Resmi Gazete’de yayımlanan Mega Sanayi Master Planı’na göre Mersin-Samsun sanayi koridoru üzerinde 13 ilde toplam 59 bin hektarlık alanda büyük ölçekli sanayi bölgeleri kurulacak. Plan, Marmara Bölgesi’ndeki sanayi yoğunluğunu Anadolu’ya yaymayı hedefliyor. Ancak Kürt nüfusunun yoğun yaşadığı Diyarbakır, Urfa, Mardin ve Batman gibi illerin kapsam dışında bırakılması, bölge iş dünyasında tepkiye yol açtı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanan plana göre Mersin’den Samsun’a uzanan hat üzerinde Aksaray, Amasya, Ankara, Eskişehir, Hatay (Hassa), Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde ve Yozgat’ta yeni sanayi alanları oluşturulacak. Toplam 59 bin hektarlık alanda kurulacak tesislerin uzun vadeli üretim ve istihdam kapasitesi oluşturması hedefleniyor.
Yetkililer, planın gerekçeleri arasında Marmara Bölgesi’nde yoğunlaşan sanayi yükünün iç bölgelere dağıtılmasını ve bölgesel göçün dengelenmesini gösterdi.
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası: “Eşitsizlik derinleşebilir”
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, son 60 yıllık teşvik politikalarının bölgesel eşitsizliği artırdığını söyledi. Kaya, yatırımların ağırlıklı olarak 1. ve 2. bölgelere gittiğini, 5. ve 6. bölgelerin ise sınırlı pay aldığını belirtti.
Kaya, Diyarbakır, Urfa, Mardin ve Batman’da 15–24 yaş arası genç nüfus oranının yüzde 20’nin üzerinde olduğunu ifade etti. Seçilen 13 ilin ise genç nüfus oranının Türkiye ortalamasına yakın ya da altında kaldığını vurguladı.
“Sanayi yatırımları 3-5 yıllık değil, 50 yıllık planlamalardır. Genç nüfusu ve beşeri sermayeyi dikkate almazsanız atıl organize sanayi bölgeleri oluşur” diyen Kaya, planın revize edilmemesi halinde Kürt illerinden İç Anadolu’ya yeni bir göç dalgası yaşanabileceğini kaydetti.
GÜNSİAD: “Sınır illeri dış ticaret avantajına sahip”
Güneydoğu Sanayici ve İş İnsanları Derneği Başkanı Şah İsmail Bedirhanoğlu, Kürt illerinin proje dışında bırakılmasını “büyük eksiklik” olarak değerlendirdi.
Bedirhanoğlu, bölgenin başta Suriye ve Irak olmak üzere Ortadoğu pazarlarına kara yolu ile erişim imkanına sahip olduğunu söyledi. Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi’nde kapasite sorunu yaşandığını belirtti. Tarım, enerji, madencilik ve turizm alanlarında önemli potansiyel bulunduğunu ifade etti.
Bedirhanoğlu, bölgesel kalkınma hedefleniyorsa mega sanayi yatırımlarının Irak ve Suriye sınırına yakın illerde kurulması gerektiğini dile getirdi. Diyarbakır, Mardin ve Batman’ın plana dahil edilmesi çağrısı yaptı.
Yeni göç hareketliliği riski
Bölge temsilcileri, mevcut planın uygulanması halinde genç nüfusun İstanbul, Bursa ve İzmir yerine bu kez mega sanayi bölgelerinin kurulacağı İç Anadolu illerine yönelmesinin olası olduğunu belirtti.
İş dünyası temsilcileri, ekonomik planlamada güvenlik merkezli yaklaşımın belirleyici olmaması gerektiğini ifade etti. Kürt illerinin kapsam dışında bırakılmasının bölgesel kalkınma hedefleriyle çeliştiğini savundu.