Dünya Medeniyetleri Araştırma Merkezi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin başkenti Hewlêr’de (Erbil) düzenlenen geniş katılımlı bir törenle resmen açıldı. Açılış töreni, Çin Halk Cumhuriyeti’nin “Dünya Medeniyetleri Girişimi” çerçevesinde Orta Doğu’da kurulan ilk araştırma merkezlerinden biri olması nedeniyle bölgesel ve uluslararası düzeyde dikkat çekti.
Törene Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Dış İlişkiler Dairesi Bakan Yardımcısı Shen Jin, Irak’taki Çin Büyükelçisi, Erbil’de görev yapan Çin Konsolosu, Kürdistan Bölgesi Hükümeti temsilcileri, Irak ve Kürt siyasi partilerinin yöneticileri, komşu ülkelerden yetkililer, akademisyenler ve araştırmacılar katıldı.
Açılışta ayrıca Güney Kürdistan Komünist Partisi (PÇK) ile Kuzey Kürdistan Komünist Partisi (KKP) temsilcileri de yer aldı. Kuzey Kürdistan Komünist Partisi adına DEM Parti Milletvekili ve KKP MYK üyesi Sinan Çiftyürek ile KKP Parti Meclisi üyesi Hüseyin Taşan törene katılan isimler arasında bulundu. PÇK’den ise Dr. Kawa Mahmoud ve parti heyeti de etkinlikte hazır bulundu.
Bölgesel Bir Merkez, Küresel Bir Girişim
Hewlêr’de açılan merkez, Çin yönetiminin son yıllarda uluslararası düzeyde savunduğu “Dünya Medeniyetleri Girişimi”nin kurumsal bir uzantısı olarak konumlanıyor. Bu girişim, farklı medeniyetler arasında eşitlik, karşılıklı öğrenme ve diyalog vurgusuyla, küresel siyasette artan kutuplaşmaya karşı alternatif bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Merkezin kuruluşu, Kürdistan Bölgesi’nin tarihsel ve kültürel konumuyla da ilişkilendiriliyor. Mezopotamya ve Zagros havzasının merkezinde yer alan Hewlêr, bu yönüyle medeniyetler arası etkileşimin tarihsel mekânlarından biri olarak öne çıkıyor.
Dr. Kawa Mahmoud: “Hiçbir Medeniyet Diğerinden Üstün Değildir”
Açılış töreninde konuşan Kürdistan Bölgesel Yönetimi eski Kültür Bakanı ve PÇK Genel Sekreteri Dr. Kawa Mahmoud, konuşmasında medeniyet kavramına dair kapsamlı bir çerçeve çizdi. Mahmoud, merkezin kuruluş felsefesini açıklarken, insanlık tarihinin ortak birikimine dikkat çekti.
Mahmoud konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“İnsanlık tarihi boyunca dünya halkları, ulusları ve ülkeleri, kolektif hafızayı temsil eden çeşitli medeniyetler inşa etmiştir. Bu medeniyetlerin gelişimi ilkel tarımdan Sanayi Devrimi’ne, oradan bilgi teknolojisi ve yapay zekâ çağına kadar uzanan uzun bir tarihsel seyri yansıtmaktadır.”
Medeniyetlerin birbirinden kopuk ele alınamayacağını vurgulayan Mahmoud, eşitlik ilkesinin altını özellikle çizdi:
“Tarih bize tüm medeniyetlerin birbirine bağlı olduğunu öğretir. Hiçbir medeniyet izole bir şekilde var olamaz. Medeniyetler arasında eşitlik, hiçbir medeniyetin diğerinden üstün olmadığı anlamına gelir. Bu nedenle, bir medeniyetin diğerine üstün olduğu iddiasına dayanan zorbalık kabul edilemez.”
