Birçok kentte ekonomik krize karşı başlayan İran protestoları 12’nci gününde yaygınlaşarak sürerken, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle birlikte ülkede internet erişimi büyük ölçüde kısıtlandı. Başkent Tahran başta olmak üzere çok sayıda şehirde binlerce kişi akşam saatlerinde sokaklara çıktı.
Düzenlenen eylemlerle eş zamanlı olarak, ülke genelinde internet kesintileri rapor edildi. İnternet erişimini izleyen NetBlocks, batıdaki Kirmanşah dahil birçok bölgede bağlantının tamamen kesildiğini, bazı kentlerde ise cep telefonu iletişiminin ciddi biçimde aksadığını duyurdu.
Protestolar, ilk olarak İran para birimi riyalin hızla değer kaybetmesine karşı Tahran esnafının sokağa çıkmasıyla başlamıştı. Kısa sürede rejim karşıtı sloganların öne çıktığı eylemler, ülkenin farklı bölgelerine yayıldı. Hükümetin reform vaatleri sahada karşılık bulmazken, dini lider Ali Hamaney’in güvenlik güçlerine sert müdahale mesajları vermesi tansiyonu daha da yükseltti.
Kürt kentlerinde kepenkler indi
İran Kürdistanı olarak bilinen bölgelerde de protestolara destek arttı. Norveç merkezli insan hakları örgütü Hengaw, Sakkız, Urmiye, Mahabad ve Senendec’te esnafın kepenk indirerek eylemlere katıldığını bildirdi. Aktivistlerin çağrısıyla başlatılan grevlerin, ülke çapındaki protestolarla dayanışma amacı taşıdığı ifade edildi.
ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA ise Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı Senendec ve Merivan kentlerinde genel greve gidildiğini duyurdu. Bölgeden gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin bu kentlerde de sert müdahalelerde bulunduğuna işaret ediyor.
45 kişi yaşamını yitirdi
İran’daki protestolarda can kaybı ve gözaltı sayısı artıyor. Oslo merkezli İran İnsan Hakları örgütüne göre, gösteriler sırasında güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalarda en az 45 kişi hayatını kaybetti. HRANA’nın verileri ise gözaltına alınanların sayısının 2 bin 260’ı geçtiğini ortaya koyuyor.
Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde, Hazar Denizi kıyısındaki Tonekabun kentinde protestoculara göz yaşartıcı gazla müdahale edildiği görülürken, ülkenin güneyindeki Abadan’da polisin göstericilerin üzerine ateş açtığı bildirildi. Daha önce yarı resmi Fars Haber Ajansı, Tahran’ın batısındaki eylemler sırasında bir polis memurunun öldüğünü duyurmuştu.
Rejim suçlamaları, dış gerilimler
İran hükümeti protestoların arkasında dış güçler olduğu iddiasını sık sık dile getiriyor. ABD ve İsrail’in göstericilere açık destek mesajları vermesi, rejim yanlısı çevrelerde tepkiye yol açarken, bazı yetkililer eylemcileri “İsrail ajanı” olmakla suçladı. İsrail’in geçen yılki saldırılarının ardından İran’da bu suçlamayla onlarca kişinin idam edildiği hatırlatılıyor.