya ve Ön Asya halklarında da bilinen yılın en uzun gecesinin kutlamasıdır. Kuzey yarımkürede 21 Aralık’taki kış gündönümü, karanlığın en yoğun olduğu gece olarak kabul edilir ve bu geceyi izleyen gün ışığın yeniden çoğalmasıyla “yeniden doğuş” fikriyle ilişkilendirilir.
Etimolojik olarak “Yelda”, doğuş anlamına gelir ve insanlık tarihinin çok eski dönemlerinden itibaren karanlık ve ışığın döngüsünü sembolize eden törenlerle karşılanmıştır. Bu ritüeller bazen şiir ve hikâye anlatımı, bazen de bereket ve sağlık dilekleri eşliğinde gerçekleşir.
Mitolojik kökenler bazı akademik yorumlarda Zerdüştlük ve Mitra gibi eski inanç sistemlerine dayanarak açıklanır; kışın en uzun gecesi, aydınlığa kavuşmanın ilk adımı olarak görülür. Bu nedenle Şeva Yelda, hem mevsimsel hem de kültürel bir anlam taşır ve geçen binlerce yıl boyunca farklı halkların ortak kültürel hazinesine dönüşmüştür.
Kültürel Kimlik ve Modern Kutlamalar
Son yıllarda Wan, Amed gibi kentlerde yapılan Şeva Yelda etkinlikleri, sadece geleneksel kutlamalarla sınırlı kalmayıp toplumsal dayanışma, kültürel kimlik ve dilin yaşatılması gibi temalarla da buluşuyor. Etkinliklerde sanat, şiir, çocuk koroları ve tiyatro gibi çok sesli ifadeler öne çıkıyor.
Bu kutlamalar, hem yerel halkın tarihsel bağlarını güçlü tutmasına hem de farklı halklar arasındaki kültürel alışverişin canlı kalmasına katkı sağlıyor.
Kaynaklar
İlke TV – Van’da Şeva Yelda karşılandı
Rojnameya Newroz