Geçmişten Çok Bugüne ve Geleceğe Dair Bir Tartışma
Dr. Kawa Mahmoud, medeniyet tartışmalarının yalnızca geçmişi anlamaya dönük olmadığını, bugünü ve geleceği şekillendirme iddiası taşıdığını vurguladı. Bu çerçevede merkezin hedefini şöyle tanımladı:
“Küresel Medeniyet Girişimi’ni tartışmak, geçmişe takılı kalmak değil; bugünün birikimlerinden ve farklı deneyimlerden hareketle insan medeniyetini zenginleştirmektir. Amaç, tüm halkların daha zengin bir yaşam ve umut vadeden bir geleceğe sahip olmasını sağlamaktır.”
Mahmoud, bu yaklaşımın medeniyetleri kapalı bloklar hâlinde ele alan anlayışlara karşı bir alternatif sunduğunu belirtti.
“Uygarlıklar Çatışması” Tezine Açık Bir Eleştiri
Konuşmasında doğrudan teorik yaklaşımlara da değinen Dr. Kawa Mahmoud, özellikle Batı merkezli medeniyet okumalarına mesafeli bir duruş sergiledi. Merkezin bu noktadaki konumunu şu sözlerle ifade etti:
“Merkezimiz, Samuel Huntington’ın ‘uygarlıklar çatışması’ tezine ya da Fukuyama’nın ‘tarihin sonu’ anlayışına dayanan, tek bir uygarlığı merkeze alıp diğerlerini marjinalleştiren yaklaşımların karşısında durmaktadır. Biz, farklı uygarlıklar arasında entelektüel diyalogları ve seminerleri güçlendirmeyi amaçlıyoruz.”
Bu vurgu, merkezin yalnızca akademik değil, aynı zamanda ideolojik ve siyasal bir pozisyon aldığını da gösterdi.
Xi Jinping Vurgusu ve Kürtçeye Çeviri Kararı
Dr. Mahmoud, konuşmasının önemli bir bölümünü Çin Devlet Başkanı Xi Jinping tarafından ortaya konulan girişimlere ayırdı. Xi Jinping’in “Dünya Medeniyetleri Girişimi”ni yalnızca bir siyasi lider olarak değil, düşünsel bir çerçeve sunan teorisyen olarak ele aldığını belirtti:
“Xi Jinping, 15 Mart 2023’te katıldığım bir toplantıda bu girişimi bir düşünür olarak ortaya koymuştur. Bu yaklaşım, tarihin döngüsel hareketini aşan, tarih felsefesinin yenilenmiş bir okumasına dayanmaktadır.”
Bu bağlamda merkezin somut bir adım attığını da açıklayan Mahmoud, “Xi Jinping Yönetişim Üzerine” adlı çalışmanın dördüncü ve beşinci ciltlerinin Kürtçeye çevrileceğini duyurdu.
Uluslararası İşbirliği ve Bölgesel Hedefler
Merkezin yalnızca Hewlêr’le sınırlı kalmayacağını belirten Dr. Kawa Mahmoud, Çin’deki akademik kurumlarla işbirliği kanallarının açıldığını, ayrıca Irak, Kürdistan Bölgesi ve Orta Doğu’daki araştırma merkezleriyle ortak projeler planlandığını ifade etti.
Mahmoud, bu yaklaşımı şu sözlerle özetledi:
“Zagros ve Mezopotamya medeniyetlerini yansıtan Kürt medeniyetinin, Çin medeniyeti ve diğer dünya medeniyetleriyle etkileşimini, ortak çalışmalar için temel bir zemin olarak görüyoruz.”
Siyasi ve Akademik Katılımın Genişliği Dikkat Çekti
Törene Kürt ve Iraklı siyasi aktörlerin yanı sıra komünist partilerin temsilcilerinin katılması, etkinliğin yalnızca akademik bir açılış olmanın ötesinde, siyasal ve ideolojik bir buluşma niteliği taşıdığını da gösterdi. Özellikle PÇK ve KKP temsilcilerinin katılımı, merkezin farklı siyasal geleneklere açık bir platform olarak tasarlandığına işaret etti.
Açılış töreni, bu yönüyle Hewlêr’in, yalnızca bölgesel bir başkent değil, aynı zamanda medeniyetler arası tartışmaların ve uluslararası diyalog arayışlarının yeni adreslerinden biri olma iddiasını da güçlendirdi.
Rojnameya Newroz
