Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın duyurduğu “Gençliğin Üretim Çağı Programı”, gençlerin iş gücü piyasasına katılımını artırmayı hedefleyen kapsamlı bir istihdam modeli olarak kamuoyuna sunuldu. Program; staj zorunluluğu, devlet destekli maaş ve günlük harçlık uygulamalarıyla dikkat çekse de, uzun vadeli istihdam etkisi ve güvenceli çalışma başlıklarıyla ilgili soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapılan açıklamaya göre, aktif iş gücü programlarından yararlanan işletmelere en az yüzde 10 oranında stajyer çalıştırma zorunluluğu getirildi. Erdoğan, bu adımın gençlerin eğitimleri sürerken iş piyasasıyla temas kurmasını sağlayacağını ve mezuniyet sonrası istihdamı kolaylaştıracağını ifade etti.
Program kapsamında eğitimde ya da istihdamda olmayan gençler için yeni uygulamalı modeller planlanıyor. Meslek liseleri ve meslek yüksekokullarında okuyan öğrencilerin İŞKUR veri tabanına aktarılması, Ulusal Staj Programı’nın İŞKUR çatısı altında birleştirilmesi de bu sürecin parçaları arasında yer alıyor.
Staj genişliyor, süreklilik tartışılıyor
Yeni düzenlemeyle 10’dan fazla çalışanı bulunan kamu ve özel sektör işletmeleri için stajyer çalıştırmak yükümlülük haline getiriliyor. İŞKUR aracılığıyla işverenlere SGK primleri, ücret ve teşvik destekleri sağlanacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan, staj sürecinde gençlerin ücret ve prim maliyetlerinin devlet tarafından üstlenileceğini belirterek önümüzdeki üç yıl için 27 milyar liralık bütçe ayrıldığını açıkladı.
Hükümet, bu adımlarla üç yıl içinde 800 bin gencin daha staj süreçlerine dahil edilmesini hedefliyor. Ancak uygulamanın, staj sonrası kalıcı istihdama ne ölçüde dönüşeceği şimdilik netlik kazanmış değil.
Günlük harçlık artışı
İŞKUR Gençlik Programı kapsamında öğrencilere verilen günlük cep harçlığı 1083 liradan 1375 liraya çıkarıldı. Haftada üç gün çalışan gençlerin aylık gelirinin yaklaşık 19 bin liraya ulaşacağı ifade edildi. Programdan yararlanan genç sayısının bir yılda 150 bine ulaştığı belirtildi.
Bir diğer başlık olan İlk Adım Programı kapsamında ise 18–25 yaş arası gençlerin işe girdikten sonraki ilk altı ay boyunca maaş ve sigorta primleri devlet tarafından karşılanacak. Bu destek için işverenlerden istihdam garantisi talep edilmemesi ise programın en çok tartışılan yönlerinden biri olarak öne çıkıyor.
“Ne eğitimde ne istihdamda” tablo sürüyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin oranında düşüş yaşandığını savunsa da, Türk Eğitim Derneği’nin TEDMEM raporuna göre Türkiye’de hâlâ her üç gençten biri bu grupta yer alıyor. Bu veriler, açıklanan programların kısa vadeli desteklerin ötesinde yapısal çözümler üretip üretemeyeceği sorusunu gündemde tutuyor.
Bu çerçevede geliştirilen İşgücü Uyum Programı için 108 milyar liralık kaynak ayrıldığı ve her yıl 150 bin gence eğitim verilmesinin planlandığı açıklandı. Program kapsamında gençlere günlük 1375 lira ödeme yapılacak, sigorta primleri devlet tarafından karşılanacak.