İran’da protestolar, ağır güvenlik önlemleri, internet kesintisi ve artan can kayıplarına rağmen 15’inci gününde sürüyor. İnsan hakları örgütlerine göre güvenlik güçlerinin müdahalelerinde en az 192 kişi yaşamını yitirdi, binlerce kişi gözaltına alındı. İnternetin büyük ölçüde kesilmesi nedeniyle ölümler ve tutuklamaların gerçek boyutunun gizlendiği belirtiliyor.
28 Aralık’ta ekonomik krize karşı Tahran’da esnafın başlattığı eylemler kısa sürede yüzlerce kente yayıldı. Protestolar rejim karşıtı bir karakter kazanırken, ülke genelinde internet neredeyse tamamen kesildi. İletişimin koptuğu koşullarda güvenlik güçlerinin müdahaleleri sertleşti, gözaltılar ve ölümler hızla arttı.
İran Emniyet Genel Müdürü Ahmed Rıza Radan, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada protestoların “kilit isimlerinin” gözaltına alındığını duyurdu. Radan, “Olayların ana unsurlarına yönelik önemli tutuklamalar yapıldı” ifadelerini kullansa da gözaltı sayısına dair bilgi vermedi.
İran Başsavcılığı ise protestolara katılan ya da destek verenlerin “Allah’a düşmanlık” suçlamasıyla yargılanabileceğini açıkladı. Bu suçlama, İran yasalarına göre idam cezasını da içeriyor.
İnternet kesintisi ölümleri artırıyor
Perşembe gününden bu yana ülkede internet erişimi büyük ölçüde kesilmiş durumda. İnsan hakları örgütleri, bu durumun güvenlik güçlerine ölümcül şiddeti artırma alanı açtığını ve ihlallerin bağımsız biçimde belgelenmesini neredeyse imkânsız hale getirdiğini vurguluyor. Gösterilere gerçek mermi ve saçmalarla müdahale edildiğine dair çok sayıda tanıklık bulunuyor.
ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA), eylemlerin başından bu yana 2 bin 600’den fazla kişinin gözaltına alındığını ve en az 116 kişinin öldürüldüğünü açıkladı. İran İnsan Hakları Örgütü ise can kaybının 192’ye ulaştığını, yaşamını yitirenler arasında 9 çocuğun bulunduğunu bildirdi.
Kürt öğrenci Robina Aminian öldürüldü
Tahran’daki Şeriati Fakültesi’nde eğitim gören 23 yaşındaki Kürt öğrenci Robina Aminian, protestolara katıldıktan sonra güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Ailesi, Robina’nın yakın mesafeden ve arkadan başına isabet eden kurşunla öldürüldüğünü aktardı.
Cenazeyi teşhis etmeye giden aile, yüzlerce protestocunun cenazesiyle karşılaştı. Ancak Robina’nın cenazesinin teslim edilmesine izin verilmedi. Annenin, “Yalnızca benim kızım değildi, yüzlerce cenazeyi kendi gözlerimle gördüm” sözleri insan hakları raporlarına yansıdı.
Morglar dolu, gerçek tablo gizleniyor
İran İnsan Hakları Örgütü Direktörü Mahmud Emiri Mukaddem, internetin tamamen kesildiği ilk günlerin ardından ölümlerin hızla arttığını söyledi. Tahran’daki bazı morglarda yüzlerce cenazenin bulunduğuna dair teyit edilemeyen bilgilerin kendilerine ulaştığını belirten Mukaddem, mevcut koşullarda bağımsız doğrulamanın mümkün olmadığını vurguladı.
IranWire tarafından yayımlanan bir videoda da Kahrizak Adli Tıp Kurumu’nda çok sayıda cansız bedenin bulunduğu görülüyor. Görüntüler, protestoların bastırılmasının giderek daha kanlı bir hâl aldığına dair endişeleri güçlendiriyor.