Kürdistan ekonomisine savaşın etkisi: ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası bölgede artan gerilim Kürdistan Bölgesi ekonomisini doğrudan etkiledi. İran’ın sebze ve meyve ihracatını durdurmasıyla bazı ürünlerin fiyatı yüzde 100’ü aşan oranlarda yükseldi. Akaryakıt fiyatları arttı, Irak dinarı değer kaybetti ve İran ile yapılan sınır ticareti önemli ölçüde geriledi.
Sebze fiyatları iki katına çıktı
Savaşın ardından İran’ın meyve ve sebze ihracatını tamamen durdurması piyasada hızlı fiyat artışına yol açtı. Erbil ve Süleymaniye’deki hal yetkilileri bazı ürünlerde fiyatların yüzde 100’den fazla arttığını bildirdi.
Süleymaniye Halciler Derneği Başkanı Serwer Ali, İran’dan gelen sevkiyatın kesildiğini belirterek fiyat artışının bu nedenle yaşandığını söyledi.
Hal verilerine göre bazı ürünlerdeki değişim şöyle:
Patates: Toptan 400 dinardan 800 dinara çıktı, tüketiciye 1.250 dinardan ulaşıyor.
Salatalık: Toptan 750 dinardan 1.110 dinara yükseldi, tüketici fiyatı 1.750 dinar oldu.
Soğan: Toptan 250 dinardan 1.000 dinara çıktı, tüketici fiyatı 1.250–1.500 dinar aralığında.
Piyasadaki pahalı ürünlerin çoğunun daha önce ithal edilmiş İran malları olduğu belirtiliyor. Alternatif olarak Türkiye’den ithalat yapılabileceği ancak bunun maliyetleri artıracağı ifade ediliyor.
Yetkililer ayrıca Germiyan bölgesinde patates hasadının yaklaştığını ve yerli üretimin başlamasıyla fiyatların dengelenebileceğini belirtiyor.
Akaryakıt fiyatlarında artış
Bölgesel gerilim akaryakıt fiyatlarına da yansıdı. Benzin fiyatları litre başına yaklaşık 50 dinar arttı.
Rûdaw verilerine göre Erbil’de yüksek kaliteli normal benzinin litresi 850–900 dinara, Süleymaniye’de ise 925 dinara yükseldi. Savaş öncesinde fiyatlar sırasıyla 800–825 ve 875 dinar seviyesindeydi.
Süleymaniye Belediye Başkanvekili Fazıl Ömer, artışın temel nedeninin bölgesel savaş ve yakıtın kaynak maliyetinin yükselmesi olduğunu söyledi.
Erbil Akaryakıt İstasyonları Konseyi Başkanı Cengi Mecid ise hükümetin 750 dinardan sattığı destekli benzinin piyasada bulunması nedeniyle artışın halk üzerindeki etkisinin sınırlı kalacağını belirtti.
Dinar değer kaybetti, ticaret geriledi
Kürdistan Bölgesi’nde tüketim mallarının büyük kısmının dolar üzerinden ithal edilmesi nedeniyle Irak dinarındaki değer kaybı fiyatlara doğrudan yansıyor.
Erbil Döviz Borsası Konseyi Başkanı Haci Sabir Beweji, piyasaların 100 doların 156 bin dinar seviyesinden kapandığını açıkladı. Savaş öncesinde bu rakam 152–153 bin dinar seviyesindeydi.
Güvenlik gerekçesiyle Kürdistan Bölgesi ile İran arasındaki birçok sınır kapısında ticaret de ciddi biçimde azaldı. Kürdistan İthalatçılar ve İhracatçılar Birliği Başkanı Mustafa Şeyh Abdurrahman, savaş öncesi günlük 10 milyon doları aşan ticaret hacminin şu anda yaklaşık yarıya düştüğünü belirtti.
Abdurrahman, Süleymaniye’deki Başmak Sınır Kapısı’ndan günlük ortalama 500 tır giriş yaptığını ifade ederek temel gıda tedarikinde ciddi bir kesinti beklenmediğini söyledi. Türkiye ile ticaretin sürdüğü İbrahim Halil Sınır Kapısı üzerinden ithalatın devam ettiği de belirtildi.