Nizar Amedi Irak cumhurbaşkanı olarak seçildi. Irak Parlamentosu, 11 Nisan 2026 Cumartesi günü düzenlenen özel oturumda, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) adayı Nizar Amedi’yi ülkenin yeni cumhurbaşkanı seçti. Oturuma 223 milletvekilinin katılım gösterdiği ve Amedi’nin milletvekillerinin büyük bölümünün oyunu alarak resmen göreve geldiği açıklandı. Seçim süreci, Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) başta olmak üzere bazı siyasi grupların oturumu boykot etmesi gölgesinde gerçekleşirken, Amedi’nin cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturmasıyla birlikte Irak’ta yeni dönemin başlaması bekleniyor. Yeni cumhurbaşkanının öncelikli görevi, hükümeti kurmakla görevlendireceği başbakan adayını belirlemek olacak.
Irak Parlamentosu, cumhurbaşkanlığı seçimi için 11 Nisan 2026 Cumartesi günü saat 11.00’de toplandı. 329 sandalyeli parlamentoda yapılan ilk tur oylamasında hiçbir aday gerekli olan üçte iki çoğunluğa (220 oy) ulaşamadı. Bunun üzerine seçim ikinci tura kaldı. İkinci turda, hazır bulunan milletvekillerinin salt çoğunluğunu (50+1) alan aday cumhurbaşkanı seçiliyor. Bu prosedür gereğince Nizar Amedi, ikinci turda yeterli oyu alarak Irak’ın yeni cumhurbaşkanı oldu.
Nizar Amedi kimdir?
Nizar Muhammed Said Muhammed Amedi, 1968 yılında Duhok vilayetine bağlı Amediye ilçesinde dünyaya geldi. Evli ve dört çocuk babası olan Amedi, makine mühendisliği alanında lisans eğitimini tamamladı. Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (KYB) önde gelen isimlerinden olan Amedi, halen partinin Siyasi Büro üyeliğini sürdürüyor.
1993-2003 yılları arasında KYB Genel Sekreterliği ofisinde görev yapan Amedi, partinin Bağdat’taki Siyasi Büro Ofisi’nin başkanlığını da yürüttü. Cumhurbaşkanlığı makamında önemli bir deneyime sahip olan Amedi, 2005-2022 yılları arasında Celal Talabani, Fuad Masum ve Berhem Salih olmak üzere üç Irak cumhurbaşkanına danışmanlık yaptı. Bu süreç, kendisine ülkenin anayasal ve siyasi işleyişine dair derin bir birikim kazandırdı.
2022-2023 yılları arasında Irak Çevre Bakanı olarak görev alan Amedi, geniş bir uluslararası ilişkiler ağına sahip. İsviçre, ABD, İran, Suudi Arabistan, Umman ve Rusya’da düzenlenen çok sayıda önemli toplantıda Irak’ı temsil etti. Amedi, Mısır, Cezayir, Tunus, Suudi Arabistan ve Kuveyt’teki Arap Ligi zirvelerinde Irak heyetinde yer aldı. 2015’te Paris’teki COP 21 İklim Zirvesi’ne katılan Amedi, 2023’te BAE’deki COP 28 Zirvesi ile Kenya’daki BM Genel Kurulu toplantısında Irak heyetine başkanlık etti.
Seçim sürecinde boykot ve gerilim
Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı seçilirken, oturum bazı siyasi grupların boykotu gölgesinde gerçekleşti. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP), Nuri el-Maliki liderliğindeki Kanun Devleti Koalisyonu ve Hukuk Hareketi fraksiyonları oturuma katılmayarak oylamaya dahil olmadı. KDP’nin oturumu boykot etmesinin temel nedeni, cumhurbaşkanlığı seçiminin başbakanlık dosyasından ayrı olarak ele alınmasına karşı çıkmalarıydı.
KDP lideri Mesud Barzani, daha önce yaptığı açıklamada, başbakan adayı üzerinde uzlaşma sağlanmadan yalnızca cumhurbaşkanı seçiminin dayatılmasına karşı çıkarak “Bu durum kabul edilemez” demişti. Barzani, “paket çözüm” önerisini yineleyerek cumhurbaşkanı ve başbakanlık seçimlerinin eş zamanlı şekilde ele alınması gerektiğini ifade etmişti. KDP’li Irak Parlamentosu İkinci Başkan Yardımcısı Ferhad Etruşi de “ulusal ve siyasi mutabakat sağlanamadığı” gerekçesiyle oturum tarihini kabul etmediklerini açıklamıştı.
