İran Kürt gerilimi: ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaş planlarında Kürt güçlerinin rol alabileceğine dair iddialar gündeme gelirken, İran’ın Irak Kürdistanı’ndaki hedeflere yönelik saldırıları ve Türkiye’nin “etnik bölücülük” uyarısı bölgedeki gerilimi artırdı. Uzmanlar, savaşın gölgesinde Kürtlerin yeniden bölgesel güçlerin hesaplarının merkezine itildiğine dikkat çekiyor.
ABD’nin İran’a karşı olası bir kara harekâtında Irak’ta bulunan İranlı Kürt gruplardan yararlanabileceğine dair haberlerin ardından İran’ın Kürt hedeflerine yönelik saldırıları hız kazandı. Başta Erbil olmak üzere Kürdistan Bölgesi’ndeki bazı noktalara yönelik İran kaynaklı İHA ve füze saldırılarının sayısının 100’ü geçtiği bildirildi.
ABD merkezli Fox News, kimliği açıklanmayan bir Amerikan yetkiliye dayandırdığı haberinde Irak’taki bazı Kürt güçlerinin İran’a yönelik kara operasyonu başlattığını iddia etti. Ancak Erbil merkezli medya kuruluşlarına konuşan Kürt siyasi temsilcileri bu iddiaları kesin bir dille reddetti. Kürt kaynaklar, İran’a yönelik bir operasyon başlatıldığı yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirtti.
İran’dan sert mesajlar
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Kürt gruplara yönelik sert açıklamalar yaptı. Laricani, “Ayrılıkçı gruplar bir fırsat doğduğunu düşünerek harekete geçmemeli. Böyle bir girişime hiçbir şekilde müsamaha göstermeyiz” ifadelerini kullandı.
Tahran yönetimi uzun süredir İran Kürdistanı’ndaki siyasi ve silahlı hareketleri güvenlik tehdidi olarak tanımlıyor. Son saldırıların da bu çerçevede gerçekleştirildiği değerlendiriliyor.
Kürt siyasi çevreleri ise İran’ın saldırılarının, savaş atmosferinde Kürtleri hedef gösteren bir güvenlik yaklaşımının sonucu olduğunu savunuyor. Bölge uzmanlarına göre Ortadoğu’daki kriz dönemlerinde Kürt siyasi hareketleri çoğu zaman ilk hedeflerden biri haline geliyor.
Kürt partilerinden yeni koalisyon
Irak’ın kuzeyinde bulunan İranlı Kürt partileri kısa süre önce “İran Kürdistanı Siyasî Güçler İttifakı” adıyla yeni bir koalisyon kurdu. Koalisyonda İran Kürdistan Demokrat Partisi (PDKI), PJAK, Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Komala ve Xebat gibi örgütler yer alıyor.
Koalisyonun temel hedefi İran’da Kürtler için öz yönetim talebini güçlendirmek ve siyasi hareketler arasında koordinasyonu artırmak olarak açıklandı.
Koalisyona katılan bazı Kürt temsilciler, amaçlarının İran’ın toprak bütünlüğünü parçalamak değil, federal bir sistem içinde Kürtlerin siyasi ve kültürel haklarının tanınmasını sağlamak olduğunu vurguladı.
Türkiye’den “etnik bölücülük” uyarısı
Irak’taki İranlı Kürt gruplardaki hareketlilik Türkiye tarafından da yakından izleniyor. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı yaptığı açıklamada PJAK gibi örgütlerin faaliyetlerinin “etnik bölücülüğü körüklediğini” savundu.
Açıklamada Türkiye’nin komşu ülkelerin toprak bütünlüğünü desteklediği belirtilirken İran’daki gelişmelerin yakından takip edildiği ifade edildi.
Kürtler bölgesel güçlerin hesaplarının ortasında
Uzmanlara göre ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü askeri ve siyasi planlarda sahada yerel güçlere ihtiyaç duyulması, Kürt grupları yeniden stratejik tartışmaların merkezine taşıdı.
ABD merkezli Dış Politika Araştırmaları Enstitüsü’nden Muhammed Salih, İranlı Kürt grupların İran muhalefeti içinde en organize yapılardan biri olduğunu ve bu nedenle dış güçler için cazip görülebileceğini belirtiyor.
Ancak Kürt siyasi çevreleri, bölgesel devletlerin Kürtleri güvenlik tehdidi olarak göstermesinin tarihsel bir sorun olduğunu ifade ediyor. Kürt temsilciler, Kürt meselesinin askeri yöntemlerle değil, kolektif hakların tanınması ve demokratik çözümle ele alınması gerektiğini vurguluyor.