İran’da aralık ayı sonunda ekonomik kriz ve hayat pahalılığına karşı başlayan protestolarda bilanço ağırlaşıyor. İran Güvenlik Konseyi’nin 8 Ocak 2026 itibarıyla paylaştığı resmi verilere göre, ülke genelinde yaşanan olaylarda 3 bin 117 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi gözaltına alındı.
Resmi açıklama: “Organize teröre dönüştü”
İran Güvenlik Konseyi tarafından yapılan açıklamada, başlangıçta barışçıl olduğu belirtilen protestoların kısa sürede “organize terör faaliyetlerine” dönüştüğü savunuldu. Açıklamada, hayatını kaybedenlerin 2 bin 427’sinin “masum siviller ve güvenlik görevlileri” olduğu ileri sürüldü.
Tahran yönetimi, yaşanan süreci ABD ve İsrail tarafından kurgulanan “12 günlük dayatılmış bir savaş” olarak tanımladı. Yetkililer, 8 Ocak 2026’dan itibaren eylemlerin rotasının bilinçli biçimde değiştirildiğini ve şehir güvenliğinin hedef alındığını iddia etti.
Kamu binaları ve dini yapılar hedef alındı iddiası
Konsey açıklamasında, gösteriler sırasında kafa kesme ve insan yakma gibi “radikal örgüt yöntemlerini” andıran suçların işlendiği öne sürüldü. Bankaların, camilerin ve toplu taşıma araçlarının ağır hasar gördüğü belirtildi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi ise olaylarda 250 okul, 300 cami ve 90 Şii dini merkezinin tahrip edildiğini, ayrıca 3 bin 700’den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığını açıkladı.
İnsan hakları örgütlerinden daha yüksek rakamlar
Merkezi yurt dışında bulunan İran İnsan Hakları Örgütü (HRANA) ise resmi verilerden farklı bir tablo ortaya koydu. Örgütün raporuna göre, hayatını kaybettiği kesinleşen kişi sayısı 4 bin 519’a ulaştı. Ayrıca 9 binden fazla ölüm vakasının halen araştırma aşamasında olduğu bildirildi.
Arka plan: Ekonomik kriz ve toplumsal tepki
Protestolar, aralık ayı sonunda artan enflasyon, işsizlik ve temel tüketim maddelerine gelen zamlar sonrası başladı. Gösteriler kısa sürede birçok kente yayıldı. Hükümet, eylemleri dış müdahale ile ilişkilendirirken; insan hakları örgütleri güvenlik güçlerinin orantısız güç kullandığı yönünde açıklamalar yapmayı sürdürüyor.