ABD ordusu, Basra Körfezi’nde İran’ın petrol ihracatı için kritik konumdaki Hark Adası’ndaki askeri hedefleri vurdu. ABD Başkanı Donald Trump, saldırılarda askeri tesislerin imha edildiğini açıklarken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğini engellemesi durumunda petrol altyapısının da hedef alınabileceği uyarısında bulundu. Uzmanlara göre Hark Adası, İran’ın petrol ihracatının büyük bölümünü taşıyan stratejik merkezlerden biri olarak öne çıkıyor.
ABD ordusu Basra Körfezi’nde bulunan Hark Adası’na hava saldırısı düzenledi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ve ABD Başkanı Donald Trump, saldırının adadaki askeri hedeflere yönelik olduğunu açıkladı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda adadaki “tüm askeri hedeflerin imha edildiğini” belirtti.
İran’ın yarı resmi haber ajansı Fars ise saldırı sırasında adada 15’ten fazla patlama meydana geldiğini duyurdu. Haberde hava savunma sistemleri, bir deniz üssü ve havaalanı tesislerinin hedef alındığı ifade edilirken petrol altyapısının zarar görmediği aktarıldı.
Trump ayrıca İran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini engellemesi durumunda petrol altyapısının da hedef alınabileceğini söyledi.
Hark Adası’nın stratejik konumu
Hark Adası, Basra Körfezi’nde İran’ın Buşehr limanının yaklaşık 50 kilometre kuzeybatısında yer alıyor. Yaklaşık 20 kilometrekare büyüklüğündeki ada, İran’ın petrol ihracatının ana merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Enerji uzmanlarına göre İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı Hark Adası üzerinden gerçekleştiriliyor. Ada üzerinde petrol terminalleri, depolama tankları, elektrik santralleri ve tuzdan arındırma tesisleri bulunuyor.
Bölgedeki suların derin olması, büyük petrol tankerlerinin kolaylıkla yanaşmasını sağlıyor. Aynı anda birçok süpertankerin yükleme yapabilmesi nedeniyle Hark Adası İran ekonomisi açısından vazgeçilmez bir lojistik merkez olarak değerlendiriliyor.
Küresel petrol piyasası için etkisi
Enerji şirketi Pickering Energy Partners’ın yatırım direktörü Dan Pickering, Hark Adası’ndaki altyapının devre dışı kalmasının küresel petrol piyasasında büyük etki yaratabileceğini söyledi. Pickering’e göre adadaki petrol sevkiyatının durması, piyasadan günde yaklaşık iki milyon varil petrolün çekilmesi anlamına gelebilir.
Tanker takip şirketleri Kpler ve TankerTracker verilerine göre İran, son dönemde günde yaklaşık 1,1 ila 1,5 milyon varil petrol ihraç etmeyi sürdürüyor. İran petrolünün önemli bölümü dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olan Çin’e gönderiliyor.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre İran, günlük yaklaşık 3,3 milyon varil üretimle dünyanın büyük petrol üreticileri arasında yer alıyor.
ABD saldırısında hangi hedefler vuruldu?
CENTCOM’un açıklamasına göre saldırılarda deniz mayını depoları, füze sığınakları ve çeşitli askeri tesisler hedef alındı. ABD tarafı toplamda 90’dan fazla askeri hedefin vurulduğunu açıkladı.
İran basını ise adada hava savunma sistemleri, bir askeri üs, kontrol kulesi ve helikopter hangarının vurulduğunu bildirdi. New York Times’a konuşan İran Petrol Bakanlığı’ndan bir yetkili, patlamaların yaklaşık iki saat sürdüğünü ve sarsıntıların deprem gibi hissedildiğini aktardı.
Olası petrol altyapısı saldırısının sonuçları
Enerji uzmanları, Hark Adası’ndaki petrol altyapısının hedef alınmasının İran’ın petrol ihracatının büyük bölümünü durdurabileceğini belirtiyor. Bu durumun küresel petrol fiyatlarını ciddi biçimde yükseltebileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre böyle bir senaryo petrol fiyatlarını varil başına 150 dolar seviyesine kadar çıkarabilir. İran’ın küresel petrol arzındaki payının yaklaşık yüzde 4 olduğu tahmin ediliyor.
İran’dan misilleme tehdidi
İran yönetimi ve Devrim Muhafızları daha önce ülkenin enerji tesislerine yönelik saldırı olması halinde misilleme yapılacağını duyurmuştu. Tahran yönetimi, böyle bir durumda ABD ve Batılı müttefiklerinin bölgedeki enerji çıkarlarının hedef alınabileceğini belirtiyor.
Bu açıklamalar Basra Körfezi çevresindeki limanlar, enerji tesisleri ve ticaret hatlarının güvenliğine ilişkin endişeleri artırıyor.