Hürmüz Boğazı gerilimi, ABD ile İran arasında sertleşen restleşmenin ardından küresel enerji piyasalarını yeniden sarstı. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran limanlarına yönelik blokaj kararını açıklaması sonrası Brent petrolün varil fiyatı yüzde 9,1 artışla 104,24 dolara yükselirken, piyasalarda yeni bir enerji krizi ve enflasyon dalgası endişesi güç kazandı.
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı merkezli gerilim, Pakistan’daki diplomatik görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından hızla tırmandı. Washington yönetimi, bugün Türkiye saatiyle 17.00 itibarıyla İran limanlarına giriş ve çıkış yapan gemilere yönelik deniz blokajı uygulayacağını ilan etti. Bu açıklama, enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerine yol açtı.
İslamabad’daki görüşmeler öncesinde 95,20 dolar seviyesinde işlem gören Brent petrol, gün içinde yüzde 9,1 yükselerek 104,24 dolara çıktı. Aynı zamanda dolar güç kazanırken euro değer kaybetti. Piyasalarda özellikle enerji arz zincirine ilişkin kaygılar yeniden ön plana çıktı.
ABD’den İran limanlarına blokaj kararı
ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’ın ev sahipliğinde yürütülen müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki İran limanlarına yönelik kuşatma kararını duyurdu.
Trump, yaptığı açıklamada İran limanlarına giriş veya çıkış yapan gemilere uygulanacak blokajın bugün itibarıyla başlayacağını belirtti. Kararın hemen ardından ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da kapsamlı bir açıklama yayımladı.
Açıklamada, blokajın yalnızca Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmayacağı, aynı zamanda Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndeki tüm İran limanlarını kapsayacağı vurgulandı.
CENTCOM, “İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giriş veya çıkış yapan tüm ulusların gemilerine tarafsız biçimde uygulanacaktır” ifadesini kullandı.
Bununla birlikte ABD, İran dışındaki limanlara giden ticari gemilerin geçişlerinin engellenmeyeceğini de duyurdu. Yetkililer, ticari gemilere resmi bildirimlerle ek yönlendirmeler yapılacağını açıkladı.
Petrol fiyatlarında sert yükseliş
Hürmüz Boğazı gerilimi sonrası petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, küresel piyasalarda yeni bir dalgalanmayı beraberinde getirdi.
Enerji arzının sekteye uğrayabileceği beklentisi, özellikle Avrupa ve Asya piyasalarında enflasyon baskısını artırdı. Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki bu hızlı artışın ulaştırma, sanayi ve gıda maliyetlerine doğrudan yansıyabileceğini belirtiyor.
Öte yandan yatırımcılar, ABD Merkez Bankası’nın bu yıl içinde faiz indirimi ihtimalini daha düşük fiyatlamaya başladı. Artan enerji maliyetleri nedeniyle enflasyon görünümünün yeniden bozulabileceği değerlendiriliyor.
Bu gelişmelerle birlikte dolar endeksi yükselirken, euro ve gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı.
İran’dan sert yanıt: “Biz de savaşırız”
Tahran yönetimi, ABD’nin blokaj kararına sert tepki verdi.
İran heyetine başkanlık eden Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Washington’a doğrudan yanıt vererek, “Siz savaşırsanız, biz de savaşırız” dedi.
Bu açıklama, bölgede askeri gerilim ihtimalini daha da artırdı.
İran Devrim Muhafızları ise Hürmüz Boğazı’nın kendi kontrollerinde olduğunu savundu. Yapılan açıklamada, sivil gemilerin geçişine izin verileceği, ancak askeri gemilere “sert karşılık” verileceği belirtildi.
Buna karşın diplomatik çözüm umutları zayıflamış görünüyor. Pakistan’da başlayan müzakerelerin sonuçsuz kalması, tarafların yeniden askeri söylemlere dönmesine yol açtı.
Bölgesel kriz küresel piyasaları etkiliyor
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’taki saldırılarıyla başlayan süreçte, İran’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukası zaten enerji piyasalarında büyük baskı yaratmıştı.
Ancak bugün yaşanan gelişmeler, Hürmüz Boğazı geriliminin artık yalnızca bölgesel bir güvenlik meselesi olmaktan çıkıp küresel ekonomi üzerinde doğrudan etkili bir kriz başlığına dönüştüğünü gösteriyor.
Uzmanlara göre savaşın daha da derinleşmesi halinde petrol fiyatlarının 110 doların üzerine çıkması ihtimali güçlenebilir.