İran ve Rojhilat’ta (Doğu Kürdistan) haftalardır süren rejim karşıtı protestolarda can kayıpları hızla artıyor. İranlı yetkililer, ilk kez protestolarda en az 5 bin kişinin hayatını kaybettiğini kabul etti. İnsan hakları örgütleri ise gerçek sayının çok daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor. En ağır tablonun Rojhilat’ta yaşandığı bildiriliyor.
28 Aralık’ta başlayan protestolar 23’üncü gününe girerken, rejimin özellikle Kürt kentlerinde orantısız güç kullandığı, sivillerin doğrudan hedef alındığı belirtiliyor. Uluslararası insan hakları kuruluşları, gözaltılar, işkence ve cinsel istismar iddialarına ilişkin ardı ardına rapor yayımlıyor.
Rojhilat’ta en sert müdahale
Reuters’a konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir İranlı yetkili, ölümlerin önemli bölümünün Rojhilat’ta gerçekleştiğini doğruladı. Norveç merkezli Kürt insan hakları örgütü Hengaw da, protestolara yönelik en sert askeri ve polisiye müdahalenin Kürt bölgelerinde yaşandığını aktardı.
İngiltere merkezli The Sunday Times, sağlık çalışanlarına dayandırdığı haberinde, ölü sayısının 16 bin ila 18 bin arasında olabileceğini yazdı. İran International ise yalnızca 8 ve 9 Ocak’ta binlerce kişinin yaşamını yitirdiğini ileri sürdü.
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı (HRANA) tarafından açıklanan veriler, resmi rakamların çok ötesinde bir tabloya işaret ediyor. Kurum, binlerce kişinin öldüğünü, on binlercesinin gözaltına alındığını ve yüzlerce protestocunun ağır yaralandığını bildirdi.
Çocuklar ve kadınlar hedefte
Rojhilat’ta yaşanan ihlaller arasında çocuklar ve kadınlara yönelik ağır suçlamalar da yer alıyor. Kürdistan İnsan Hakları Ağı, Kermanşah’ta gözaltına alınan biri 16 yaşında çocuk olmak üzere iki kadının cinsel istismara uğradığını açıkladı. Mağdurlar, güvenlik güçleri tarafından kötü muamele gördüklerini aktardı.
Hengaw’ın raporuna göre ise Langarud’da hamile bir kadın, karnındaki bebeğiyle birlikte rejim güçleri tarafından öldürüldü. Saqiz’de gözaltına alınan 40 yaşındaki Soran Feyzizadeh’in cenazesi, ağır işkence izleriyle ailesine teslim edildi.
Gözaltılar ve internet kesintisi sürüyor
İnsan hakları kuruluşları, cezaevlerinde tutulan protestocuların yaşamından endişe ediyor. Abdorrahman Boroumand İran İnsan Hakları Merkezi, yalnızca Yezd Merkez Hapishanesi’ne yüzlerce protestocunun sevk edildiğini duyurdu.
Öte yandan İran genelinde internet kesintileri devam ediyor. Rejimin bilgi akışını kontrol altına almaya çalıştığı belirtilirken, ülkenin büyük telekom şirketlerinden biri olan Iran-Cell’in CEO’su, kısıtlamalara uymadığı gerekçesiyle görevden alındı.