İran savaşında Trump zorlandı: ABD Başkanı Donald Trump’ın kısa sürede sonuç alma hedefiyle başlattığı İran savaşı uzarken, uzmanlar savaşın mevcut tablosunda en büyük siyasi ve askeri kazancı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun elde ettiğini değerlendiriyor. ABD’nin beklenen hızlı zafere ulaşamaması, Körfez ülkelerinin ağır saldırılar altında kalması ve savaşın maliyetinin artması, Washington yönetimini hem iç hem dış politikada baskı altına aldı.
Sahadaki gelişmeler ve diplomatik süreçler, ABD’nin planladığı hızlı sonuç stratejisinin işlemediğini ortaya koyuyor. DW Türkçe’nin uzman görüşlerinden yararlanarak hazırladığı habere göre, savaşın süresi ve sonuçları belirsizliğini korurken, kazanan ve kaybedenler giderek netleşiyor.
Netanyahu dikkatleri İran’a yönlendirdi
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın eski Ortadoğu müzakere heyeti üyelerinden David Miller, savaşın en açık kazananının Netanyahu olduğunu belirtti. Miller, İsrail’in askeri kapasitesini ortaya koyduğunu ve bölgesel dengeleri kendi lehine çevirdiğini ifade etti.
Uzmanlara göre Netanyahu, uluslararası kamuoyunun dikkatini Gazze’den İran’a kaydırdı. Bu değişim, İsrail iç siyasetinde ve uluslararası alanda Netanyahu’nun konumunu güçlendirdi. Ortadoğu Enstitüsü’nden Natan Sacks da İran’da rejim değişmese bile İran’ın ve bölgedeki müttefiklerinin zayıflatılmasının İsrail açısından önemli bir kazanım olduğunu vurguladı.
Analistler, İran’daki istikrarsızlığın ABD ve Avrupa açısından risk oluşturduğunu, ancak İsrail için aynı düzeyde bir tehdit olarak görülmediğini belirtiyor.
Körfez ülkeleri savaşın en ağır bedelini ödüyor
Savaşın başlamasından bu yana Körfez ülkeleri yoğun saldırıların hedefi haline geldi. ABD üslerinin bulunduğu bölgelerde enerji tesisleri ve kritik altyapılar füze saldırılarıyla karşı karşıya kaldı.
David Miller, Körfez ülkelerinin mevcut tabloda en büyük kaybeden taraf olduğunu belirterek, bölgenin güvenlik ve istikrar algısının ciddi biçimde sarsıldığını ifade etti. Bu durum, Körfez’in ekonomik ve siyasi geleceğine ilişkin belirsizliği artırdı.
ABD içinde ise savaşın maliyeti büyüyor. Pentagon’un İran savaşı için Kongre’den 200 milyar doların üzerinde ek bütçe talep etmesi, Washington’da tartışmaları derinleştirdi. Günlük askeri harcamaların 1 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.
Trump için çıkış seçenekleri sınırlı
Uzmanlara göre Trump yönetimi üç zor seçenekle karşı karşıya: askeri operasyonları uzatmak, erken zafer ilan etmek ya da çatışmayı tırmandırmak. Bu seçeneklerin hiçbirinin net bir çıkış yolu sunmadığı değerlendiriliyor.
İran uzmanı Karim Sadjadpour, Trump’ın İran’dan hızlı bir teslimiyet beklediğini ancak sahadaki direncin bu beklentiyi boşa çıkardığını ifade etti. Trump’ın iç politikada da eleştirilerle karşı karşıya kaldığı ve “Önce Amerika” söyleminin sorgulandığı belirtiliyor.
Diplomasi süreci savaşla kesildi
Savaşın başlaması, devam eden diplomatik müzakerelerin ortasında gerçekleşti. ABD ve İran heyetleri, Umman arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde ilerleme kaydetmişti. Son görüşme, savaşın başlamasından iki gün önce Cenevre’de yapıldı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmelerin olumlu ilerlediğini ve anlaşma ihtimalinin güçlendiğini açıklamıştı. Teknik görüşmelerin 2 Mart’ta Viyana’da sürdürülmesi planlanıyordu.
Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, savaşı “felaket” olarak nitelendirdi. Busaidi, müzakereler sırasında iki kez anlaşmaya çok yaklaşıldığını ancak sürecin askeri müdahaleyle kesildiğini belirtti. İsrail’in Trump yönetimini hızlı bir zafer beklentisine ikna ettiğini ifade etti.