Bu durum, Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı olarak seçilse bile, siyasi sürecin önünde ciddi engeller bulunduğunu gösteriyor. KDP’nin süreci tanımaması ve başbakanlık pazarlıklarına katılmaması halinde, hükümet kurma sürecinin tıkanması riski bulunuyor.
İlk turda yarıştan çekilen isimler
Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde iki önemli isim adaylıktan çekildi. Irak’ın mevcut Cumhurbaşkanı Dr. Latif Reşid ve beşinci dönem milletvekili Aso Feridun, bağımsız aday olarak koydukları cumhurbaşkanlığı adaylığından çekilme kararı aldı. İlk turda en yüksek oyu alarak ikinci tura kalan iki isim ise Nizar Amedi ve Kürdistan İslami Birliği (Yekgirtu) fraksiyonu adayı Musanna Emin oldu. İkinci turda Nizar Amedi, Musanna Emin’in önünde seçimi kazanarak cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturdu.
KDP ile KYB arasında son görüşme
Seçim oturumu öncesinde KDP ve KYB heyetleri, ortak bir aday üzerinde anlaşmak amacıyla Fuad Hüseyin’in konutunda kritik bir görüşme gerçekleştirdi. KDP’nin adayı Fuad Hüseyin ile KYB’nin adayı Nizar Amedi arasında uzlaşı sağlanamaması, seçim sürecinin en önemli tartışma konularından biriydi. Edinilen bilgilere göre iki parti arasındaki görüşmelerden bir sonuç çıkmadı ve her iki parti de kendi adaylarıyla seçime girdi. Ancak KYB’nin adayı Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı seçilirken, KDP’nin oturumu boykot etmesi dikkat çekti.
Bu gelişme, Irak’ın 2003 sonrası kurulan siyasi dengelerinin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösteriyor. 2003 yılında Baas rejiminin devrilmesinin ardından Kürtler, Sünniler ve Şiiler arasında yapılan fiili kota düzeninde cumhurbaşkanlığı Kürtlere bırakılıyordu. Ancak bu kez, Kürtlerin iki büyük partisi arasında yaşanan uzlaşmazlık, seçim sürecine damgasını vurdu.
Yeni cumhurbaşkanının önündeki zorluklar
Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı olarak seçilmiş olsa da, önünde ciddi zorluklar bulunuyor. Cumhurbaşkanının en önemli görevi, parlamentodaki en büyük bloğu hükümeti kurmakla görevlendirmek. Ancak başbakanlık konusunda Şii Koordinasyon Çerçevesi içinde ciddi görüş ayrılıkları yaşanıyor. Koordinasyon Çerçevesi, 24 Ocak 2026’da oy çokluğuyla Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı olarak belirlemişti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın bu adaylığa karşı çıkması, ittifak içinde yeni bir isim belirleme baskısını artırmıştı.
KDP’nin oturumu boykot etmesi ve başbakanlık konusunda söz sahibi olmak istemesi, hükümet kurma sürecini daha da karmaşık hale getirebilir. Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı olarak bu dengeyi gözetmek ve tüm tarafları kapsayan bir süreç yürütmek zorunda.
Arka plan: Talabani’den Amedi’ye Kürt cumhurbaşkanlığı
Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı seçilirken, bu makama gelen dördüncü Kürt cumhurbaşkanı oldu. Irak’ın ilk Kürt cumhurbaşkanı, KYB’nin tarihsel lideri Celal Talabani (Mam Celal), 6 Nisan 2005’te seçilmişti. Talabani’nin 2014’te görevi bırakmasının ardından sırasıyla Fuad Masum (2014-2018) ve Berhem Salih (2018-2022) cumhurbaşkanlığı yapmıştı. Latif Reşid ise 2022’de seçilmiş ve bu seçimde adaylıktan çekilene kadar görevini sürdürmüştü.
Amedi’nin cumhurbaşkanlığına seçilmesi, özellikle KYB açısından Talabani sonrası dönemde makamın yeniden KYB’ye dönüşü anlamına geliyor. Bu durum, KDP ile KYB arasındaki siyasi rekabetin yeni bir aşamaya evrileceğine işaret ediyor.
Sonuç
Nizar Amedi Irak’ın yeni cumhurbaşkanı olarak tarihe geçti. Seçim süreci boyunca yaşanan boykotlar ve siyasi gerilimler, yeni cumhurbaşkanının göreve başlamasıyla birlikte sona ermiş değil. Amedi’nin öncelikli görevi, ülkeyi yönetecek hükümetin kurulmasını sağlamak. Bunun için tüm siyasi tarafları kapsayan bir uzlaşı zemini oluşturması gerekiyor. Aksi takdirde, Irak yeni bir siyasi krizin eşiğine sürüklenebilir.